Brak rejestracji nie pozbawi odliczenia

Już od 1 lipca w ustawie o podatku od towarów i usług zostaną złagodzone przepisy dotyczące ograniczenia prawa do odliczenia podatku wykazanego na fakturach wystawionych przez nierzetelnych kontrahentów. Obecnie ograniczenia te reguluje art. 88 ust. 3a ustawy o VAT.

W świetle tego przepisu podatnik nie ma prawa do obniżenia VAT należnego m.in. w przypadku gdy sprzedaż została udokumentowana fakturami lub fakturami korygującymi wystawionymi przez podmiot nieistniejący lub nieuprawniony do wystawiania faktur lub faktur korygujących.

Zakaz odliczenia VAT naliczonego z faktur (korekt) wystawionych przez podmiot nieuprawniony od przyszłego miesiąca ma zostać zlikwidowany, zgodnie z nowelizacją ustawy o VAT, która została przekazana do podpisu prezydenta. Zmiana stanowi dostosowanie polskich regulacji do wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 12 grudnia 2010 r. (C-438/09).

Wyjaśnijmy, że przez podmiot nieuprawniony należy rozumieć podmiot, który rzeczywiście działalność gospodarczą prowadzi, jednak nie dopełnił obowiązku rejestracji na potrzeby rozliczeń VAT. Bezsporne jest natomiast, że każdy podatnik zobowiązany jest zgłosić rozpoczęcie wykonywania czynności podlegających opodatkowaniu VAT (o ile nie korzysta ze zwolnienia podmiotowego). Rejestracja taka jest jednym z podstawowych obowiązków przedsiębiorcy, który jest podatnikiem podatku od towarów i usług.

Niezależnie jednak od wagi takiego zgłoszenia, z punktu widzenia prawidłowego funkcjonowania systemu VAT uchybienie temu obowiązkowi przez jednego podatnika nie może podważać przysługującego innemu podatnikowi prawa do odliczenia podatku naliczonego.

Trybunał Sprawiedliwości UE we wspomnianym wyroku wyraźnie potwierdził, że podatnikowi przysługuje prawo do odliczenia podatku od wartości dodanej zapłaconego w cenie nabycia usług wykonanych przez innego podatnika niezarejestrowanego jako podatnik VAT. Jednak uprawnienie to zostaje zachowane w sytuacji gdy faktury dokumentujące transakcje zawierają wszystkie wymagane przepisami dane. Chodzi tu w szczególności o informacje niezbędne do ustalenia tożsamości osoby, która wystawiła te faktury, oraz rodzaju wykonanych usług.

Warto wskazać, że podatnicy, którzy posiadają faktury wystawione przez podmiot niezarejestrowany, nie muszą czekać na zmianę przepisów, aby ubiegać się o realizację przysługującego im prawa do odliczenia. Wynika to z tego, że wyrok TSUE zawiera wykładnie przepisów wiążącą sądy krajowe oraz organy podatkowe państw członkowskich UE. Podatnik, uzasadniając prawo do odliczenia, może się zatem na ten wyrok powoływać. Natomiast w sprawach, które już się zakończyły, orzeczenie trybunału może stanowić podstawę do wznowienia postępowania.

Trzeba pamiętać, że po zmianie przepisów podatnicy w dalszych ciągu nie będą mogli odliczać podatku wykazanego na fakturach wystawionych przez podmioty nieistniejące, czyli takie firmy, które tylko stwarzają pozory funkcjonowania, a w rzeczywistości jednak nie uczestniczą w obrocie prawnym.

Ustawa o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług, ustawy o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników oraz ustawy o transporcie drogowym czeka na podpis prezydenta.

Za podmiot fikcyjny należy uznać nie tylko podmiot faktycznie nieistniejący, lecz także formalnie zarejestrowany bądź to w oparciu o nieprawdziwe lub nieścisłe i nieaktualne dane, który nie składa właściwych deklaracji podatkowych i nie wykazuje podatku należnego wynikającego z wystawianych faktur, a w konsekwencji nie płaci tego podatku

magdalena.majkowska@infor.pl

Art. 88 ust. 3a ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarow i usług (Dz.U. nr 54, poz. 535 z późn. zm.).

Art. 1 pkt 18 ustawy z 9 czerwca 2011 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług, ustawy o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników oraz ustawy o transporcie drogowym.