Kto musi stosować kasy fiskalne od 1 maja

Podatnicy dokonujący sprzedaży na rzecz osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej oraz rolników ryczałtowych są zobowiązani prowadzić ewidencję obrotu i kwot podatku należnego przy zastosowaniu kas rejestrujących.

Od początku maja nowi podatnicy muszą używać w prowadzonej działalności gospodarczej kas. Część z nich po spełnieniu ustawowych warunków nadal będzie korzystać ze zwolnienia z obowiązku stosowania kas.

W nowym rozporządzeniu nie przewidziano z dotychczas stosowanych zwolnień o charakterze przedmiotowym w zakresie sprzedaży następujących usług lub towarów:

● usługi magazynowania i przechowywania towarów pozostałe - wyłącznie przechowywanie i dozór mienia - których świadczenie przez podatnika w całym zakresie dokumentowane jest fakturą (PKWiU z 1997 r. - ex 63.12.14),

● usługi przechowalni bagażu na dworcach kolejowych -wyłącznie świadczone przy użyciu urządzeń służących do automatycznej obsługi, które również w systemie bezobsługowym przyjmują należność (PKWiU z 1997 r. - ex 63.21.10-00.10)¹⁾,

● usługi przechowalni bagażu na dworcach autobusowych - wyłącznie świadczone przy użyciu urządzeń służących do automatycznej obsługi, które w systemie bezobsługowym przyjmują należność (PKWiU z 1997 r. - ex 63.21.21-00.10)¹⁾,

● usługi prawnicze, rachunkowo-księgowe, badania rynków i opinii publicznej, doradztwa w zakresie prowadzenia działalności gospodarczej i zarządzania (PKWiU z 1997 r. - 74.1), za wyjątkiem usług notariuszy prowadzących repertorium A i P,

● usługi rzeczoznawstwa objęte również grupowaniem PKWiU - usługi architektoniczne i inżynierskie - których świadczenie przez podatnika w całym zakresie dokumentowane jest fakturą (PKWiU z 1997 r. - ex 74.2),

● usługi rekrutacji pracowników i pozyskiwania personelu - których świadczenie przez podatnika w całym zakresie dokumentowane jest fakturą PKWiU z 1997 r. - ex 74.5),

● usługi detektywistyczne i ochroniarskie - których świadczenie przez podatnika w całym zakresie dokumentowane jest fakturą (PKWiU z 1997 r. - ex 74.6),

● usługi sekretarskie i tłumaczenia, z wyłączeniem usług drukarskich i powielaczowych (PKWiU z 1997 r. - ex 74.83),

● usługi komercyjne pozostałe, gdzie indziej niesklasyfikowane - m.in. usługi w zakresie oceny zdolności kredytowej, usługi świadczone przez agencje inkasa - których świadczenie przez podatnika w całym zakresie dokumentowane jest fakturą (PKWiU z 1997 r. - ex 74.84),

● usługi w zakresie ochrony zdrowia i opieki społecznej (PKWiU z 1997 r. - 85),

● usługi związane z rekreacją, kulturą i sportem, które dotychczas nie były jeszcze objęte obowiązkiem stosowania kas (PKWiU z 1997 r. - ex 92),

● usługi pogrzebowe i pokrewne (PKWiU z 1997 r. - 93.03),

● usługi świadczone w gospodarstwach domowych (PKWiU z 1997 r. - 95) ²⁾.

¹⁾ usługi te będą mogły korzystać ze zwolnienia ewentualnie na mocy poz. 40 załącznika do rozporządzenia, w której kompleksowo uregulowano zagadnienia stosowania zwolnień od ewidencji kasowej usług świadczonych przy zastosowaniu automatów

²⁾ wyłączenie to również ma charakter formalny, gdyż przy zastosowanej w PKWiU metodyce klasyfikowania usługi te w systemie VAT nie są objęte opodatkowaniem

Jeśli podatnik nie będzie używał kasy w przewidzianym dla niego terminie, naczelnik urzędu skarbowego lub organ kontroli skarbowej ustala za okres do momentu rozpoczęcia prowadzenia ewidencji obrotu i kwot podatku należnego przy zastosowaniu kas rejestrujących, dodatkowe zobowiązanie podatkowe w wysokości odpowiadającej 30 proc. kwoty podatku naliczonego przy nabyciu towarów i usług.

Może się też zdarzyć, że kasa fiskalna się zepsuje. Wtedy podatnik nie powinien prowadzić sprzedaży. Wyjątkiem będzie sytuacja, gdy podatnik ma kasę rezerwową. Wtedy będzie ewidencjonował obrót na urządzeniu zapasowym. Gdy ewidencjonowanie obrotu i kwot VAT przy zastosowaniu rezerwowej kasy rejestrującej jest niemożliw, podatnik nie może dokonywać sprzedaży.

Nowe rozporządzenie ministra finansów z 26 lipca 2010 r. określające zwolnienia z obowiązku stosowania kas fiskalnych obowiązuje 1 stycznia 2011 r. Zawęziło ono zakres stosowanych dotychczas zwolnień od tego obowiązku. W związku z tym od 1 maja nowi podatnicy muszą stosować kasy fiskalne. Urządzenia powinni kupić wcześniej, aby m.in. zgłosić ich liczbę do naczelnika urzędu skarbowego.

Podatnik, który kupił kasę, będzie musiał zgłosić to w terminie 7 dni od dnia jej fiskalizacji do naczelnika urzędu skarbowego w celu otrzymania numeru ewidencyjnego kasy. Następnie będzie musiał nanieść na obudowę kasy w sposób trwały numer ewidencyjny. Każda kasa ma książkę kasy. Trzeba ją na bieżąco uzupełniać, a także umożliwiać dokonanie wpisów serwisantowi kasy. Książka kasy musi być przechowywana przez okres jej użytkowania oraz udostępniana na żądanie właściwych organów. W przypadku utraty książki kasy podatnik powinien zwrócić się niezwłocznie do prowadzącego serwis kas o wydanie duplikatu oraz powiadomić o tym naczelnika urzędu skarbowego. Na stronie tytułowej tej książki kasy musi być umieszczony napis "Duplikat".

Podatnicy mogą stosować kasy z elektronicznym zapisem kopii, pod warunkiem że posiadają i stosują określone przez producenta krajowego lub importera w książce kasy urządzenia archiwizujące i informatyczne nośniki danych oraz stosują zgodnie z kartą kasy autoryzowany przez producenta krajowego lub importera program.

Zakończenie pracy w trybie fiskalnym przez każdą kasę lub wymiana pamięci fiskalnej kasy wymaga dokonania, z udziałem pracownika urzędu skarbowego, czynności odczytania zawartości pamięci fiskalnej kasy, z której sporządza się protokół.

Co do zakresu obowiązujących zwolnień, do 31 grudnia 2012 r. kasy mogą nie stosować podmioty osiągające niewielkie obroty, tj. do 40 tys. zł. Ze zwolnień nie będą mogli korzystać podatnicy, u których wielkość obrotów z tytułu działalności, przekroczyła w okresie rocznym 40 tys. zł (dla ewidencji 2011 roku ważna jest wysokość obrotów z 2010 roku).

Nadal obowiązuje też kryterium stosowania zwolnienia dla podatników rozpoczynających działalność. Podatnicy ci po przekroczeniu obrotu w wysokości 20 tys. zł tracą prawo do korzystania ze zwolnienia.

Minister finansów w nowym rozporządzeniu dotyczącym kas fiskalnych zdecydował się utrzymać zasadę wyłączenia ze zwolnienia od ewidencjonowania przy zastosowaniu kas rejestrujących bez względu na osiągniętą wysokość obrotu podatników:

● kontynuujących po 31 grudnia 2010 r. działalność, którzy byli zobowiązani do ewidencjonowania przed tą datą,

● prowadzących działalność w zakresie sprzedaży gazu płynnego.

Ponadto bez względu na wysokość obrotów obowiązkiem ewidencji przy zastosowaniu kas są objęte czynności: w zakresie świadczenia usług przewozów osób i ładunków taksówkami; w zakresie pasażerskich przewozów regularnych i nieregularnych; gdzie nie stosuje się cen urzędowych za przejazd oraz przy dostawie zespołów, podzespołów i części zamiennych do samochodów; dostaw elektronicznego sprzętu powszechnego użytku oraz sprzętu fotograficznego; sprzedaży wyrobów z metali szlachetnych lub z udziałem tych metali, płyt CD i DVD oraz niektórych innych nagranych nośników informatycznych (w tym zawierających oprogramowanie komputerowe), a także sprzedaży wszelkiego rodzaju paliw płynnych oraz wyrobów tytoniowych i napojów alkoholowych.

Rozporządzenie zakłada także utrzymanie zwolnienia z obowiązku ewidencjonowania przy dostawie towarów i świadczeniu niektórych usług w formie bezobsługowej przy zastosowaniu automatów przyjmujących należność za ich wykonanie (z wyjątkiem np. sprzedaży paliw płynnych i gazowych), jak również przy sprzedaży towarów i usług rozliczanych w systemie płatności bezgotówkowych (za pośrednictwem poczty lub rachunku bankowego).

W zakresie zwolnień przedmiotowych z prowadzenia ewidencji przy zastosowaniu kas rejestrujących pozostawione są m.in. następujące kategorie sprzedaży usług lub towarów: niektóre usługi dotyczące rolnictwa (takie jak: przygotowanie pól do upraw, pielęgnowanie upraw, opryskiwanie, zbiór upraw, nadzór i opieka nad stadem), niektóre usługi komunalne i sieciowe (np. w zakresie dostaw energii, gazu, usługi telekomunikacyjne), komunikacja miejska oraz przewozy świadczone przy zastosowaniu rykszy, dorożek, łodzi flisackich na Dunajcu, obozowiska dla dzieci, usługi i sprzedaż przy zastosowaniu automatów (z wyjątkami np. dotyczącymi wyrobów akcyzowych), usługi pocztowe i kurierskie, usługi finansowe, usługi administracji publicznej i ubezpieczeń, usługi w zakresie edukacji, usługi typu statutowego świadczone przez organizacje, usługi notariuszy ewidencjonowane w tzw. repertoriach A i P, niektóre inne usługi (np. dotyczące niektórych kategorii usług takich jak wynajmowanie i obsługa nieruchomości w całości dokumentowanych fakturami, usług opłacanych za pośrednictwem poczty lub banku, świadczonych przez podatników zawierających małą liczbę transakcji w skali roku, dzierżawy gruntów, sprzedaży na rzecz pracowników).

Pełny wykaz zwolnień przedmiotowych zawiera załącznik do rozporządzenia ministra finansów. W załączniku tym w celu zapewnienia podatnikom pełnej informacji o zakresie zwolnień od ewidencji wymieniono również pozycje dotyczące sprzedaży towarów własnej produkcji przez rolników ryczałtowych, które to zwolnienie co do zasady wynika z generalnej regulacji zawartej w art. 43 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku od towarów i usług.

W nowym rozporządzeniu zrezygnowano również z kategorii zwolnień od ewidencji przy zastosowaniu kas odnoszących się do grup podatników rozliczających się w podatku dochodowym na zasadach karty podatkowej. Dotyczy to drobnych przedsiębiorców prowadzących działalność gospodarczą na niewielką skalę (kartę podatkową można stosować tylko dla takiej działalności). Dotyczy to np. takich grup zawodowych, jak: usługi ślusarskie, usługi w zakresie wyrobu i naprawy naczyń blaszanych, usługi pobielania kotłów i naczyń, usługi w zakresie kotlarstwa, usługi w zakresie mechaniki maszyn i urządzeń rolniczych, witrażownictwo, kołodziejstwo, bednarstwo, koszykarstwo, wytwarzanie mioteł, wyrobów z gałęzi i słomy, gręplarstwo, kilimiarstwo, usługi hafciarskie, dziewiarstwo na drutach i szydełkach, repasacja pończoch, usługi w zakresie bieliźniarstwa, usługi w zakresie gorseciarstwa, modniarstwo, usługi krawieckie.

W przypadku likwidacji tego tytułu zwolnienia od ewidencji podatnicy wykonujący czynności mogą korzystać ze zwolnienia podmiotowego w przypadku nieprzekroczenia obrotu na poziomie 40 tys. zł.

Najbardziej licznymi grupami zawodowymi podatników, którzy zostali objęci obowiązkiem stosowania kas od początku maja, są świadczący usługi prawnicze, doradcze i pokrewne, medyczne, w zakresie kultury, sportu.

Ewa Matyszewska

ewa.matyszewska@infor.pl

Ustawa z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. nr 54, poz. 535 z późn. zm.).

Rozporządzenie ministra finansów z 26 lipca 2010 r. w sprawie zwolnień z obowiązku prowadzenia ewidencji przy zastosowaniu kas rejestrujących (Dz.U. nr 138, poz. 930).