Czy VAT pogrąży gminne inwestycje

W chwili obecnej w Brukseli i Strasburgu toczą się intensywne prace nad przygotowaniem budżetu Unii Europejskiej na lata 2014 - 2020. Wśród licznych problemów, przed którymi stoi Komisja Europejska, znajduje się między innymi ograniczenie wielkości dofinansowania dla projektów infrastrukturalnych - w tym między innymi dla Polski.

Jedną z potencjalnych możliwości ograniczenia wielkości budżetu Unii Europejskiej jest likwidacja przyznanej Polsce możliwości zaliczania podatku VAT, jako kosztu kwalifikowanego przy realizacji inwestycji, jeśli nie mógł być odliczony przez podmiot realizujący inwestycje. Dotyczy to szczególnie gmin i innych jednostek samorządu terytorialnego, które z jednej strony realizują duże projekty infrastrukturalne (budują drogi, szkoły, szpitale, baseny czy boiska) dofinansowane z budżetu Unii Europejskiej, z drugiej zaś - w związku ze świadczeniem w większości usług zwolnionych z VAT - nie mają prawa do odliczenia tego podatku. Obecnie ten niemożliwy do odzyskania podatek jest zwracany przez UE przez zaliczenie go do kosztów kwalifikowanych. Takie preferencyjne traktowanie Polski dodatkowo wspiera gminy i powiaty w podejmowaniu inwestycji - dzięki zwracaniu im większej kwoty poniesionych kosztów.

Wspomniane na wstępie dążenia do ograniczenia budżetu Unii Europejskiej - a także kryzys finansowy sprawiły, że w zeszłym roku pojawiła się propozycja, aby zlikwidować preferencyjne dla Polski rozwiązanie i wyłączyć nieodliczalny podatek VAT z katalogu kosztów kwalifikowanych przy realizacji inwestycji. Jednymi z pierwszych, którzy zwrócili uwagę na ten problem, było stowarzyszenie Gmin i Powiatów Wielkopolski. W piśmie z 6 lipca 2011 r. postulowało ono jak najszybsze podjęcie działań mających na celu skłonienie Komisji Europejskiej do utrzymania obecnych zasad dotyczących kwalifikowalności VAT lub też, alternatywnie, propagowanie znajomości reguł odzyskiwania VAT przez jednostki samorządowe, co umożliwiłoby zminimalizowanie negatywnych konsekwencji postulowanych zmian.

Przez blisko rok od zwrócenia uwagi na ten problem nie zostały podjęte w tym zakresie wystarczające działania. Ministerstwo Gospodarki oraz Ministerstwo Rozwoju Regionalnego nie są w chwili obecnej w stanie przedstawić skonkretyzowanego planu, który zabezpieczyłby interesy polskich jednostek samorządu terytorialnego. Jednocześnie, jak wiem z własnej praktyki, wciąż mało popularne są rozwiązania pozwalające na odzyskanie prawie w całości VAT płaconego przez gminy i powiaty przy realizowanych inwestycjach - zarówno tych finansowanych ze środków własnych, jak i współfinansowanych przez Unię Europejską. Ma to o tyle istotne znaczenie, że wprowadzane przez Ministerstwo Finansów rozwiązania ograniczające zadłużanie się jednostek samorządu terytorialnego dodatkowo zmniejszają możliwości inwestycyjne gmin - także w zakresie infrastruktury niezbędnej do rozwoju społecznego i gospodarczego kraju - takiej jak budowa stadionów, bibliotek, basenów czy szpitali.

W celu zachowania obecnej - korzystnej sytuacji na rynku inwestycji samorządowych powinno się podjąć wielotorowe działania mające na celu po pierwsze zachowanie możliwości traktowania VAT jako kosztu kwalifikowanego, a po drugie zwiększenia świadomości gmin i powiatów w zakresie odliczania podatku VAT. Druga z przestawionych kwestii mogłaby bowiem zmniejszyć koszty funkcjonowania jednostek samorządowych oraz realizowania przez nie inwestycji nawet o 23 proc.

@RY1@i02/2012/109/i02.2012.109.088000200.802.jpg@RY2@

Przemysław Szywacz, doradca podatkowy w KPMG

Przemysław Szywacz

doradca podatkowy w KPMG