Zbycie gruntu użytkownikowi nie stanowi dostawy towaru

Aktem notarialnym z 30 grudnia 2010 r. podatnicy nabyli od gminy za kwotę 118 500 zł własność gruntów o powierzchni 3,2660 ha, którego byli użytkownikami wieczystymi. Do tej kwoty został doliczony 22-proc. VAT w kwocie 26 070 zł, zgodnie z ówczesną interpretacją przepisów w tym zakresie. Czy w przypadku sprzedaży gruntu w drodze bezprzetargowej na rzecz użytkownika wieczystego należy doliczyć VAT?

Do 30 kwietnia 2004 r. ustanowienie użytkownika wieczystego nie podlegało opodatkowaniu VAT. Dopiero z chwilą wejścia w życie ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 177, poz. 1054) zmieniła się zarówno definicja towaru, jak i zakres opodatkowania podatkiem od towarów i usług. Tym samym opłaty z tytułu użytkowania wieczystego ustanowionego przed rokiem 2004 nie podlegają opodatkowaniu tym podatkiem aż do momentu wygaśnięcia umowy o wieczystym użytkowaniu nieruchomości lub w związku z jej wykupem. Oznacza to, że czynność sprzedaży nieruchomości na rzecz dotychczasowego użytkownika wieczystego, dla którego prawo użytkowania wieczystego ustanowiono przed rokiem 2004, nie stanowi dostawy towarów ani żadnej innej czynności podlegającej opodatkowaniu VAT i pozostaje poza zakresem tej ustawy.

W sytuacji natomiast, jeżeli wieczyste użytkowanie zostało ustanowione po 1 maja 2004 r., wówczas opłaty z tytułu użytkowania wieczystego podlegają opodatkowaniu VAT jako odpłatna dostawa towarów. Natomiast czynność zbycia prawa użytkowania wieczystego nie podlega opodatkowaniu jako ponowna dostawa towarów ani żadna inna czynność podlegająca opodatkowaniu VAT, gdyż mamy do czynienia z kontynuacją dokonanej już dostawy towarów i jednorazową (bądź w ratach) zapłatą wartości ceny.

Sprzedaż nieruchomości na rzecz dotychczasowego użytkownika wieczystego, będąca w istocie przekształceniem prawa wieczystego użytkowania w prawo własności nieruchomości stanowi jedynie zmianę tytułu prawnego do nieruchomości, nie wpływa natomiast na władztwo rzeczy, które użytkownik wieczysty już uzyskał w momencie objęcia prawa wieczystego użytkowania i nie może być traktowana jako sprzedaż tego samego towaru.

Dostawą towaru w rozumieniu przepisów ustawy było objęcie prawa użytkownika wieczystego przedmiotowej nieruchomości przez użytkownika wieczystego. Z tą bowiem chwilą użytkownik otrzymał już prawo do faktycznego dysponowania nieruchomością, jak gdyby był jej właścicielem.

Zatem sprzedaż nieruchomości gruntowej w drodze bezprzetargowej na rzecz jej wieczystego użytkownika nie stanowi dostawy towarów ani żadnej innej czynności podlegającej opodatkowaniu VAT.

Oprac. Ewa Matyszewska

dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi z 14 października 2011 r. (nr IPTPP1/443-470/11-4/IG).