Od oprocentowanej pożyczki z ZFŚS nie trzeba płacić VAT

Podatnik jest zobowiązany do utworzenia Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych. Środki finansowe przekazywane są na wyodrębnione konto funduszu w terminach określonych przepisami prawa. W ramach funduszu pracodawca udziela pracownikom zwrotnych pożyczek na cele mieszkaniowe, których oprocentowanie zgodnie z obowiązującym w spółce regulaminem wynosi 1 proc. w stosunku rocznym. Czy tego typu pożyczki są opodatkowane VAT?

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. nr 54, poz. 535 z późn. zm.) opodatkowaniu VAT podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.

Przez świadczenie usług rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów, w tym również:

1. przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych bez względu na formę, w jakiej dokonano czynności prawnej;

2. zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji;

3. świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa.

Podatnikami VAT są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.

Działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody, również wówczas, gdy czynność została wykonana jednorazowo w okolicznościach wskazujących na zamiar wykonywania czynności w sposób częstotliwy. Działalność gospodarcza obejmuje również czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.

Działania podatnika podejmowane w ramach zakładowego funduszu świadczeń socjalnych są przejawem działalności socjalnej zakładu pracy, a nie działalności gospodarczej podatnika VAT. Podmiot nie rozpoczyna i nie prowadzi działalności gospodarczej w celu dysponowania funduszem socjalnym i aby w jego ramach udzielać pracownikom pożyczek mieszkaniowych. Wykonuje te czynności tylko dlatego, że taki obowiązek nakłada na niego ustawa o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych. W konsekwencji administrowanie zakładowym funduszem świadczeń socjalnych nie jest usługą, o której mowa w art. 8 ust. 1 ustawy o VAT. Ponadto nie jest także czynnością podlegającą opodatkowaniu VAT określoną w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT, skutkiem czego czynność ta pozostaje poza zakresem regulacji ustawy o podatku od towarów i usług.

W konsekwencji podatnik nie ma obowiązku dokumentowania udzielonych z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych pożyczek fakturą wewnętrzną, te bowiem wystawiane są jedynie przy nieodpłatnym świadczeniu usług, nieodpłatnej dostawie towarów, wewnątrzwspólnotowym nabyciu towarów, dostawie towarów, dla której podatnikiem jest ich nabywca, oraz imporcie usług. Brak w opisanej sprawie czynności podlegających opodatkowaniu skutkuje także brakiem uwzględniania ich w obliczaniu udziału sprzedaży opodatkowanej w sprzedaży ogółem zawartej w art. 90 ustawy o VAT.

Interpretacja indywidualna dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z 4 marca 2011 r. (nr ILPP1/443-669/08/11-S/MK).

W komentowanej interpretacji dyrektor izby stwierdził, że udzielanie oprocentowanych pożyczek z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych nie jest świadczeniem usług, o którym mowa w art. 8 ustawy o podatku od towarów i usług. Wobec tego nie podlega opodatkowaniu wspomnianym podatkiem. Wskazać przy tym należy, że organ podatkowy pierwotnie uznał stanowisko wnioskodawcy za nieprawidłowe, twierdząc, że działalność tego typu podlega VAT. Podobne stanowisko zajmowała dotychczas większość organów, uznając, że oprocentowane pożyczki pochodzące z ZFŚS podlegają opodatkowaniu, jednocześnie korzystając ze zwolnienia. Sądy administracyjne nie podzielały argumentacji urzędów skarbowych. Z treści orzeczeń wynika, że w takim przypadku pracodawca nie działa w charakterze podatnika podatku od towarów i usług, a jedynie administruje zakładowym funduszem świadczeń socjalnych. Zatem udzielanie pożyczek pracownikom z ZFŚS nie jest usługą, o której mowa w art. 8 ust. 1 ustawy o VAT, czyli stanowi czynność niepodlegającą opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Taką argumentację przytoczył również w komentowanej interpretacji dyrektor poznańskiej izby. Warto zaznaczyć, że swoje stanowisko poznańska izba zmieniła dopiero po wyroku NSA oddalającego skargę kasacyjną ministra finansów w tej sprawie. Należy mieć nadzieję, że stanowiska organów i sądów administracyjnych będą od teraz tożsame. Takie podejście jest bowiem dla podatnika dużo bardziej korzystne (podatnik nie ma obowiązku wykazywać tych czynności w deklaracji).

@RY1@i02/2011/055/i02.2011.055.086.004a.001.jpg@RY2@

Michał Pomorski asystent podatkowy w Independent Tax Advisers

Oprac. Ewa Matyszewska