Jakie obowiązki VAT wiążą się z zakupem samochodu za granicą

Sprowadzenie z innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej samochodu wiąże się z koniecznością załatwienia formalności w urzędzie skarbowym. Ich celem jest rozliczenie VAT lub ustalenie braku obowiązku zapłaty tego podatku oraz uzyskanie specjalnych zaświadczeń, które to potwierdzą. Zgodnie bowiem z art. 105 ust. 1 ustawy o VAT to naczelnicy urzędów skarbowych dla celów związanych z rejestracją środków transportu są obowiązani do wydawania zaświadczeń potwierdzających uiszczenie lub brak obowiązku uiszczenia VAT z tytułu przywozu z terytorium innego państwa członkowskiego środka transportu, który ma być dopuszczony do ruchu na terytorium Polski. Zaświadczenia te są zatem niezbędne, aby można było zarejestrować auto i je użytkować.

Formalności podatkowe związane z przywozem auta dotyczą zarówno osób fizycznych sprowadzających samochody na użytek prywatny, jak i przedsiębiorców. Warto też wskazać, że analogiczne rozwiązania mają zastosowanie również w przypadku nabycia statków wodnych i powietrznych, przy czym w tym tekście skupiamy się na samochodach.

Nabycie wspólnotowe

Przepisy ustawy o VAT wymagają poinformowania urzędu skarbowego o nabyciu węwnątrzwspólnotowym samochodu. Informację tę na urzędowym formularzu VAT-23 podatnik ma obowiązek złożyć niezależnie od tego, czy kupił pojazd nowy, czy używany.

Pojęcie węwnątrzwspónotowego nabycia towarów (WNT) definiuje art. 9 ustawy o VAT. Zasadnicze kryteria są tutaj trzy. Po pierwsze, nabycie i przywóz towaru z innego państwa członkowskiego są dokonywane w celu rozporządzania tym towarem jak właściciel. Po drugie, strony umowy mają odpowiedni status, a więc zagraniczny sprzedawca i polski kupujący są podatnikami VAT. Po trzecie nabywane towary mają służyć działalności gospodarczej nabywcy. W praktyce oznacza to, że w przypadku gdy auto używane kupowane jest do celów prywatnych albo umowę sprzedaży takiego auta zawierają osoby nieprowadzące działalności gospodarczej, to nie występuje wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów. Natomiast, jako wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów traktowane jest zawsze sprowadzenie z innego kraju członkowskiego nowego środka transportu. Nie ma tutaj znaczenia, jaki jest status sprzedającego i kupującego, tzn. czy są oni, czy też nie podatnikami VAT.

Obowiązek złożenia VAT-23 występuje więc, gdy spełnione są dwa warunki. Po pierwsze, mamy do czynienia z wewnątrzwspólnotowym nabyciem samochodu (nowego lub używanego). Po drugie, pojazd ma być zarejestrowany na terytorium Polski (lub nie podlega obowiązkowi rejestracji, ale ma być użytkowany na terytorium kraju). Pierwszy z warunków nie będzie spełniony, jeśli auto jest używane i kupujący lub sprzedający nie są podatnikami VAT albo zakup samochodu rozliczany jest w systemie VAT marża jako towar używany. Natomiast drugi z warunków nie będzie spełniony, gdy samochód jest nabywany w celu dalszej odsprzedaży i kupujący nie będzie go w Polsce ani rejestrował, ani użytkował.

Nowy lub używany

Jak widać, z punktu widzenia obowiązków podatkowych ważne będzie to, czy kupiony samochód jest nowy, czy używany. Również tutaj odpowiednie wytyczne daje ustawa o VAT, a decydujący jest przebieg auta i czas, jaki upłynął od chwili jego dopuszczenia do użytku.

Zgodnie z art. 2 pkt 10 ustawy o VAT nowymi środkami transportu - w przypadku pojazdów lądowych są: pojazdy napędzane silnikiem o pojemności skokowej większej niż 48 centymetrów sześciennych lub o mocy większej niż 7,2 kilowata, jeżeli przejechały nie więcej niż 6000 kilometrów lub od momentu dopuszczenia ich do użytku upłynęło nie więcej niż 6 miesięcy.

Samochód niespełniający tych kryteriów będzie uznany za używany. Zaklasyfikowanie auta do nowych środków transportu wymaga dokładnego określenia momentu dopuszczenia go do użytku. Za taki jest uznawany dzień, w którym samochód został pierwszy raz zarejestrowany w celu dopuszczenia do ruchu drogowego lub w którym po raz pierwszy podlegał on obowiązkowi rejestracji w celu dopuszczenia do ruchu drogowego - w zależności od tego, która z tych dat jest wcześniejsza. Jeżeli nie można ustalić dnia pierwszej rejestracji pojazdu lub dnia, w którym podlegał on pierwszej rejestracji, za moment dopuszczenia do użytku tego pojazdu uznaje się dzień, w którym został on wydany przez producenta pierwszemu nabywcy, lub dzień, w którym został po raz pierwszy użyty dla celów demonstracyjnych przez producenta.

Informacja i zapłata

Jeżeli samochód został nabyty w ramach transakcji wewnątrzwspólnotowej, podatnik ma obowiązek rozliczyć w Polsce VAT. Podatnicy obowiązani są bez wezwania organu podatkowego obliczyć i wpłacić VAT z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu w terminie 14 dni od daty powstania obowiązku podatkowego. Jednocześnie w tym samym terminie składają VAT-23, czyli opisaną już informację o wewnątrzwspólnotowym nabyciu środków transportu. Na tej podstawie podatnik otrzyma zaświadczenie VAT-25 o uiszczeniu VAT z tytułu przywozu środka transportu z innego państwa członkowskiego, które będzie wymagane przy rejestracji auta.

Zasadą jest, że przy wewnątrzwspólnotowym nabyciu towarów obowiązek podatkowy powstaje 15. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano dostawy towaru będącego przedmiotem wewnątrzwspólnotowego nabycia. Jeśli przed upływem tego terminu sprzedawca wystawił fakturę, wówczas obowiązek podatkowy powstaje z chwilą wystawienia tej faktury. W praktyce więc obowiązek podatkowy będzie powstawał u nabywcy w dniu wystawienia faktury. Zasady te będą miały zastosowanie w przypadku nabycia samochodów używanych.

Natomiast w przypadku wewnątrzwspólnotowego nabycia nowego środka transportu obowiązek podatkowy powstaje z chwilą otrzymania pojazdu przez nabywcę, nie później jednak niż w dniu wystawienia faktury przez dostawcę. Zatem jeśli sprzedawca wystawił fakturę jeszcze przed przekazaniem pojazdu nabywcy, to momentem powstania obowiązku podatkowego będzie dzień wystawienia faktury. Jeśli zaś pojazd został najpierw wydany nabywcy, a dopiero po jakimś czasie dostawca wystawił fakturę, to dniem powstania obowiązku podatkowego będzie dzień przekazania pojazdu nabywcy.

Rozliczenia VAT trzeba dokonać na odpowiedniej deklaracji podatkowej, której rodzaj zależy od statusu nabywcy. Czynni podatnicy VAT, w zależności od systemu rozliczeń (miesięczne lub kwartalne), wykazują podatek we właściwej dla nich deklaracji tj.: VAT-7, VAT-7K, VAT-7D lub VAT-8.

Natomiast osoby fizyczne nieprowadzące działalności gospodarczej, które kupiły nowy środek transportu w innym państwie UE i sprowadziły go do Polski, mają obowiązek wypełnić i złożyć deklarację VAT-10 w terminie 14 dni od dnia powstania obowiązku podatkowego. W tym samym terminie muszą opłacić VAT.

Potwierdzenie braku podatku

Osoba, która sprowadziła do Polski z innego kraju UE używane auto, nie ma obowiązku zapłaty VAT (czyli, gdy nie mamy do czynienia z wewnątrzwspólnotowym nabyciem towaru), ale również musi być to urzędowo stwierdzone. Dokumentem potwierdzającym brak takiego obowiązku jest również zaświadczenie VAT-25, ale wydawane przez urząd skarbowy po złożeniu przez nabywcę pojazdu wniosku VAT-24 (nie stosuje się tu zatem informacji VAT-23, którą składają jedynie nabywcy zobowiązani do rozliczenia VAT).

Właściwy druk

Zaświadczenie VAT-25 potwierdzające uiszczenie podatku z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia środka transportu w innym kraju członkowskim UE lub brak takiego obowiązku wydawane jest na podstawie wypełnionego druku, tj. odpowiednio: informacji VAT-23 albo wniosku VAT-24. Druki te można pobrać bezpośrednio w urzędzie skarbowym lub ze strony internetowej urzędu albo Ministerstwa Finansów www.mf.gov.pl.

Przykłady

1 Czy kilkuletni samochód z małym przebiegiem może być uznany za nowy

Definicja nowego środka transportu na potrzeby rozliczeń VAT zarówno w prawie wspólnotowym, jak i polskiej ustawie o VAT, obejmuje np. pojazdy kilkuletnie, ale z bardzo małym przebiegiem, tj. do 6000 km. W przypadku sprowadzenia nowego środka transportu, zawsze mamy do czynienia z wewnątrzwspólnotowym nabyciem towaru, a VAT musi być rozliczony w państwie członkowskim przeznaczenia (w tym wypadku w Polsce) bez względu na to, jaki jest status podatkowy nabywcy takiego pojazdu. W konsekwencji osoba fizyczna nieprowadząca działalności gospodarczej, która sprowadziła na terytorium Polski pojazd spełniający kryteria uznania go za nowy środek transportu (art. 2 pkt 10 ustawy o VAT), w związku z tą czynnością jest obowiązana do uiszczenia VAT. Wywiązanie się z tego obowiązku potwierdzi zaświadczenie VAT-25, które będzie podatnikowi wydane na podstawie wypełnionej informacji VAT-23. Do formularza tego należy dołączyć:

- fakturę potwierdzającą nabycie środka transportu;

- dokumenty identyfikujące pojazd, którego dotyczy zaświadczenie (np. dowód rejestracyjny, książka pojazdu, karta kontroli technicznej pojazdu, zaświadczenie o przeprowadzonym badaniu technicznym ze stacji kontroli pojazdów), z których wynikają dane techniczne pojazdu oraz data pierwszego dopuszczenia pojazdu do użytku oraz przebieg pojazdu;

- dowód zapłaty należnego VAT.

2 Jak rozliczyć nabycie samochodu do celów niezwiązanych z działalnością

Tak. Jeżeli osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą, w innym kraju UE kupiła używany samochód do celów prywatnych, obojętnie, czy od płatnika VAT, czy od osoby fizycznej, to takiej transakcji nie można zaliczyć do wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów. W takim wypadku nabywca składa w urzędzie skarbowym wniosek VAT-24 o wydanie zaświadczenia potwierdzającego brak obowiązku zapłaty podatku. Do tego formularza należy dołączyć: umowę lub fakturę stwierdzającą nabycie pojazdu przez wnioskodawcę, inne dokumenty, z których jednoznacznie wynika, że nie zachodzi w tym przypadku wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów oraz dokumenty pozwalające na identyfikację środka transportu (np. dowód rejestracyjny pojazdu, karta pojazdu).

3 Ile kosztuje wydanie zaświadczenia o braku obowiązku zapłaty podatku

Zaświadczenie potwierdzające brak obowiązku uiszczenia podatku od towarów i usług z tytułu przywozu nabywanych z terytorium innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej pojazdów, które mają być dopuszczone do ruchu na terytorium Polski, podlega opłacie skarbowej. Wynosi ona 160 zł. Wynika to z poz. 11 części II załącznika do ustawy z 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej (Dz.U. nr 225, poz. 1635 z późn. zm.). Dowód zapłaty należnej opłaty skarbowej trzeba dołączyć do wniosku o wydanie zaświadczenia potwierdzającego brak obowiązku uiszczenia VAT z tytułu przywozu samochodu, czyli do formularza VAT-24.

Ważne

Każdy zakup nowego samochodu w innym kraju UE i sprowadzenie go do Polski jest zawsze wewnątrzwspólnotowym nabyciem towaru, bez względu na status sprzedawcy i nabywcy

Magdalena Majkowska

magdalena.majkowska@infor.pl

Podstawa prawna

Art. 2 pkt 10, art. 9, art. 20 ust. 5 i ust. 9, art. 105 ust. 1 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 177, poz. 1054 z późn. zm.).