Użyczenie lokalu małżonkowi podlega VAT

Użyczenie jest umową nieodpłatną. Na jej podstawie użyczający zezwala biorącemu na używanie oddanej mu rzeczy. W praktyce zdarza się, że na potrzeby prowadzonej działalności lokale użytkowe użyczają sobie małżonkowie prowadzący swoje firmy. Powstaje wówczas pytanie o opodatkowanie VAT takiego darmowego użyczenia.

Zasady opodatkowania VAT nieodpłatnej dostawy oraz nieodpłatnego świadczenia usług regulują przepisy art. 7 ust. 2 i art. 8 ust. 2 ustawy o VAT. Określają one przypadki, kiedy takie nieodpłatne czynności należy traktować tak samo jak czynności odpłatne. Ponieważ przy użyczeniu nie możemy mówić o przeniesieniu prawa do rozporządzania przedmiotem umowy jak właściciel, to nie można też mówić o dostawie w rozumieniu przepisów o VAT. Użyczenie lokalu użytkowego można natomiast traktować w kategorii świadczenia usług.

Zgodnie z art. 8 ust. 2 ustawy o VAT za odpłatne świadczenie usług uznaje się też użycie towarów stanowiących część przedsiębiorstwa podatnika do celów innych niż działalność gospodarcza, w tym w szczególności do celów osobistych podatnika lub jego pracowników, w tym byłych pracowników, wspólników, udziałowców, akcjonariuszy, członków spółdzielni i ich domowników, członków organów stanowiących osób prawnych, członków stowarzyszenia, jeżeli podatnikowi przysługiwało prawo do obniżenia VAT należnego o kwotę VAT naliczonego przy nabyciu tych towarów.

Nie podlega natomiast opodatkowaniu VAT wydanie (w ramach umowy użyczenia) towarów, co do których nie przysługiwało prawo do odliczenia VAT. Opodatkowanie umowy użyczenia VAT zależy zatem od dwóch warunków, tj. braku związku użyczenia z przedmiotem działalności firmy oraz istnienia prawa do odliczenia VAT z tytułu nabycia towarów i usług związanych z użyczeniem. Uznać należy, że przekazanie lokalu użytkowego do bezpłatnego używania nie jest związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa. Jeżeli zaś podatnikowi przysługiwało prawo do odliczenia VAT naliczonego przy nabyciu oddanej w użytkowanie nieruchomości, to nieodpłatne przekazanie tego lokalu użytkowego małżonkowi, na podstawie zawartej umowy użyczenia, podlega VAT. W przeciwnym wypadku opodatkowanie nie wystąpi.

Magdalena Majkowska

magdalena.majkowska@infor.pl