Można odliczyć VAT z faktury przed wykonaniem usługi

Spółka zakupuje usługi serwisowania oprogramowania, które obejmują m.in. bieżące dostosowywanie oprogramowania dla zapewnienia jego zgodności z wymogami wynikającymi z przepisów prawa, usuwanie uszkodzeń baz danych systemu, optymalizację bazy danych, konsultacje i doradztwo w zakresie eksploatacji systemu. Umowa będąca podstawą świadczenia tych usług zawierana jest na rok. Faktura dokumentująca dokonanie zakupu usług wystawiana jest w pierwszym miesiącu świadczenia usług. Po otrzymaniu faktury spółka dokonuje płatności za nabywane usługi. Czy w przypadku gdy spółka otrzymuje fakturę VAT dokumentującą świadczenie usług (wystawioną przed całościowym wykonaniem usługi), a należność z niej wynikającą opłaca po otrzymaniu faktury, ma ona prawo do odliczenia podatku naliczonego wynikającego z tej faktury VAT w okresie, w którym ją otrzymuje?

Prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przysługuje wówczas, gdy zostaną spełnione określone warunki, tzn. odliczenia tego dokonuje podatnik podatku od towarów i usług oraz gdy towary i usługi, z których nabyciem podatek został naliczony, są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych. Warunkiem umożliwiającym podatnikowi skorzystanie z prawa do odliczenia podatku naliczonego jest związek zakupów z wykonywanymi czynnościami opodatkowanymi.

Terminy, w których powstaje prawo do obniżenia podatku należnego, ustawodawca określił w art. 86 ust. 10 - 13 ustawy o VAT (Dz.U. z 2004 r. nr 54, poz. 535 z późn. zm.). W myśl art. 86 ust. 10 pkt 1 ustawy prawo do obniżenia kwoty podatku należnego powstaje w rozliczeniu za okres, w którym podatnik otrzymał fakturę albo dokument celny, z zastrzeżeniem pkt 2 - 5 oraz ust. 11, 12, 16 i 18.

Jeżeli podatnik nie dokona obniżenia kwoty podatku należnego w terminach określonych w ust. 10, może obniżyć kwotę podatku należnego w deklaracji podatkowej za jeden z dwóch następnych okresów rozliczeniowych.

Obowiązek podatkowy w podatku od towarów i usług powstaje z chwilą wydania towaru lub wykonania usługi. Jeżeli dostawa towaru lub wykonanie usługi powinny być potwierdzone fakturą, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą wystawienia faktury, nie później niż w 7. dniu, licząc od dnia wydania towaru lub wykonania usługi.

Natomiast jeżeli przed wydaniem towaru lub wykonaniem usługi otrzymano część należności, w szczególności: przedpłatę, zaliczkę, zadatek, ratę, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą jej otrzymania w tej części.

Prawo do obniżenia podatku należnego jest wyraźnie uzależnione od wypełnienia obowiązku dostawcy lub usługodawcy, jakim jest wydanie konkretnego towaru, który został wprowadzony do obrotu gospodarczego, lub rzeczywiste wykonanie usługi na rzecz usługobiorcy i wystawienie faktury potwierdzającej te czynności (jeżeli powinny być one potwierdzone fakturą). W doktrynie prawa przyjmuje się, że pod pojęciem wykonania usługi należy rozumieć dokonanie tych działań lub zaniechań przez usługodawcę (bezpośredniego lub pośredniego) na rzecz usługobiorcy, które zgodnie z zawartą umową stanowią wykonanie zobowiązań przez usługodawcę (usługa jest wykonana, gdy usługodawca zrealizował wszystkie czynności składające się na określony rodzaj usługi).

Jeśli faktura została otrzymana wcześniej (tj. przed powstaniem obowiązku podatkowego u wystawcy), to podatnik nie może jeszcze dokonać obniżenia podatku. Prawo to zostaje zawieszone do czasu, aż usługa, którą dokumentuje faktura, zostanie wykonana lub towar objęty fakturą zostanie wydany. Po wydaniu towaru lub wykonaniu usługi podatnik może dokonać odliczenia podatku naliczonego wynikającego z tej faktury w rozliczeniu za właściwy miesiąc.

Ta zasada nie będzie miała zastosowania w szczególnych przypadkach powstania obowiązku podatkowego, o których mowa w art. 19 ust. 13 pkt 1, 2, 4, 7, 9 - 11.

Gdy wystawiona faktura dokumentuje zapłatę zaliczki (przedpłaty), u wystawcy obowiązek podatkowy powstanie na podstawie art. 19 ust. 11 ustawy o VAT, natomiast dla odbiorcy, w związku z art. 86 ust. 2 pkt 1 lit. b ustawy, prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego powstanie w rozliczeniu za okres, w którym podatnik otrzymał fakturę dokumentującą dokonaną przedpłatę (zaliczkę), albo za jeden z dwóch następnych okresów rozliczeniowych (zgodnie z art. 86 ust. 10 pkt 1 i ust. 11 ustawy).

Odliczenie podatku naliczonego z faktury wystawionej na poczet przyszłej przedpłaty nie może nastąpić za okres rozliczeniowy wcześniejszy od tego, w którym na podstawie art. 19 ust. 11 ustawy powstaje obowiązek podatkowy z tytułu otrzymania przedpłaty.

Oprac. Ewa Matyszewska

@RY1@i02/2011/113/i02.2011.113.086.004a.001.jpg@RY2@

Anna Trembasiewicz dyrektor zarządzający Auxilium, oddział w Łodzi

Jeżeli faktura z tytułu usług ciągłych zostanie wystawiona jeszcze przed ich wykonaniem (z góry), to prawo obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego powstaje z chwilą wykonania usługi. Jedynym odstępstwem od tej reguły jest przedpłata dokonana na poczet wykonanych w przyszłości usług, potwierdzona fakturą. Wówczas obniżenia podatku należnego można dokonać za okres, w którym nabywca usługi otrzymał fakturę na zaliczkę lub przedpłatę.

Jedną z głównych norm VAT jest zasada neutralności, która zakłada, że prawo do odliczenia podatku naliczonego przysługuje nabywcy w okresie rozliczeniowym, w którym u dostawcy powstaje obowiązek rozliczenia podatku z tytułu danej transakcji.

Zatem jeżeli za usługi serwisowania komputerów i oprogramowania została wystawiona faktura z góry za cały rok, ale przez ten okres nie została dokonana żadna wpłata z tytułu zaliczki lub przedpłaty, wówczas prawo do odliczenia podatku naliczonego u nabywcy przysługuje dopiero po całkowitym wykonaniu usługi na koniec okresu rozliczeniowego. Jeżeli natomiast nabywca dokonał przedpłaty z tytułu wystawionej z góry faktury, wówczas może odliczyć podatek w rozliczeniu za miesiąc otrzymania faktury.