Jakie warunki trzeba spełnić, żeby rozliczyć podatek z faktury VAT RR

Podatek zapłacony w związku z zakupem produktów rolnych podlega odliczeniu. Trzeba jednak pamiętać, że opodatkowanie rolnika i odliczenie podatku to procedura specjalna, która wymaga spełnienia określonych warunków.

Zgodnie z przepisami ustawy o VAT rolnikowi ryczałtowemu dokonującemu dostawy produktów rolnych dla podatnika podatku, który rozlicza ten podatek, przysługuje zryczałtowany zwrot podatku z tytułu nabywania niektórych środków produkcji dla rolnictwa opodatkowanych tym podatkiem. Ustawodawca przewidział specjalną stawkę zryczałtowanego zwrotu. Wynosi ona 6 proc. kwoty należnej z tytułu dostawy produktów rolnych pomniejszonej o kwotę zryczałtowanego zwrotu podatku. Kwota zryczałtowanego zwrotu podatku jest wypłacana rolnikowi ryczałtowemu przez nabywcę produktów rolnych.

Specjalna stawka to niejedyna korzyść, jaka została zagwarantowana rolnikom ryczałtowcom. Co do zasady zostali oni zwolnieni z podstawowych obowiązków, jakie muszą wypełniać inny podatnicy VAT, tj. z obowiązku:

● wystawiania faktur,

● prowadzenia ewidencji dostaw i nabyć towarów i usług,

● składania w urzędzie skarbowym deklaracji podatkowej,

● dokonania zgłoszenia rejestracyjnego.

Trzeba wskazać na dwie kwestie. Po pierwsze, zwolnienia te obejmują działalność rolniczą w zakresie dostarczania produktów rolnych. Po drugie, rolnik ryczałtowy może zrezygnować ze zwolnienia z podatku i przejść na zasady ogólne (pod warunkiem spełnienia warunków ustawowych).

Jak już wspomniałam, osoba, która korzysta ze specjalnej procedury dotyczącej rolników ryczałtowych, nie wystawia zwykłych faktur. Nie oznacza to jednak, że dostawy produktów rolnych nie są dokumentowane. W tym przypadku wystawia się specjalna fakturę VAT RR. Przy czy nie wystawia jej rolnik, ale nabywca towaru. Zgodnie bowiem z przepisami na czynnym podatniku VAT, który nabywa produkty rolne od rolnika ryczałtowego, ciąży obowiązek wystawienia faktury dokumentującej nabycie. Fakturę wystawia się w dwóch egzemplarzach, przy czym oryginał przekazywany jest dostawcy, czyli rolnikowi.

Faktura dokumentująca nabycie produktów rolnych musi mieć oznaczenie VAT RR. Przepisy określają minimalne wymogi, jakie musi spełniać faktura VAT RR. Przede wszystkim w odróżnieniu od zwykłej faktury musi ona zawierać czytelne podpisy obu kontrahentów oraz ich imiona i nazwiska. Drugą istotną różnicą jest konieczność zamieszczenia na fakturze oświadczenia rolnika. Na fakturze musi znaleźć się tekst: oświadczam, że jestem rolnikiem ryczałtowym zwolnionym od podatku od towarów i usług na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku od towarów i usług.

Z przepisów wynika, że każda faktura VAT RR powinna zawierać to oświadczenie. Wyjątkiem są dokumenty dotyczące umów kontraktacji lub innych umów o podobnym charakterze. W tych przypadkach oświadczenie może być złożone tylko raz w okresie obowiązywania umowy. Wtedy ma ono postać osobnego dokumentu, który musi zawierać imię i nazwisko lub nazwę albo nazwę skróconą dostawcy i nabywcy oraz ich adresy; NIP lub numer PESEL dostawcy i nabywcy; numer dowodu osobistego dostawcy lub innego dokumentu stwierdzającego jego tożsamość, datę wydania tego dokumentu i nazwę organu, który wydał dokument, jeżeli rolnik ryczałtowy dokonujący dostawy produktów rolnych jest osobą fizyczną, oraz datę zawarcia i określenie przedmiotu umowy, datę sporządzenia tego dokumentu oraz czytelny podpis składającego oświadczenie. Tak jak w przypadku samej faktury VAT RR oświadczenie to sporządza się w dwóch egzemplarzach. Oryginał jest przekazywany nabywcy.

Zryczałtowany zwrot podatku zwiększa u nabywcy produktów rolnych kwotę podatku naliczonego, czyli podatku do odliczenia. Ponieważ jednak cała procedura na szczególny charakter, również odliczenie podatku przez kontrahenta rolnika ryczałtowca zostało obwarowane dodatkowymi warunkami. Przede wszystkim nabycie produktów rolnych musi być związane z dostawą opodatkowaną.

Bardzo ważnym warunkiem, od którego zależy możliwość rozliczenia podatku, jest zapłata należności za produkty rolne, obejmująca również kwotę zryczałtowanego zwrotu podatku. Podatnik ma prawo do rozliczenia, jeżeli zapłata nastąpiła na rachunek bankowy rolnika ryczałtowego nie później niż 14 dnia, licząc od dnia zakupu. Wyjątkiem jest sytuacja, gdy rolnik zawarł umowę z podmiotem nabywającym produkty rolne określającą dłuższy termin płatności.

Kolejny warunek dotyczy dokumentu potwierdzającego dokonanie zapłaty. Na przelewie trzeba wpisać numer i datę wystawienia faktury potwierdzającej nabycie tych produktów. Prawo do odliczenia gwarantuje też wpisanie na fakturze potwierdzającej zakup produktów rolnych danych identyfikacyjnych dokumentu stwierdzającego dokonanie zapłaty. To zastrzeżenie wywołuje wiele sporów między podatnikami a fiskusem. Organy podatkowe stoją na stanowisku, że prawo do rozliczenia podatku przysługuje dopiero po spełnieniu wszystkich powyższych warunków. W związku z tym odmawiały prawa do rozliczenia tylko dlatego, że na fakturze lub na przelewie nie było stosownych danych.

Na szczęście Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił tej interpretacji. W kilku wyrokach uznał, że sam brak danych na fakturach czy przelewach nie pozbawia prawa do rozliczenia podatku. W swoich orzeczeniach NSA podkreśla, że wymogi formalne stawiane poleceniom przelewu nie mogą być celem samym w sobie. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy organy podatkowe nie miały wątpliwości co do tego, że kwestionowane faktury odzwierciedlają rzeczywiste zdarzenia gospodarcze. Wobec tego wadliwość formalna polecenia zapłaty może być usunięta, jeżeli można w danym stanie faktycznym przyporządkować liczbę dokonanych przelewów na rzecz rolnika ryczałtowego do konkretnej transakcji. (por. wyrok NSA z 30 października 2009 r., I FSK 1370/08, niepublikowany; wyrok NSA z 16 lipca 2009 r., I FSK 1243/08, niepublikowany, wyrok NSA z 7 maja 2009 r., I FSK 281/08, niepublikowany).

Co do zasady za datę dokonania zapłaty uważa się datę wydania dyspozycji bankowej przekazania środków finansowych na rachunek bankowy rolnika ryczałtowego, jeżeli dyspozycja ta została zrealizowana.

W przypadku rezygnacji ze zwolnienia od podatku rolnik, który złożył oświadczenie w postaci osobnego dokumentu musi o tym fakcie niezwłocznie poinformować nabywcę

Zryczałtowany zwrot podatku przy zakupach od rolnika ryczałtowca odlicza się w rozliczeniu za okres, w którym dokonano zapłaty

- rolnik dokonujący dostaw produktów rolnych pochodzących z własnej działalności rolniczej lub świadczący usługi rolnicze, korzystający ze zwolnienia z wyjątkiem rolnika zobowiązanego do prowadzenia ksiąg rachunkowych.

aleksandra.tarka@infor.pl

Art. 115-118 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. nr 54, poz. 535 z późn. zm.).