Powiat nie naliczy VAT od przejazdu promem

Zarząd powiatu zamierza pobierać opłaty za korzystanie z przeprawy promowej zlokalizowanej w ciągu drogi powiatowej. Stawki tych opłat zostaną ustalone przez radę powiatu. Czy takie opłaty podlegają opodatkowaniu VAT?

Należy zauważyć, że generalnie - poza wyjątkami wskazanymi w ustawie z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz. U. z 2011 r. nr 177, poz. 1054 z późn. zm., dalej ustawa o VAT) - opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlegają czynności odpłatne. Aby uznać dane świadczenie za odpłatne, musi istnieć stosunek prawny między świadczącym usługę a odbiorcą, a w zamian za wykonanie usługi powinno zostać wypłacone wynagrodzenie. Musi istnieć bezpośredni związek między świadczoną usługą i przekazanym za nią wynagrodzeniem. Oznacza to, że z danego stosunku prawnego, na podstawie którego wykonywana jest usługa, musi wynikać wyraźna, bezpośrednia korzyść na rzecz świadczącego usługę.

Nie każda czynność stanowiąca dostawę lub świadczenie usług podlega VAT. Aby dana czynność była opodatkowana, musi być wykonana przez podatnika.

Podatnikami VAT są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.

Nie uznaje się za podatnika organów władzy publicznej oraz urzędów obsługujących te organy w zakresie realizowanych zadań nałożonych odrębnymi przepisami prawa, dla realizacji których zostały one powołane, z wyłączeniem czynności wykonywanych na podstawie umów cywilnoprawnych.

Wyłączenie z grona podatników VAT organów władzy publicznej jest możliwe tylko wtedy, gdy wykonują one czynności w ramach przypisanych im specyficznych zadań i funkcji państwowych, np. w zakresie administracji, sądownictwa, obrony narodowej. Wówczas wyłączenie z opodatkowania nie prowadzi do naruszenia zasad konkurencji. Organy władzy publicznej są podatnikami VAT jedynie w zakresie czynności, które mają charakter cywilnoprawny, tzn. są realizowane na podstawie umów cywilnoprawnych.

Organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego, w drodze uchwały, może wprowadzić dla przepraw promowych zlokalizowanych w ciągach dróg, których zarządcą jest jednostka samorządu terytorialnego, opłatę i ustalić jej wysokość opłaty. Opłatę tę pobiera zarząd drogi, w której ciągu jest zlokalizowana przeprawa promowa, a w przypadku jego braku zarządca drogi.

Starostwo powiatowe, pobierając opłaty za korzystanie z przeprawy promowej, działa jako urząd obsługujący organ władzy publicznej, a wykonywane czynności należą do kategorii spraw z zakresu administracji rządowej. Wspomniane organy są podatnikami w zakresie czynności wykonywanych na podstawie zawartych umów cywilnoprawnych, jednak w analizowanym przypadku taka sytuacja nie występuje. Opisane czynności mają bowiem charakter publicznoprawny, a nie cywilnoprawny.

Zatem urząd obsługujący organ władzy publicznej w zakresie wykonywania opisanych czynności nie występuje jako podatnik podatku od towarów i usług. Pobierane opłaty nie są więc objęte VAT.

Oprac. Ewa Ciechanowska

dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi z 28 września 2012 r., nr IPTPP1/443-606/12-2/MH.

KOMENTARZ EKSPERTA

@RY1@i02/2012/214/i02.2012.214.07100040h.802.jpg@RY2@

Andrzej Kapczuk, doradca podatkowy, starszy menedżer w Ernst & Young

Pobierana przez powiat opłata za korzystanie z przeprawy promowej zlokalizowanej w ciągu drogi powiatowej nie powinna być obciążona VAT, jak potwierdził dyrektor Izby Skarbowej w Łodzi. Argumentem za takim stanowiskiem było działanie powiatu jako organu władzy publicznej i uznanie, że wskazane czynności mają charakter publicznoprawny, a nie cywilnoprawny.

W tym kontekście pojawia się wiele wątpliwości związanych głównie z brzmieniem przepisów dyrektywy VAT. W świetle tych przepisów, w sytuacji, w której wykluczenie organu władzy publicznej z kategorii podatnika VAT prowadziłoby do znaczącego zakłócenia konkurencji - wykluczenie takie nie jest możliwe. Co więcej, dyrektywa wprost przewiduje, że usługi przewozu osób i transportu towarów w każdych okolicznościach powinny podlegać opodatkowaniu.

Podobne wątpliwości (opodatkować czy nie) dotyczą również innych rodzajów opłat pobieranych przez organy władzy publicznej (głównie przez gminy) - np. opłat za zajęcie pasa drogowego, opłaty targowej, opłaty postojowej, a ostatnio w szczególności opłaty śmieciowej. Tematy te wymagają gruntownego uporządkowania prawnego, gdyż na rynku funkcjonuje obecnie w tym zakresie wiele sprzecznych interpretacji ministra finansów i wyroków sądowych.