Zniesienie współwłasności nieruchomości gruntowej nie jest dostawą

Sądowe zniesienie współwłasności nieruchomości gruntowej z orzeczeniem spłat nie jest dostawą towarów. Organy podatkowe nie mogą konstruować wykładni rozszerzającej w oparciu o ogólne przepisy unijne.

Gmina miejska wystąpiła o interpretację podatkową dotyczącą VAT. Wyjaśniła, że w marcu 2009 r. sąd rejonowy zniósł częściowo współwłasność nieruchomości gruntowej, której gmina była współwłaścicielem. W wyniku zniesienia pozostali dotychczasowi współwłaściciele zostali zobowiązani do spłat na rzecz gminy. Wobec czego zażądali oni także wystawienia przez skarżącą faktur VAT. Gmina zapytała, czy zniesienie współwłasności nieruchomości gruntowej w drodze postanowienia sądu z orzeczeniem spłat jest przedmiotem opodatkowania VAT.

Organ podatkowy uznał, że w opisanym stanie faktycznym doszło do wydania nieruchomości w zamian za świadczenie pieniężne. W związku z tym wypełnione zostały przesłanki dostawy towarów w rozumieniu art. 7 ust. 1 ustawy o VAT. Konsekwencją opodatkowania otrzymywanych spłat był więc obowiązek wystawienia faktur VAT.

Gmina zaskarżyła interpretację do sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uwzględnił jej skargę. W ocenie sądu udział w prawie własności nieruchomości gruntowej na gruncie prawa wspólnotowego nie jest traktowany automatycznie jako towar. Dopiero odpowiednie postanowienia prawa krajowego mogą taką zasadę wprowadzić. Sąd zauważył, że zgodnie z polskimi przepisami towarem są jedynie grunty, nieruchomości budynkowe, lokalowe lub części nieruchomości budynkowych lub lokalowych. Nie jest nim zaś udział we współwłasności nieruchomości gruntowej, gdyż po prostu wskazana regulacja tej sytuacji nie przewiduje. Również określenie dostawy towarów nie zawiera rozporządzenia lub innego zdarzenia prawnego związanego z udziałem w prawie własności nieruchomości gruntowej. Ustawodawca wymienił enumeratywnie tylko: spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego, spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu, odrębną własność lokalu mieszkalnego lub lokalu o innym przeznaczeniu na rzecz członka spółdzielni, własności domu jednorodzinnego członka spółdzielni, użytkowanie wieczyste. Są to prawa, które w konkretnych ustawowych sytuacjach należy traktować jako dostawę towarów.

Zdaniem sądu skoro udział we współwłasności gruntu w świetle przepisów polskich nie został zaliczony do desygnatów pojęć towar lub dostawa towarów, to sądowe zniesienie współwłasności nieruchomości gruntowej z orzeczeniem spłat nie jest dostawą towarów. Sąd podkreślił, że przedmiotowe rozwiązanie nie narusza także przepisów wspólnotowych, gdyż pozostawiły one swobodę państwom członkowskim co do traktowania udziałów w nieruchomości jako rzeczy i w konsekwencji dostawy towarów.

Zdaniem WSA w ustawie o VAT brak zaliczenia udziałów we własności nieruchomości gruntowych do kategorii towarów. Tym samym niezasadne jest odwoływanie się do kategorii usług, skoro prawo unijne dopuszcza jedynie, i to w wyniku wyraźnych postanowień prawa państwa członkowskiego, na zaliczanie udziałów w nieruchomościach do towarów.

Sąd podkreślił, że skoro państwo polskie nie wprowadziło do ustawy o VAT zapisów umożliwiających potraktowania otrzymywanych spłat z tytułu zniesienia współwłasności nieruchomości gruntowych jako odpłatnej dostawy towarów, brak jest możliwości konstruowania wykładni rozszerzającej w oparciu o ogólne przepisy unijne.

Opracowała Aleksandra Tarka