Dysponowanie własnością prywatną bez opodatkowania

Polska nie skorzystała z uprawnienia określonego w art. 12 ust. 1 Dyrektywy 112, na podstawie którego za podatnika należy uznać każdego, kto okazjonalnie dokonuje transakcji związanej z działalnością gospodarczą, o której mowa w art. 15 ust. 2 ustawy o VAT, w szczególności dokonującego pojedynczej dostawy terenu budowlanego.

Osoba kupiła działkę: rolę, łąkę, sad, zabudowania i nieużytki. Prowadzi gospodarstwo rolne i chce przeznaczyć teren na potrzeby prowadzonej działalności rolniczej. Skarżący od pewnego roku prowadzi pozarolniczą działalność gospodarczą i jest czynnym podatnikiem VAT. Rada gminy zmieniła miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. W efekcie część działki została przekształcona z rolnej na inwestycyjną. Skarżący postanowił więc sprzedać tę część gruntów.

Skarżący chciał wiedzieć, czy w związku ze sprzedażą działki był podatnikiem VAT i czy powinien zapłacić podatek. Sąd odwołał się do wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 15 września 2011 r. w sprawach połączonych C-180/10 i C-181/10 Jarosław Słaby przeciwko ministrowi finansów (C-180/10) oraz Emilian Kuć i Halina Jeziorska-Kuć przeciwko dyrektorowi Izby Skarbowej w Warszawie (C-181/10). Trybunał stwierdził, że dostawę gruntu przeznaczonego pod zabudowę należy uznać za objętą podatkiem od wartości dodanej na podstawie prawa krajowego państwa członkowskiego, jeżeli państwo to skorzystało z możliwości przewidzianej w art. 12 ust. 1 dyrektywy Rady 2006/112/WE z 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej, zmienionej dyrektywą Rady 2006/138/WE z 19 grudnia 2006 r. (dalej: Dyrektywą, 112), niezależnie od częstotliwości takich transakcji oraz od kwestii, czy sprzedawca prowadzi działalność producenta, handlowca lub usługodawcy, pod warunkiem że transakcja ta nie stanowi jedynie czynności związanej ze zwykłym wykonywaniem prawa własności.

Trybunał orzekł też, że osoba fizyczna, która prowadziła działalność rolniczą na gruncie przekształconym na mocy planu zagospodarowania przestrzennego, nie jest podatnikiem VAT, o ile sprzedaje grunt w ramach zarządu majątkiem prywatnym. Byłaby podatnikiem VAT jedynie w sytuacji, gdyby podejmowała aktywne działania w zakresie obrotu nieruchomościami, angażując środki podobne do wykorzystywanych przez producentów, handlowców i usługodawców w rozumieniu art. 9 ust. 1 akapit drugi Dyrektywy 112.

Wyjaśnijmy, że doradcy podatkowi, komentujący orzeczenie Trybunału, podkreślali, że Polska nie implementowała art. 12 ust. 1 Dyrektywy 112.

Sąd w omawianej sprawie zwrócił uwagę, że art. 12 ust. 1 Dyrektywy 112 pozwalał państwom członkowskim uznać za podatnika każdego, kto okazjonalnie dokonuje transakcji związanej z działalnością, o której mowa w art. 9 ust. 1 akapit drugi Dyrektywy 112, w szczególności pojedynczej dostawy terenu budowlanego. Zdaniem WSA Polska nie implementowała prawidłowo tego przepisu. Sąd stwierdził, że w polskiej ustawie o VAT brak jest bowiem jednoznacznego i precyzyjnego unormowania, z którego wynikałoby, że Polska skorzystała z uprawnienia określonego w art. 12 ust. 1 Dyrektywy 112, na podstawie którego za podatnika należy uznać każdego, kto okazjonalnie dokonuje transakcji związanej z działalnością gospodarczą, o której mowa w art. 15 ust. 2 ustawy o VAT, w szczególności dokonującego pojedynczej dostawy terenu budowlanego.

Sąd, powołując się na uzasadnienie orzeczenia TSUE, orzekł, że tylko działalność profesjonalna polegająca na sprzedaży działek podlega opodatkowaniu VAT. W omawianej sprawie nie było takiej sytuacji. W efekcie skarżący nie musi płacić VAT, ponieważ nie występował w charakterze podatnika VAT.

w Poznaniu z 16 listopada 2011 r., sygn. akt I SA/Po 657/11, nieprawomocny.

Opr. Łukasz Zalewski

@RY1@i02/2011/239/i02.2011.239.07100030a.802.jpg@RY2@

Piotr Augustyniak, doradca podatkowy, K&L Gates

Wyrok bardzo dobrze prezentuje wzajemne relacje między prawem krajowym a przepisami dyrektyw. WSA (podobnie zresztą jak czyni to NSA) wyraźnie wskazał, że brak w ustawie o VAT unormowań, które w sposób jasny i precyzyjny wskazywałyby na fakt transpozycji do tej ustawy możliwości uznania za podatnika każdego, kto okazjonalnie dokonuje transakcji związanej z działalnością gospodarczą w zakresie pojedynczej dostawy terenu budowlanego. W efekcie nie można uznać, że Polska skorzystała z tej opcji. Rosnąca liczba wyroków sądów, wskazujących na różnice między krajowymi przepisami o VAT a Dyrektywą 112, pokazujeą, że organy podatkowe utrzymują niebezpieczną tendencję próbując bezpośrednio stosować rozwiązania dopuszczalne prawem Unii Europejskiej, ale nieprawidłowo lub wcale niezaimplementowane do przepisów krajowych. Z drugiej strony jest to również sygnał dla podatników, że niekiedy możliwe jest uzyskanie korzystnego dla nich rozwiązania/interpretacji poprzez oderwanie się od wykładni prawa krajowego i wsparcie się regulacjami dyrektywy. Sądy w tym zakresie zdają się utrzymywać korzystną linię interpretacyjną, wytykając polskiemu ustawodawcy błędy czy niedoróbki legislacyjne.