Postępowanie wyjaśniające wydłuża czas oczekiwania na zwrot VAT naliczonego

Prawem podatnika VAT jest otrzymanie zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w określonym terminie. Zasady regulujące zwrot bezpośredni nadwyżki podatku naliczonego nad należnym określone zostały w art. 87 ustawy o VAT. W przypadku gdy kwota podatku naliczonego jest w okresie rozliczeniowym wyższa od kwoty podatku należnego, podatnik ma prawo do obniżenia o tę różnicę kwoty podatku należnego za następne okresy rozliczeniowe lub do zwrotu różnicy na rachunek bankowy.

Zasadą jest, że zwrot różnicy podatku następuje w terminie 60 dni od dnia złożenia rozliczenia przez podatnika na rachunek bankowy podatnika w banku mającym siedzibę na terytorium kraju lub na rachunek podatnika w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej, której jest członkiem, wskazane w zgłoszeniu identyfikacyjnym, o którym mowa w odrębnych przepisach.

Terminu 60-dniowego do zwrotu VAT nie można, co do zasady, stosować wobec podatników, którzy w danym okresie rozliczeniowym nie dokonali czynności opodatkowanych w kraju oraz nie dokonywali dostawy towarów lub świadczenia usług poza terytorium kraju. W ich przypadku termin na dokonanie zwrotu wynosi 180 dni.

Przepisy dopuszczają skrócenie do 60 dni przewidzianego dla tych podmiotów terminu 180-dniowego. Warunkiem jest jednak złożenie przez podatnika w urzędzie skarbowym zabezpieczenia majątkowego w kwocie odpowiadającej kwocie wnioskowanego zwrotu podatku. Zabezpieczenie to może być złożone w formie: gwarancji bankowej lub ubezpieczeniowej, poręczenia banku, weksla, czeku czy papierów wartościowych na okaziciela. Mechanizm ten ogranicza ewentualne wyłudzenia podatku przez firmy o niedługim lub bardzo krótkim stażu prowadzonej działalności.

Ustawa o VAT w określonych przypadkach przewiduje także możliwość uzyskania przez podatnika zwrotu w terminie przyspieszonym, tj. 25 dni.

Jeżeli zasadność zwrotu wymaga dodatkowego zweryfikowania, naczelnik urzędu skarbowego może przedłużyć 60-dniowy termin zwrotu. Z taką sytuacją możemy mieć do czynienia, jeżeli organ podatkowy ma wątpliwości, czy wnioskowany zwrot podatnikowi rzeczywiście przysługuje. Termin zwrotu VAT może być przedłużony do czasu zakończenia weryfikacji rozliczenia podatnika dokonywanego w ramach czynności sprawdzających, kontroli podatkowej lub postępowania podatkowego bądź postępowania kontrolnego na podstawie przepisów ustawy o kontroli skarbowej. Przedłużenie terminu zwrotu podatku następuje w drodze postanowienia wydanego na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej.

W praktyce dla podatników problemem może być to, że przepisy podatkowe nie określają czasu, w którym powinno nastąpić zakończenie postępowania wyjaśniającego. Rzeczywisty czas trwania postępowania jest każdorazowo uzależniony od konkretnego przypadku.

Termin zwrotu podatku od towarów i usług może być zatem przedłużony do czasu, aż organ podatkowy dokona wszelkich niezbędnych ustaleń w celu potwierdzenia zasadności zwrotu. W sytuacji bowiem, gdy zasadność wykazanego zwrotu wzbudza wątpliwości, naczelnik urzędu skarbowego ma obowiązek podjęcia dodatkowych czynności zmierzających do sprawdzenia wiarygodności przedstawionej dokumentacji, uzupełnienia jej i zebrania innych koniecznych informacji w sprawie.

Nawet jednak w takiej sytuacji wprowadzono możliwość dokonania zwrotu różnicy podatku w podstawowym terminie 60 dni. Warunkiem dokonania przez naczelnika urzędu skarbowego takiego zwrotu jest złożenie przez podatnika wraz z wnioskiem zabezpieczenia majątkowego w kwocie wnioskowanego zwrotu podatku. Jeżeli wniosek wraz z zabezpieczeniem został złożony na 13 dni przed upływem 60-dniowego terminu lub później, zwrotu dokonuje się w terminie 14 dni od dnia złożenia tego zabezpieczenia.

Podatnik, wobec którego zostało wydane postanowienie o wydłużenie terminu zwrotu, a który nie chce składać zabezpieczenia, może skorzystać ze środków ochrony przed nadmiernym przedłużaniem terminu zwrotu VAT. Do wyboru ma albo zaskarżenie postanowienia o przedłużeniu terminu zwrotu różnicy podatku, albo wniesienie skargi na ostateczne postanowienia w tych sprawach.

Zgodnie z art. 217 par. 2 Ordynacji podatkowej postanowienie zawiera uzasadnienie faktyczne i prawne, jeżeli służy na nie zażalenie lub skarga do sądu administracyjnego oraz gdy wydane zostało na skutek zażalenia na postanowienie. W każdym przypadku wydanie postanowienia o przedłużeniu terminu zwrotu różnicy podatku od towarów i usług może być zatem poddane kontroli instancyjnej, jeśli tylko podatnik uzna, że rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji jest dla niego niekorzystne, lub sądowej - gdy przedsiębiorca kwestionuje rozstrzygnięcia organu odwoławczego.

Zabezpieczeniem interesów podatnika, w przypadku gdy przeprowadzone postępowanie wyjaśniające wykaże zasadność zwrotu nadwyżki podatku, jest prawo do odsetek za okres przedłużenia terminu tego zwrotu. Urząd skarbowy wypłaca podatnikowi należną kwotę wraz z odsetkami w wysokości odpowiadającej opłacie prolongacyjnej stosowanej w przypadku odroczenia płatności podatku lub jego rozłożenia na raty.

Z uwagi na konieczność wypłaty odsetek organy podatkowe powinny stosować konstrukcję przedłużenia terminu dokonania zwrotu różnicy podatku tylko wtedy, gdy istnieją wyraźne przesłanki wskazujące, że zwrot podatku w ogóle się podatnikowi nie należy lub nie należy się w zadeklarowanej wysokości, przy jednoczesnym braku możliwości zakończenia postępowania wyjaśniającego zasadność tego zwrotu przed upływem ustawowych terminów dokonania zwrotu.

Trzeba pamiętać, że prawo do zwrotu VAT przedawnia się. Zgodnie z art. 80 Ordynacji podatkowej prawo do zwrotu podatku wygasa po upływie pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin jego zwrotu. Po upływie tego terminu wygasa także prawo do złożenia wniosku o zaliczenie zwrotu podatku na poczet przyszłych zobowiązań podatkowych oraz możliwość zaliczenia zwrotu na poczet zaległych oraz bieżących zobowiązań podatkowych. Bieg terminu do zwrotu podatku przerywa złożenie wniosku o zaliczenie zwrotu podatku na poczet przyszłych zobowiązań podatkowych.

Oznacza to, że prawo do zwrotu VAT wygaśnie po upływie pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin jego zwrotu określony w przepisach ustawy o VAT, o ile podatnik w tym okresie nie złoży wniosku o jego zaliczenie na poczet przyszłych zobowiązań podatkowych.

● gwarancji bankowej lub ubezpieczeniowej,

● poręczenia banku,

● weksla z poręczeniem wekslowym banku,

● czeku potwierdzonego przez krajowy bank wystawcy czeku,

● papierów wartościowych na okaziciela o określonym terminie wykupu wyemitowanych przez Skarb Państwa lub Narodowy Bank Polski, bankowych papierów wartościowych i listów zastawnych o określonym terminie wykupu, wyemitowanych we własnym imieniu i na własny rachunek przez podmiot mogący być gwarantem lub poręczycielem zgodnie z przepisami Ordynacji podatkowej.

Magdalena Majkowska

magdalena.majkowska@infor.pl

Art. 87 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. nr 54, poz. 535 z późn. zm.).

Art. 216 - 219 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 z późn. zm.).