Wynagrodzenie rzeczowe podlega opodatkowaniu

Kwestia opodatkowania podatkiem od towarów i usług transakcji umorzenia udziałów w zamian za wynagrodzenie budzi spore wątpliwości interpretacyjne. Podatnicy uznają, że jeśli czynność umorzenia udziałów w zamian za wynagrodzenie pieniężne nie podlega VAT, to na zasadzie analogii także umorzenie udziałów w zamian za wynagrodzenie rzeczowe (w postaci majątku spółki) nie będzie czynnością podlegającą podatkowi. Organy podatkowe jednak zgadzają się z podatnikami tylko w pierwszej kwestii, natomiast od czynności polegającej na przekazaniu wspólnikowi wynagrodzenia za umorzone udziały w postaci składników majątkowych (urządzeń, sprzętu, nieruchomości) każą odprowadzić VAT. Swoje stanowisko fiskus uzasadnia tym, że w takiej sytuacji dochodzi do przeniesienia prawa do rozporządzania towarami przez spółkę na rzecz wspólnika.

Ostatnio kwestią ewentualnego opodatkowania wynagrodzenia rzeczowego zajął się także Naczelny Sąd Administracyjny. W wyroku z 1 września 2011 r. (I FSK 1212/10) uznał on, że umorzenie udziałów w sp. z o.o. w zamian za przekazane rzeczy, w świetle art. 7 ust. 1 ustawy o VAT, podlega VAT.

NSA w uzasadnieniu wyroku podkreślił, że sama czynność nabycia od wspólnika udziałów własnych w celu umorzenia nie jest objęta VAT, ale otrzymanie w zamian za umorzone udziały rzeczy spełnia założenia szerokiej definicji dostawy towaru w rozumieniu przepisów o VAT. Dochodzi więc do przeniesienia prawa do rozporządzenia towarami jak właściciel i taka czynność ma charakter odpłatny. Sąd uznał, że przez pojęcie "rozporządzanie towarami jak właściciel" należy rozumieć sprzedaż i zamianę oraz każdą inną transakcję, która w aspekcie ekonomicznym będzie prowadziła do podobnego rezultatu. Akcent w tego typu sytuacjach jest więc położony "na faktyczne dysponowanie rzeczą jak właściciel", a nie na "zbyciu prawa własności".

Oznacza to, że spółka przekazująca rzeczy w zamian za udziały, tak naprawdę dokonuje przeniesienia władztwa ekonomicznego nad tymi rzeczami, co z kolei wypełnia definicję dostawy towarów. Odpłatność takiej transakcji natomiast wyraża się w tym, że udziałowiec otrzymuje rzeczy ruchome (lub nieruchome) w zamian za umorzone udziały.

Sąd podkreślił, że jeżeli istnieją nawet poważne wątpliwości co do opodatkowania określonych czynności, to w myśl zasady powszechności opodatkowania VAT powinno się przyjmować, że czynność taka podlega opodatkowaniu.

Gdy udziałowiec otrzyma rzeczy ruchome w zamian za umorzone udziały, to dochodzi do odpłatnej dostawy towarów, która podlega VAT. Natomiast przy nieruchomościach ma zastosowanie zwolnienie podatkowe

Przemysław Molik

przemyslaw.molik@infor.pl

Art. 7 ust. 1 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 177, poz. 1054 z późn. zm.).