Świadczone usługi należy wykazać w informacji podsumowującej

W dobie otwartych granic i swobody przepływu usług w Unii Europejskiej coraz więcej polskich przedsiębiorców świadczy bądź zamierza świadczyć swoje usługi na rzecz zagranicznych kontrahentów. Świadczenie usług transgranicznych, podobnie jak transakcje krajowe, podlega rygorom wspólnego, zharmonizowanego w ramach UE systemu VAT. Ustawa o podatku od towarów i usług z 11 marca 2004 r. (dalej: ustawa o VAT) reguluje zasady opodatkowania takich usług. Od 1 stycznia 2010 r. zostały one dostosowane do nowej Dyrektywy Rady 2008/8/WE z 12 lutego 2008 r., zmieniającej Dyrektywę 2006/112/WE w odniesieniu do miejsca świadczenia usług. Wprowadziła ona fundamentalną zmianę polegającą na modyfikacji ogólnej zasady dotyczącej określenia miejsca świadczenia usług w transakcjach między podatnikami z miejsca siedziby usługodawcy na miejsce siedziby usługobiorcy.

Zmiana miejsca świadczenia usług w odniesieniu do transakcji między podatnikami VAT ma na celu zapewnienie opodatkowania wszystkich usług, również tych świadczonych na odległość, w miejscu ich konsumpcji. Jednocześnie w ustawie o VAT pozostawiono dotychczas obowiązującą zasadę ogólną w odniesieniu do transakcji między podatnikiem i ostatecznym konsumentem, czyli opodatkowanie usługi w miejscu siedziby usługodawcy.

W przypadku, gdy podatnik jest odbiorcą usługi świadczonej przez osobę niemającą siedziby w tym samym państwie członkowskim, obowiązkowo w określonych przypadkach powinien być zastosowany mechanizm odwrotnego obciążenia (ang. the reverse charge mechanizm). Oznacza to, że podatnik powinien sam naliczyć odpowiednią kwotę VAT z tytułu nabytej usługi. Mechanizm ten ma zastosowanie także w sytuacji, gdy usługodawca posiada stałe miejsce prowadzenia działalności na terytorium kraju, przy czym to stałe miejsce prowadzenia działalności lub inne miejsce prowadzenia działalności usługodawcy nie uczestniczy w dokonywanych transakcjach.

Podstawową korzyścią wprowadzenia nowych przepisów jest to, że polskie firmy nabywające usługi od zagranicznego usługodawcy nie muszą płacić podatku za granicą, gdyż usługa rozliczania jest w państwie usługobiorcy. W rezultacie polski nabywca usługi naliczy podatek od nabytych usług i zadeklaruje go jako należny, a jeżeli ma pełne prawo do odliczenia podatku naliczonego - także jako podatek naliczony. Na zmianach korzysta także polski usługodawca świadczący usługi na rzecz zagranicznych kontrahentów. Dzięki temu, że nie będzie musiał doliczać do wartości swoich usług polskiego VAT, jego cena może być bardziej konkurencyjna.

Ułatwienia w rozliczeniu usług transgranicznych są jednak powiązane z nowymi obowiązkami o charakterze administracyjnym. Dotyczy to w szczególności składania informacji podsumowujących przez usługodawców.

W celu zapewnienia prawidłowego stosowania nowych przepisów na usługodawców został nałożony obowiązek składania informacji podsumowujących, zawierających zestawienie podatników i osób prawnych niebędących podatnikami zidentyfikowanych do celów VAT, na rzecz których przedsiębiorca świadczył podlegające opodatkowaniu usługi objęte mechanizmem odwrotnego obciążenia.

Obowiązek składania informacji podsumowującychma wspierać kontrolę prawidłowości rozliczania VAT przez usługobiorców.

Rozszerzony został obowiązek składania informacji podsumowujących na usługi transgraniczne między podatnikami (usługi, o których mowa w art. 28b ustawy o VAT). Przed zmianą przepisów informacja podsumowująca była składana tylko w związku z dokonywanymi wewnątrzwspólnotowymi nabyciami i dostawami towarów, a także dostawami towarów w ramach tzw. transakcji trójstronnych. Generalnie raportowaniu podlegały zatem transakcje związane z obrotem towarowym miedzy Polską i innymi krajami UE. Obecnie przedmiotem raportowania są nie tylko wewnątrzwspólnotowe transakcje towarowe, ale również świadczenie usług na rzecz podmiotów z innych państw członkowskich. O ile jednak w przypadku transakcji towarowej przedmiotem informacji podsumowującej jest zarówno dostawa, jak i nabycie towarów, o tyle w odniesieniu do usług obowiązek ten dotyczy wyłącznie świadczonych usług.

Jednak nie każda usługa świadczona na rzecz zagranicznego kontrahenta musi być ujawniona w informacji podsumowującej. Warunki, jakie muszą zostać spełnione, aby powstał obowiązek objęcia informacją podsumowującą usług świadczonych na rzecz podmiotów zagranicznych, zostały wymienione w art. 100 ustawy o VAT. Podstawowym warunkiem jest zastosowanie do danej usługi ogólnej zasady określania miejsca świadczenia określonej w art. 28b ustawy o VAT, czyli opodatkowanie usługi w miejscu siedziby lub miejsca zamieszkania usługobiorcy. Wyłącza to automatycznie z obowiązku raportowania np. usługi związane z nieruchomościami, w stosunku do których zastosowanie mają szczególne zasady ustalania miejsca świadczenia, tj. według miejsca położenia nieruchomości. Ponadto nie ma obowiązku wykazywania w informacji podsumowującej usług świadczonych na rzecz podmiotów innych niż podatnicy podatku od wartości dodanej lub osoby prawne niebędące takimi podatnikami, ale zidentyfikowane na potrzeby podatku od wartości dodanej.

Następnym wymogiem jest to, aby usługi były świadczone na terytorium państwa członkowskiego innym niż terytorium kraju. W przypadku, gdy miejsce świadczenia usługi ustalone zostało w kraju niebędącym członkiem Wspólnoty, to taka usługa nie musi być ujęta w informacji podsumowującej. W informacji podsumowującej nie wykazuje się również usług zwolnionych z podatku od wartości dodanej lub opodatkowanych stawką 0 proc. Wyłączenie usług opodatkowanych zerową stawką VAT wynika ze stosowanej na gruncie przepisów o VAT systematyki, zgodnie z którą stosowanemu w dyrektywie zwolnieniu z prawem do odliczenia odpowiada w ustawie o VAT pojęcie stawki 0 proc. Podobna systematyka może być przyjęta w innych państwach członkowskich. W konsekwencji usługa, aby podlegała obowiązkowi wykazania w informacji podsumowującej, musi być faktycznie opodatkowana w państwie siedziby nabywcy.

Jeżeli wszystkie powyższe warunki są spełnione, obowiązek sporządzenia informacji podsumowującej mają polscy podatnicy świadczący usługi na rzecz kontrahentów z innych krajów UE. W celu prawidłowego wypełniania informacji podsumowujących polski podatnik VAT powinien zatem zidentyfikować i wyodrębnić przypadki sprzedaży usług, z tytułu których VAT rozliczany jest przez nabywcę usługi z innego kraju UE.

Od 1 stycznia 2010 r. zmianie uległy także terminy i okresy składania informacji podsumowujących z kwartalnych na miesięczne. Jednak w określonych sytuacjach - gdy informacja podsumowująca dotyczy transakcji poniżej określonych pułapów obrotu oraz w przypadku świadczenia usług, które rozliczane są przez usługobiorcę z innego kraju UE - pozostawiono możliwość wyboru składania informacji podsumowujących za okresy kwartalne.

Zmieniono również termin składania informacji podsumowujących, co do zasady, z 25 dnia miesiąca następującego po kwartale, w którym powstał obowiązek podatkowy, na 15 dzień miesiąca następującego po miesiącu, w którym powstał obowiązek podatkowy (lub 15 dzień miesiąca następującego po kwartale, w którym powstał obowiązek podatkowy, gdy informacje składane są kwartalnie). Wyjątkiem są informacje składane elektronicznie, dla których ustawodawca utrzymał termin 25-dniowy.

Zmiany zasad opodatkowania usług transgranicznych skutkują także zwiększeniem grona podatników zobowiązanych do zarejestrowania się do celów transakcji wewnątrzwspólnotowych. W związku z nowymi zasadami dotyczącymi miejsca świadczenia usług oraz nowym zakresem obowiązków zawartych w informacji podsumowującej rozszerzony został zakres obowiązku rejestracji wewnątrzwspólnotowej (VAT UE).

W art. 97 ust. 3 ustawy o VAT w odniesieniu do podatników rozszerzono obowiązek zawiadomienia naczelnika urzędu skarbowego o zamiarze:

● nabywania usług, o których mowa w art. 28b ustawy VAT, zgodnie z którym miejscem świadczenia jest państwo usługobiorcy, jeżeli usługi te stanowiłyby u nich import usług,

● świadczenia usług dla podatników podatku od wartości dodanej lub osób prawnych niebędących takimi podatnikami, zidentyfikowanych dla potrzeb podatku od wartości dodanej.

Jednocześnie w art. 97 ust. 10 w sposób analogiczny rozszerzono przypadki, w których stosuje się numer identyfikacji podatkowej poprzedzony kodem PL o świadczenie i nabycie usług.

W art. 109 ust. 3a ustawy o VAT określone są informacje, jakie obowiązani są podawać w prowadzonej ewidencji podatnicy świadczący usługi, których miejscem świadczenia nie jest terytorium kraju. Muszą oni określać w prowadzonej ewidencji: nazwę usługi, wartość usługi bez podatku od wartości dodanej lub podatku o podobnym charakterze, uwzględniając moment powstania obowiązku podatkowego określany dla tego rodzaju usług świadczonych na terytorium kraju. W przypadku usług transgranicznych świadczonych między podatnikami, dla których miejsce świadczenia znajduje się w miejscu siedziby usługobiorcy, stosuje się szczególny moment powstania obowiązku podatkowego uregulowany w art. 19 ust. 19a i 19b ustawy o VAT.

Ważne Od 1 stycznia 2010 r. podatnicy zarejestrowani jako podatnicy VAT UE muszą składać w urzędzie skarbowym informacje podsumowujące dotyczące transakcji dla: n podatników podatku od wartości dodanej, n osób prawnych niebędących takimi podatnikami, zidentyfikowanych dla potrzeb podatku od wartości dodanej, dla których świadczyli na terytorium państwa członkowskiego innym niż terytorium kraju usługi, o których mowa w art. 28b ustawy o VAT, inne niż zwolnione od podatku od wartości dodanej lub opodatkowane stawką 0 proc., dla których zobowiązanym do zapłaty podatku od wartości dodanej jest usługobiorca

Magdalena Majkowska

magdalena.majkowska@infor.pl

Art. 28b, art. 97, art. 100 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. nr 54, poz. 535 z późn. zm.).