Lombard od swoich usług nie powinien naliczać VAT

Podatnik prowadzi działalność gospodarczą polegającą na udzielaniu pożyczek pod zastaw. Jest płatnikiem podatku od towarów i

usług. Prowadząc lombard, przyjmuje pod zastaw towar używany od osób fizycznych. Stosuje umowę pożyczki z przechowaniem zastawu. Gdy klient zwróci pożyczkę, podatnik oddaje mu zastawiony towar i pobiera za usługę określoną opłatę.

Na wysokość opłat składają się: opłata manipulacyjna w wysokości 5 proc. od kwoty pożyczki, maksymalne odsetki ustawowe liczone w stosunku dziennym od dnia udzielenia pożyczki do dnia ustalonego terminu zwrotu. Do tych opłat podatnik dolicza także opłatę za przechowanie rzeczy oddanej pod zastaw, stawka jest liczona dziennie w zależności od wartości rzeczy (wysokości pożyczki), naliczana od dnia oddania na przechowanie do ustalonego dnia zwrotu. Przyjęcie rzeczy powoduje wykonanie czynności prawnych o przechowaniu za wynagrodzeniem. Czy wszystkie elementy składające się na prowizję podatnika podlegają opodatkowaniu VAT?

W myśl art. 43 ust. 1 pkt 38 ustawy o VAT (Dz.U. z 2004 r. nr 54, poz. 535 z późn. zm.) zwalnia się z podatku usługi udzielania kredytów lub pożyczek pieniężnych oraz usługi pośrednictwa w świadczeniu usług udzielania kredytów lub pożyczek pieniężnych, a także zarządzanie kredytami lub pożyczkami pieniężnymi przez kredytodawcę lub pożyczkodawcę.

Zgodnie z art. 43 ust. 13 ustawy o VAT zwolnienie od podatku stosuje się również do świadczenia usługi stanowiącej element usługi wymienionej w ust. 1 pkt 7 i 37 - 41, który sam stanowi odrębną całość i jest właściwy oraz niezbędny do świadczenia usługi zwolnionej zgodnie z ust. 1 pkt 7 i 37 - 41.

Ustępu 13 nie stosuje się do świadczenia usług stanowiących element usług pośrednictwa, o których mowa w ust. 1 pkt 7 i 37 - 41 (art. 43 ust. 14 ustawy).

Działalność lombardowa polega na pożyczaniu pieniędzy pod zastaw. Klient korzystający z pożyczki lombardowej może odzyskać przedmiot zastawu po dokonaniu zwrotu pożyczonej kwoty wraz z prowizją naliczoną przez właściciela lombardu. Zabezpieczenie udzielonej przez lombard pożyczki może być dokonane w drodze przewłaszczenia. Przewłaszczenie rzeczy na zabezpieczenie polega na przeniesieniu własności rzeczy na wierzyciela z równoczesnym zobowiązaniem go - pod warunkiem uiszczenia w terminie zabezpieczonego długu - do powrotnego przeniesienia własności rzeczy na dłużnika. W razie niewykonania przez pożyczkobiorcę zobowiązania w umówionym terminie podmiot świadczący usługę lombardową staje się nieograniczonym właścicielem rzeczy będącej przedmiotem przewłaszczenia. Przewłaszczone rzeczy najczęściej sprzedawane są w ramach prowadzonej działalności lombardowej.

Lombard wykonuje więc, co do zasady, dwa główne rodzaje czynności, odmiennie opodatkowane VAT:

● udzielanie pożyczek pieniężnych pod zastaw ruchomości i papierów wartościowych w zamian za określone wynagrodzenie (prowizję),

● sprzedaż zastawionych i nieodebranych rzeczy, tj. dostawę towarów.

Dodatkowo mogą występować czynności o charakterze pomocniczym.

Otrzymywana przez podatnika opłata manipulacyjna oraz odsetki, stanowiące wynagrodzenie za udzielanie pożyczek pieniężnych, korzystają ze zwolnienia z VAT na podstawie przepisu art. 43 ust. 1 pkt 38 ustawy o podatku od towarów i usług.

Jednak podatnik obciąża pożyczkobiorcę opłatą za przechowanie przedmiotu zastawu podczas trwania umowy. W przypadku tej opłaty należy zbadać, czy jej charakter spełnia przesłanki wskazane w art. 43 ust. 13 ustawy o VAT.

Przechowywanie rzeczy ruchomych może samo stanowić odrębną całość (wydaje się zasadne uznanie, że byłby to rodzaj usługi depozytowej czy też magazynowej), a jednocześnie jest właściwe oraz niezbędne do świadczenia usługi głównej - udzielania pożyczek pieniężnych - zwolnionej z podatku od towarów i usług zgodnie z art. 43 ust. 1 pkt 38 ustawy o VAT.

Zatem koszty zabezpieczenia umowy pożyczki lombardowej związane z przechowaniem rzeczy ruchomych będą zwolnione z VAT na podstawie art. 43 ust. 13 w związku z art. 43 ust. 1 pkt 38 ustawy o VAT.

Reasumując, wszystkie wymienione przez podatnika elementy, składające się na prowizję, tzn.: opłata manipulacyjna, odsetki ustawowe i opłata za przechowanie, korzystają ze zwolnienia z podatku od towarów i usług.

Oprac. Ewa Matyszewska