Brakujące dokumenty mogą być uzupełnione

Wszystkie firmy, które dokonują dostaw do innych państw UE, nie muszą się już martwić rygorystycznym stanowiskiem fiskusa w sprawie dokumentacji niezbędnej do zastosowania 0-proc. stawki VAT. Zgodnie z najnowszym stanowiskiem poszerzonego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego podatnik ma prawo uzupełnić dokumentację związaną z wewnątrzwspólnotową dostawą towarów (WDT).

Problemy podatników miały związek z wymogami, jakie musieli oni spełnić, by WDT zamiast 22-proc. podstawową stawką VAT opodatkować stawką 0-proc. Zgodnie bowiem z przepisami WDT jest opodatkowana stawką 0-proc., gdy podatnik oprócz kopii faktury oraz specyfikacji poszczególnych sztuk ładunku posiada dokument zawierający co najmniej:

● imię i nazwisko lub nazwę oraz adres siedziby lub miejsca zamieszkania podatnika dokonującego WDT oraz nabywcy tych towarów;

● adres, pod który są przewożone towary, w przypadku gdy jest inny niż adres siedziby lub miejsca zamieszkania nabywcy;

● określenie towarów i ich ilości;

● potwierdzenie przyjęcia towarów przez nabywcę do miejsc, siedziby lub miejsca zamieszkania nabywcy albo pod inny adres, pod który są przewożone towary, znajdujący się na terytorium państwa członkowskiego innym niż terytorium kraju (Polski);

● rodzaj oraz numer rejestracyjny środka transportu, którym są wywożone towary, lub numer lotu - w przypadku gdy towary przewożone są środkami transportu lotniczego.

W ustawie przewidziano jeszcze jeden, uzupełniający katalog dokumentów. Zgodnie z wolą ustawodawcy, jeżeli dokumenty podstawowe nie potwierdzają jednoznacznie dostarczenia towarów do nabywcy z innego kraju UE, dowodami mogą być również inne dokumenty wskazujące, że nastąpiła dostawa wewnątrzwspólnotowa. W szczególności przepisy ustawy o VAT wymieniają:

● korespondencję handlową z nabywcą, w tym jego zamówienie;

● dokumenty dotyczące ubezpieczenia lub kosztów frachtu;

● dokument potwierdzający zapłatę za towar z wyjątkiem przypadków, gdy dostawa ma charakter nieodpłatny lub zobowiązanie jest realizowane w innej formie, w takim przypadku inny dokument stwierdzający wygaśnięcie zobowiązania;

● dowód potwierdzający przyjęcie przez nabywcę towaru na terytorium państwa członkowskiego innym niż terytorium kraju.

Dotychczas fiskus upierał się, że dla zastosowania 0-proc, stawki VAT przy WDT niezbędne jest posiadanie wszystkich podstawowych dokumentów wymienionych w ustawie o VAT. To powodowało, że problemy z zastosowaniem preferencyjnego opodatkowania mieli zwłaszcza podatnicy dokonujący transakcji na zasadach ex works, gdzie często w miejsce listu przewozowego CMR stosuje się inne potwierdzające ją dokumenty.

Tego rygorystycznego stanowiska nie podzielił ostatnio NSA. W uchwale z 11 października 2010 r. siedmioosobowy skład NSA uznał, że dla zastosowania stawki 0 proc. przy WDT podatnik może posiadać jedynie niektóre dowody, o jakich mowa w art. 42 ust. 3 ustawy o VAT, które mogą być uzupełnione dokumentami wskazanymi w art. 42 ust. 11 ustawy lub innymi dowodami w formie dokumentów, o których mowa w Ordynacji podatkowej (sygn. akt I FPS 1/10, niepublikowana). Taka sytuacja jest dopuszczalna - zdaniem NSA - o ile przedstawiona dokumentacja łącznie potwierdza fakt wywiezienia i dostarczenia towarów (będących przedmiotem wewnątrzwspólnotowej dostawy) do nabywcy z innego państwa UE.

W pisemnym uzasadnieniu uchwały NSA podkreślił, że WDT jest jedną z czynności opodatkowanych VAT. Polega ona na wywozie towarów z terytorium kraju (Polski) i wykonaniu ich dostawy na terytorium innego państwa członkowskiego.

Wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów - przy spełnieniu określonych w ustawie przesłanek - podlega opodatkowaniu według stawki 0 proc. (tzw. wspólnotowe zwolnienie z prawem do odliczenia). Takie unormowanie powoduje, że transakcja wywozu towaru z Polski do innego kraju członkowskiego nie jest obciążona podatkiem, a jednocześnie pozwala dostawcy na odzyskanie podatku uiszczonego przy nabyciu tego towaru, co zapewnia realizację zasady neutralności podatku od towarów i usług. Zasada taka obowiązuje jednak tylko wówczas, gdy w wyniku tej transakcji (wywozu) obowiązek naliczenia podatku ciąży na nabywcy towaru (w innym państwie członkowskim), w wyniku wewnątrzwspólnotowego nabycia towaru (WNT) na terenie jego kraju (zasada opodatkowania w kraju przeznaczenia, konsumpcji). Jednym z warunków stosowania 0-proc. stawki jest odpowiednia dokumentacja.

Jednak zdaniem NSA samo brzmienie art. 42 ust. 3 i 4 ustawy o VAT wskazuje, że podstawowy katalog dokumentów potwierdzających dokonanie wywozu towarów i ich dostawę na terytorium innego państwa członkowskiego, może być uzupełniony dodatkowymi dokumentami określonymi w art. 42 ust. 11 ustawy. Sąd uznał, że dowody z art. 42 ust. 3 i 4 ustawy o VAT nie mają charakteru bezwzględnie obligatoryjnych. Są to jedynie dowody względnie obowiązkowe. To oznacza, że podatnik powinien co do zasady nimi dysponować, lecz w przypadku ich braku lub braku pewnych wymaganych przepisami danych na dokumentach, co czyni je niepełnowartościowymi dowodami w zakresie wykazania dowodzonej okoliczności, może ona zostać udowodniona również innymi dowodami określonymi w art. 42 ust. 11 ustawy o VAT.

W ocenie NSA udowodnienie, że towary będące przedmiotem wewnątrzwspólnotowej dostawy zostały wywiezione z terytorium kraju i dostarczone do nabywcy na terytorium innego państwa UE, może nastąpić w szczególności enumeratywnie wymienionymi w ustawie o VAT dokumentami oraz innymi dowodami mającymi formę dokumentów (art. 180 par. 1 Ordynacji podatkowej).

Dokumentację potwierdzającą WDT można uzupełnić innymi dowodami, ale tylko w postaci dokumentów. Uchwała NSA nie wskazuje, jakimi innymi dokumentami może się posłużyć podatnik przy WDT. Jego zdaniem każdorazowo zależy to od konkretnych okoliczności sprawy

Sprzedaż towaru do krajów Unii Europejskiej prowadzona na zasadach ex works (EXW) polega na tym, że kupujący odbiera przedmioty z miejsca ich wydania przez sprzedającego (np. z zakładu produkcyjnego, magazynu itp.) Inaczej mówiąc, kupujący (nabywca) sam odbiera towar i to na nim spoczywają wszystkie obowiązki związane z organizacją transportu, obsługą formalności dotyczących odprawy celnej czy ubezpieczenia towaru.

Aleksandra Tarka

aleksandra.tarka@infor.pl

Art. 42 ust. 1, 3 i 11 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. nr 54, poz. 535 z późn. zm.).

Art. 180 par. 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2005 r., nr 8, poz. 60 z późn. zm.).