Można odliczyć VAT z faktury wystawionej przez niepodatnika

Podatnikowi przysługuje prawo do odliczenia VAT z faktur wystawionych przez nieuprawniony podmiot.

W 2007 r. węgierski przedsiębiorca (G.T.) wykonywał prace budowlane na rzecz podatników, posługując się częściowo podwykonawcami. Jednym z nich był jednoosobowy przedsiębiorca (M.L.) zatrudniający, zgodnie z prowadzonym dziennikiem robót, pracowników. M.L. wystawiał na G.T. faktury z tytułu wykonywanych usług.

Jak okazało się w toku postępowania, M.L. nie płacił zobowiązań podatkowych od 2003 r., nie zadeklarował również swoich pracowników organowi podatkowemu. W efekcie w czerwcu 2007 r. cofnięto M.L. pozwolenie na prowadzenie jednoosobowej działalności gospodarczej.

W związku z powyższym węgierski organ podatkowy obciążył G.T. zobowiązaniem podatkowym uznając, że podatek zawarty na fakturach wystawionych przez M.L. nie mógł zostać odliczony, ponieważ począwszy od 20 czerwca 2007 r., M.L. nie mógł dłużej być kwalifikowany jako podatnik, oraz że w związku z tym nie mógł on już po tej dacie wystawiać ważnych faktur. Także sąd krajowy stwierdził, że w chwili wystawienia większości faktur M.L. nie miał już statusu podatnika, a okoliczność, że numer identyfikacji podatkowej M.L. nie został jeszcze wykreślony z rejestru prowadzonego przez organ podatkowy, nie ma znaczenia.

Sprawa trafiła do TSUE. Zadano kilka pytań, z których podstawowe dotyczyło kwestii, czy wykładnia wyłączająca prawo do odliczenia u adresata faktury, w sytuacji gdy wystawcy faktury zostało cofnięte pozwolenie na prowadzenie działalności gospodarczej przed wykonaniem umowy lub przed wystawieniem faktury, narusza zasadę neutralności podatkowej.

Dyrektywa 2006/112 i zasada neutralności podatkowej powinny być interpretowane w ten sposób, że sprzeciwiają się one temu, aby organ podatkowy odmawiał podatnikowi prawa do odliczenia VAT należnego lub naliczonego z tytułu wyświadczonych na jego rzecz usług tylko z tego powodu, iż pozwolenie na prowadzenie działalności gospodarczej zostało cofnięte wystawcy faktury przed wyświadczeniem przez niego usług lub przed wystawieniem faktury, jeżeli faktura ta zawiera wszystkie informacje wymagane przez dyrektywę, a w szczególności informacje konieczne do ustalenia tożsamości osoby ją wystawiającej i charakteru wyświadczonych usług.

Trybunał przypomniał, iż prawo do odliczenia stanowi integralną część mechanizmu podatku od towarów i usług i co do zasady nie podlega ograniczeniu. W szczególności przysługuje ono natychmiast w stosunku do całego podatku obciążającego transakcje podlegające opodatkowaniu. Co więcej, zdaniem Trybunału system odliczeń ma na celu całkowite uwolnienie przedsiębiorcy od ciężaru VAT należnego lub zapłaconego w ramach jego całej działalności gospodarczej. Przesłanką powstania prawa do odliczenia jest to, aby towary i usługi powodujące naliczenie podatku były wykorzystywane przez podatnika na potrzeby jego własnych opodatkowanych transakcji oraz że owe towary i usługi powinny być dostarczone przez innego podatnika.

Trybunał zauważył, iż usługi zostały wykorzystane przez G.T. na potrzeby jego opodatkowanych transakcji. Odnośnie do drugiego z warunków (status podatnika) TSUE zauważył, iż pojęcie "podatnik" zostało zdefiniowane w sposób szeroki w oparciu o okoliczności faktyczne, a z przepisów nie wynika, że status podatnika zależy od jakiegokolwiek zezwolenia wydanego przez organ administracji w celu prowadzenia działalności gospodarczej.

Wprawdzie dyrektywa stanowi, że każdy podatnik zgłasza rozpoczęcie, zmianę i zaprzestanie działalności w charakterze podatnika, tym niemniej nie powinno stanowić ono dodatkowego warunku wymaganego dla przyznania statusu podatnika w rozumieniu dyrektywy.

Trybunał przypomniał, że orzekał już, iż ewentualne uchybienie przez usługodawcę obowiązkowi rozpoczęcia działalności podlegającej opodatkowaniu nie może podważać prawa do odliczenia podatku przysługującego odbiorcy tych usług w zakresie podatku naliczonego. W związku z tym usługobiorcy takiemu przysługuje prawo do odliczenia, nawet jeżeli usługodawca jest podatnikiem, który nie został zarejestrowany dla celów VAT, jeżeli faktury dotyczące wyświadczonych usług zawierają wszystkie wymagane informacje, a zwłaszcza te konieczne do ustalenia tożsamości osoby, która wystawiła te faktury, oraz rodzaju wykonanych usług.

W efekcie, zdaniem Trybunału, organy podatkowe nie mogą odmówić prawa do odliczenia na tej podstawie, że wystawca faktury nie posiada już zezwolenia na prowadzenie jednoosobowej działalności gospodarczej i w związku z tym nie ma już prawa do posługiwania się swoim numerem identyfikacji podatkowej, jeżeli faktura ta zawiera wszystkie niezbędne informacje.

Wyrok TSUE z 6 września 2012 r.; C-324/11 - GáborTóth przeciwko NemzetiAdóésVámhivatalÉszakmagyarországiRegionálisAdóFőigazgatósága