Sprzedaż firmowego samochodu może być zwolniona z VAT

Sprzedaż samochodu osobowego, który stanowił środek trwały, zasadniczo stanowi dostawę towarów opodatkowaną podstawową 22-proc. stawką VAT. Dostawa samochodów osobowych używanych w prowadzonej działalności gospodarczej w określonych przypadkach może jednak korzystać ze zwolnienia z podatku. Zwolnienie to dotyczy tylko takich pojazdów samochodowych, w stosunku do których przysługiwało częściowe prawo do odliczenia kwoty podatku określonego w fakturze, albo w stosunku do których podatnik w ogóle nie miał prawa do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego. Muszą one dodatkowo spełniać definicję towarów używanych.

Zgodnie z podstawową zasadą dotyczącą prawa do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony przy nabyciu towarów i usług w zakresie, w jakim towary są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego.

W przypadku nabycia samochodów osobowych oraz innych pojazdów samochodowych o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony kwotę podatku naliczonego stanowi 60 proc. kwoty podatku określonej w fakturze lub kwoty podatku należnego z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów lub kwoty podatku należnego od dostawy towarów, dla której podatnikiem jest ich nabywca - nie więcej jednak niż 6 tys. zł. Stanowi o tym art. 86 ust. 3 ustawy o VAT.

Na mocy art. 43 ust. 1 pkt 2 ustawy o VAT zwalnia się od podatku dostawę towarów używanych, pod warunkiem że w stosunku do tych towarów nie przysługiwało dokonującemu ich dostawy prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego. Przepis art. 43 ust. 2 pkt 2 ustawy stanowi, że przez towary używane rozumie się ruchomości, których okres używania przez podatnika dokonującego ich dostawy wyniósł co najmniej pół roku po nabyciu prawa do rozporządzania tymi towarami jak właściciel. Ponadto, zgodnie z par. 12 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia ministra finansów z 24 grudnia 2009 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług, zwalnia się od podatku dostawę samochodów osobowych i innych pojazdów samochodowych przez podatników, którym przy ich nabyciu przysługiwało prawo do odliczenia podatku naliczonego, o którym mowa w art. 86 ust. 3 ustawy o VAT (tj. w zakresie ograniczonym do 60 proc. kwoty podatku określonej na fakturze), jeżeli te samochody i pojazdy są towarami używanymi w rozumieniu art. 43 ust. 2 ustawy o VAT.

Ze zwolnienia z VAT skorzysta zatem na przykład podatnik, który w ramach prowadzonej działalności gospodarczej sprzedaje używany samochód osobowy (środek trwały), który zakupił od osoby fizycznej niebędącej podatnikiem VAT. Podatnikowi w momencie zakupu samochodu osobowego nie przysługiwało prawo do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony. Zgodnie zatem z przepisami ustawy VAT, w przypadku sprzedaży samochodu, w stosunku do którego nie przysługiwało podatnikowi prawo odliczenia podatku naliczonego w momencie zakupu, ma on prawo zastosować zwolnienie z podatku od towarów i usług, o ile użytkował pojazd co najmniej sześć miesięcy. Podkreślić należy, że półroczny okres użytkowania środka trwałego odnosi się do faktycznego czasu wykorzystywania go dla celów prowadzonej działalności gospodarczej, potwierdzonego zapisami w ewidencjach księgowych.

Oba wskazane w ustawie o VAT wymogi dla zastosowania zwolnienia z podatku przy dostawie towarów używanych muszą być spełnione łącznie. Oznacza to, że prawo do zastosowania zwolnienia nie będzie przysługiwało np. przedsiębiorcy, który pomimo spełnienia warunku, jakim był brak prawa do odliczenia podatku naliczonego przy zakupie przedmiotowego pojazdu, dokonał sprzedaży samochodu przed upływem sześciu miesięcy. W takim przypadku nie zostałby spełniony warunek dla uznania samochodu za towar używany w rozumieniu art. 43 ust. 2 ustawy o VAT. W takim wypadku dostawa samochodu osobowego, wykorzystywanego przez podatnika w działalności, powinna zostać opodatkowana według stawki podstawowej, tj. w wysokości 22 proc.

Warto wskazać, że obecna definicja towarów używanych zwolnionych z VAT jest wynikiem nowelizacji ustawy o VAT obowiązującej od 1 stycznia 2009 r. Jak wskazano powyżej, przez towary używane należy obecnie rozumieć ruchomości, których okres używania przez podatnika dokonującego ich dostawy wyniósł co najmniej pół roku po nabyciu prawa do rozporządzania tymi towarami jak właściciel. Zmiana tego przepisu miała na celu uniknięcie wątpliwości co do pojęcia towaru używanego, w przypadku gdy po wygaśnięciu umowy najmu, dzierżawy, leasingu lub innej umowy o podobnym charakterze dochodzi do dostawy tego towaru w rozumieniu przepisów o VAT, będącego przedmiotem takich umów.

Wyjaśnijmy, że przed zmianą przepisów problem z oceną, czy przysługuje zwolnienie z VAT, mogła mieć np. firma, która sprzedawała samochód osobowy używany poprzednio na podstawie umowy leasingu operacyjnego, przed upływem półrocznego okresu jego używania po nabyciu od leasingodawcy. Powstawało pytanie, czy okres używania samochodu na podstawie umowy leasingowej można zaliczyć do sześciomiesięcznego okresu używania uprawniającego do zwolnienia z VAT przy sprzedaży. Po nowelizacji ustawy o VAT nie ma już wątpliwości, że nie jest to możliwe.

Obowiązujące przepisy zwalniają z VAT dostawę samochodów osobowych, których okres użytkowania przez podatnika wyniósł co najmniej pół roku po nabyciu prawa do rozporządzania nimi jak właściciel. Zatem okres używania samochodu osobowego liczy się od momentu nabycia go przez podatnika na własność. Nie ma znaczenia okres używania przed jego nabyciem.

Leasing operacyjny jest umową, na podstawie której leasingobiorca nabywa jedynie prawo do korzystania z przedmiotu leasingu, a formą wynagrodzenia za tę usługę jest czynsz. Po zakończeniu umowy leasingu jednym z wariantów jest sprzedaż przedmiotu umowy leasingobiorcy, opcja wykupu jest uprawnieniem, z którego leasingobiorca nie musi skorzystać. W rezultacie dostawa samochodu osobowego nabytego po zakończeniu umowy leasingu operacyjnego przed upływem półrocznego okresu od jego wykupu nie będzie korzystała ze zwolnienia z opodatkowania VAT. Samochód osobowy nie spełni definicji towaru używanego zawartej w art. 43 ust. 2 ustawy o VAT, tj. od momentu wykupu na własność do chwili sprzedaży nie upłynie okres co najmniej pół roku.

Od 1 stycznia 2009 r. zmieniła się definicja towarów używanych na potrzeby ustawy o VAT. Obecnie przez towary używane rozumie się ruchomości, których okres używania przez podatnika dokonującego ich dostawy wyniósł co najmniej pół roku po nabyciu prawa do rozporządzania tymi towarami jak właściciel.

magdalena.majkowska@infor.pl

Art. 43 ust. 1 pkt 2, ust. 2, art. 86 ust. 3 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. nr 54, poz. 535 z późn. zm.).

Par. 12 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia ministra finansów z 24 grudnia 2009 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług (Dz.U. nr 224, poz. 1799).