Opłaty za czynności spółdzielni związane z lokalami mieszkalnymi nie są opodatkowane

Opłaty pobierane przez spółdzielnie mieszkaniowe z tytułu wykonywanych czynności związanych z lokalami mieszkalnymi nie są powiększane o wartość VAT. Zgodnie z art. 43 ust. 1 pkt 11 ustawy o VAT zwolnione od tego podatku zostały czynności, za które pobierane są opłaty, wykonywane na rzecz członków spółdzielni, którym przysługują spółdzielcze prawa do lokali mieszkalnych, członków spółdzielni będących właścicielami lokali mieszkalnych lub na rzecz właścicieli lokali mieszkalnych niebędących członkami spółdzielni. Ponadto par. 12 ust. 1 pkt 16 rozporządzenia ministra finansów z 24 grudnia 2009 r. w sprawie wykonywania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług, zwalnia od podatku czynności, za które są pobierane opłaty, wykonywane na rzecz osób niebędących członkami spółdzielni, którym przysługują spółdzielcze własnościowe prawa do lokali mieszkalnych.

Podatkowe zwolnienia regulowane w ustawie o VAT oraz w rozporządzeniu ministra finansów obejmują czynności, za które spółdzielnia pobiera opłaty zgodnie z art. 4 ust. 1, 2, 4 i 5 ustawy z 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych. Wskazane przepisy ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych precyzują, że członkowie spółdzielni, którym przysługują spółdzielcze prawa do lokali, muszą uczestniczyć w pokrywaniu kosztów związanych z eksploatacją i utrzymaniem nieruchomości w częściach przypadających na ich lokale, eksploatacją i utrzymaniem nieruchomości stanowiących mienie spółdzielni przez uiszczanie opłat zgodnie z postanowieniami statutu.

Członkowie spółdzielni będący właścicielami lokali muszą uczestniczyć w pokrywaniu kosztów związanych z eksploatacją i utrzymaniem ich lokali, eksploatacją i utrzymaniem nieruchomości wspólnych, eksploatacją i utrzymaniem nieruchomości stanowiących mienie spółdzielni przez uiszczanie opłat zgodnie z postanowieniami statutu.

Natomiast właściciele lokali niebędący członkami spółdzielni są zobowiązani uczestniczyć w pokrywaniu kosztów związanych z eksploatacją i utrzymaniem ich lokali, eksploatacją i utrzymaniem nieruchomości wspólnych. Są oni również zobowiązani uczestniczyć w wydatkach związanych z eksploatacją i utrzymaniem nieruchomości stanowiących mienie spółdzielni, które są przeznaczone do wspólnego korzystania przez osoby zamieszkujące w określonych budynkach lub osiedlu. Obowiązki te wykonują przez uiszczanie opłat na takich samych zasadach, jak członkowie spółdzielni.

Członkowie spółdzielni uczestniczą ponadto w kosztach związanych z działalnością społeczną, oświatową i kulturalną prowadzoną przez spółdzielnię, jeżeli uchwała walnego zgromadzenia tak stanowi. Właściciele lokali niebędący członkami oraz osoby niebędące członkami spółdzielni, którym przysługują spółdzielcze własnościowe prawa do lokali, mogą odpłatnie korzystać z takiej działalności na podstawie umów zawieranych ze spółdzielnią.

Zgodnie z art. 19 ust. 13 pkt 11 ustawy o VAT obowiązek podatkowy z tytułu czynności wykonywanych na rzecz członków spółdzielni, którym przysługuje spółdzielcze prawo do lokali, członków spółdzielni będących właścicielami lokali osób niebędących członkami spółdzielni, którym przysługują spółdzielcze własnościowe prawa do lokali, lub na rzecz właścicieli lokali, niebędących członkami spółdzielni, za które są pobierane opłaty, zgodnie z art. 4 ust. 1, 2, 4 i 5 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych powstaje z chwilą otrzymania całości lub części zapłaty, nie później niż z upływem terminu płatności za te czynności. Ponieważ jednak w art. 43 ust. 1 pkt 11 ustawy o VAT oraz par. 12 ust. 1 pkt 16 rozporządzenia ministra finansów z 24 grudnia 2009 r. zwolniono od podatku powyższe czynności, oznacza to, że są one zaliczane do czynności opodatkowanych, lecz korzystających ze zwolnienia od tego podatku.

Kwestią budzącą wątpliwości w praktyce jest opodatkowanie pobieranych przez spółdzielnie opłat eksploatacyjnych za miejsce postojowe w garażu podziemnym przydzielonym na zasadzie spółdzielczego własnościowego prawa. Zdaniem spółdzielni mieszkaniowych, z przepisów ustawy o VAT wynika, że zwolnienie od tego podatku dotyczy nie tylko opłat pobieranych za lokale mieszkalne, lecz wszelkich opłat wymienionych w art. 4 ust. 1, 2, 4 i 5 ustawy o spółdzielniach, tj. związanych z eksploatacją i utrzymaniem nieruchomości, eksploatacją i utrzymaniem nieruchomości stanowiących mienie spółdzielni oraz w zobowiązaniach spółdzielni z innych tytułów przez uiszczanie opłat zgodnie z postanowieniami statutu. Skoro zatem są to czynności na rzecz członków spółdzielni, którym przysługuje spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu i jednoczesne spółdzielcze własnościowe prawo do miejsca postojowego i czynności te spółdzielnia realizuje zgodnie z postanowieniami statutu, pobierając opłatę eksploatacyjną za miejsce postojowe w hali garażowej, to w rozumieniu ustawy o VAT należy uznać, że będzie miał zastosowanie art. 43 ust. 1 pkt 11 ustawy o VAT.

Stanowiska tego nie podzielają organy podatkowe, które twierdzą, że opłata eksploatacyjna za miejsce postojowe w garażu podziemnym przydzielonym na zasadzie spółdzielczego własnościowego prawa podlega opodatkowaniu stawką VAT w wysokości 22 proc. Zdaniem organów podatkowych rodzaje opłat wymienione w prawie spółdzielczym rzeczywiście dotyczą wszelkich opłat.

Jednak przepisy art. 43 ust. 1 pkt 11 ustawy o VAT oraz par. 12 ust. 1 pkt 16 rozporządzenia ministra finansów wyraźnie wskazują na właścicieli lokali mieszkalnych, członków spółdzielni i osoby niebędące członkami spółdzielni, którym przysługują spółdzielcze prawa do lokalu mieszkalnego. Zatem zwolnienie z VAT jest związane z czynnościami, za które spółdzielnia pobiera opłaty, a które dotyczą lokali mieszkalnych lub spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego.

Zwolnienie nie dotyczy natomiast czynności związanych z miejscami postojowymi, podobnie nie będzie ono dotyczyło opłat za czynności związane z lokalami użytkowymi (por. interpretację dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z 16 kwietnia 2009 r.; nr IPPP2/443-112/09-2/MS, interpretację dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z 14 lipca 2008 r.; nr IBPP3/443-264/08/AŚ).

W praktyce oznacza to, że wszelkie opłaty wnoszone na pokrycie kosztów utrzymania (opłaty eksploatacyjne) miejsc postojowych (a także lokali użytkowych) podlegają opodatkowaniu stawką podatku w wysokości 22 proc., zgodnie z art. 41 ust. 1 ustawy o VAT.

● członków spółdzielni, którym przysługują spółdzielcze prawa do lokali mieszkalnych,

● członków spółdzielni będących właścicielami lokali mieszkalnych,

● właścicieli lokali mieszkalnych niebędących członkami spółdzielni,

● osób niebędących członkami spółdzielni, którym przysługują spółdzielcze własnościowe prawa do lokali mieszkalnych,

- za które są pobierane opłaty zgodnie z art. 4 ust. 1, 2, 4 i 5 ustawy z 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych.

Magdalena Majkowska

magdalena.majkowska@infor.pl

Art. 43 ust. 1 pkt 11 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. nr 54, poz. 535 z późn. zm.).

Par. 12 ust. 1 pkt 16 rozporządzenia ministra finansów z 24 grudnia 2009 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług (Dz.U. nr 224, poz. 1799).

Art. 4 ust. 1, 2, 4 i 5 ustawy z 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (t.j. Dz.U. z 2003 r. nr 119, poz. 1116 z późn. zm.).