Prestiż i poprawa wizerunku pozwala uniknąć płacenia VAT

Ministerstwo Finansów wciąż odpowiada na liczne interpelacje poselskie dotyczące opodatkowania darmowej pomocy prawnej. Odpowiedzi na interpretacje poselskie o numerach 3376/12, 3572/12, które zostały ogłoszone w maju, rozstrzygneły wątpliwości związane zarówno z VAT, czyli podatiem odprowadzanym przez świadczącego usługę, jak i PIT, który może powstać po stronie otrzymującego takie świadczenie.

W przypadku VAT zasadą jest, że nieodpłatne świadczenie usług na terytorium kraju, w tym również usług pomocy prawnej, nie podlega opodatkowaniu VAT. Od tej zasady są jednak wyjątki. I tak zgodnie z art. 8 ust. 2 pkt 2 ustawy o VAT jako odpłatne świadczenie usług (ze wszystkimi konsekwencjami na gruncie VAT) uznaje się też darmowe świadczenia na cele m.in. osobiste podatnika lub jego pracowników oraz wszelkie inne nieodpłatne świadczenie usług do celów innych niż działalność gospodarcza podatnika. W ocenie resortu wynika z tego, że nieodpłatna pomoc prawna udzielana pro bono nie jest objęta zakresem ustawy o VAT, o ile jej świadczenie wpisuje się w cel działalności gospodarczej prowadzonej przez świadczącego ją podatnika.

Cel firmowy

Świadczenie profesjonalnych usług prawnych w sposób dobrowolny i darmowy w interesie publicznym (pro publico bono) kreuje pozytywny wizerunek przedsiębiorcy wśród obecnych i potencjalnych jego klientów. Z tego resort finansów wyciąga wniosek, że taka działalność z reguły się wpisuje w zakres prowadzonej działalności gospodarczej. Także NSA w wyroku z 23 marca 2010 r. (sygn. akt I FSK 326/09) uznał, że udział w przedsięwzięciach prestiżowych, o pozytywnym odbiorze społecznym z uwagi na bezpłatność czynności, ma wpływ na korzystne postrzeganie podmiotu na rynku gospodarczym usługodawcy, co może wpływać m.in. na pozyskanie nowych klientów.

W konsekwencji świadczenie usług prawnych na zasadzie pro bono nie podlega VAT, jeżeli zakłada jednocześnie wzrost prestiżu oraz pozytywny wizerunek podatnika wykonującego te usługi.

Stanowisko resortu

Odnosząc się do skutków podatkowych w PIT, Ministerstwo Finansów informuje, że świadczenie w postaci bezpłatnej pomocy prawnej jest dla otrzymujących ją osób fizycznych przychodem. Taki przychód - z tytułu otrzymania nieodpłatnych świadczeń - określa art. 11 ustawy o PIT. Rodzi to określone skutki zarówno po stronie udzielającego porady, jak i świadczeniobiorcy. W praktyce rozliczenie tego przychodu wygląda tak, że jeżeli porada prawna mieści się w zakresie działalności gospodarczej dokonującego świadczenia, to wartość pieniężną bezpłatnej porady prawnej ustala się na podstawie cen stosowanych wobec innych podmiotów.

Takie świadczenie podlega opodatkowaniu PIT i nie jest z tego podatku zwolnione (nie zostało wymienione w katalogu świadczeń zwolnionych z opodatkowania zawartym w art. 21 ust. 1 ustawy o PIT). Natomiast na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 68a ustawy o PIT od podatku jest wolna wartość nieodpłatnych świadczeń otrzymanych od świadczeniodawcy w związku z jego promocją lub reklamą, jeżeli jednorazowa ich wartość nie przekracza kwoty 200 zł. Zwolnienie nie ma zastosowania, jeżeli świadczenie jest dokonywane na rzecz pracownika świadczeniodawcy lub osoby pozostającej ze świadczeniodawcą w stosunku cywilnoprawnym. Zwolnienie to obejmuje zatem nieodpłatne świadczenia otrzymane od świadczeniodawcy w związku z jego promocją lub reklamą - jeżeli jednorazowa wartość tych świadczeń nie przekracza 200 zł. Jeżeli spełnione są przesłanki zawarte w tym przepisie, świadczenie zwolnione jest z PIT w ramach ustawowego limitu. W przeciwnym wypadku uzyskany przez podatnika przychód podlega opodatkowaniu na ogólnych zasadach.

Magdalena Majkowska

magdalena.majkowska@infor.pl

Podstawa prawna

Art. 5 ust. 1 pkt 1, art. 8 ust. 2 pkt 2 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 177, poz. 1054 z późn. zm.). Art. 11 ust. 1, ust. 2a pkt 1 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 361 z późn. zm.).