Udział w tarapatach

Zgodnie z nowymi przepisami zwolnione z VAT są m.in. usługi, których przedmiotem są instrumenty finansowe, o których mowa w ustawie o obrocie instrumentami finansowymi. Z kolei definicja zawarta w tej ustawie obejmuje wiele instrumentów finansowych, pomija jednak udziały. W efekcie nowe brzmienie przepisów mogło sugerować, że zbycie udziałów podlega opodatkowaniu VAT stawką 23-proc., zamiast jak do tej pory cieszyć się ze zwolnienia. Na konieczność opodatkowania stawką 23-proc. wskazywała też nieopatrznie jedna z interpretacji wydana przez Ministerstwo Finansów w odpowiedzi na indywidualne zapytanie podatnika.

Nie każde zbycie udziałów podlega VAT i muszą być spełnione określone przesłanki, aby uznać, że czynność taka wchodzi w zakres powadzonej działalności, a podmiot ją dokonujący występuje w charakterze podatnika. Niemniej jednak wiele transakcji, których przedmiotem są udziały, będzie objętych systemem VAT.

Dylematów takich, jakie dostarczył nam ustawodawca modyfikując przepisy dotyczące zwolnień, nie ma na gruncie prawa unijnego. Dyrektywa 2006/112 nie pozostawia wątpliwości, że transakcje zbycia udziałów, o ile są dokonywane w ramach działalności gospodarczej, powinny być zwolnione z VAT. Niezależnie od tego niepewność pozostawała, a podmiotom gospodarczym dokonującym transakcji zbycia udziałów fakt istnienia dyrektywy, na którą mogą się powoływać, nie zwiększał bynajmniej komfortu działalności czy podejmowania decyzji. Tym bardziej, że spór o zasady opodatkowania niekoniecznie, jak pokazuje wspomniana interpretacja, musiał się zakończyć już na etapie urzędu czy izby skarbowej.

Ministerstwo Finansów zareagowało błyskawicznie, co jest ostatnio częstym i dobrym zjawiskiem, i dodało do rozporządzenia wykonawczego do ustawy o VAT zwolnienie dla usług, w tym także usługi pośrednictwa, których przedmiotem są udziały w spółkach oraz innych niż spółki podmiotach, jeżeli mają one osobowość prawną. Co istotne, zwolnienie to może być stosowane od 1 stycznia 2011 r. Chociaż nie wynika to wprost z przepisów, należy zakładać, że sformułowanie "udziały w spółkach" obejmuje zarówno udziały w spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością, jak i w spółkach osobowych, takich jak spółka komandytowa czy jawna. Po tej nowelizacji nikt nie powinien mieć już wątpliwości, że zbycie udziałów jest transakcją zwolnioną z opodatkowania, o ile w ogóle powinniśmy stosować do niej przepisy ustawy o VAT.

Skala zmian dokonanych w ostatnim okresie powoduje, że co jakiś czas pojawia się potrzeba modyfikacji przyjętych rozwiązań, tak aby doprecyzować wprowadzone przepisy i rozwiać wątpliwości podatników. To rozwiewanie wątpliwości dokonuje się albo przez zmianę ustawy, albo zmianę rozporządzenia, ale także przez wydawane interpretacje ogólne. Miejmy nadzieję, że to już ostatnia z wątpliwości i od teraz podatnicy będą mogli bezproblemowo stosować przepisy VAT-owskie. Choć nie liczyłbym na to za bardzo.

@RY1@i02/2011/137/i02.2011.137.086.002b.001.jpg@RY2@

Roman Namysłowski, dyrektor Ernst & Young

Roman Namysłowski

dyrektor Ernst & Young