Prawnicy mogą prosić o interpretacje w sprawie pro bono

Od prawie roku prawnicy walczą o wydanie interpretacji ogólnej w sprawie opodatkowania VAT usług pro bono. Innym rozwiązaniem dla adwokatów jest zmiana przepisów w taki sposób, aby ich wykładnia nie budziła wątpliwości. Ministerstwa Finansów znalazło trzecie wyjście, najmniej atrakcyjne dla osób udzielających bezpłatnych porad prawnych.

Bez mocy wiążącej

Resort opublikował na swojej stronie internetowej (www.mf.gov.pl) informację o rozliczaniu VAT od pro bono. To nic innego, jak zwykłe wyjaśnienie, z którego wynika, kiedy podatek trzeba naliczyć, a kiedy nie. Informacja ta może być co najwyżej wytyczną, jak podchodzić do bezpłatnej pomocy prawnej. Na pewno nie ma mocy wiążącej wszystkich organów podatkowych tak jak interpretacja ogólna.

Podobne wyjaśnienie resort finansów publikował w czerwcu 2011 r. Wtedy urzędnicy z MF wskazywali, że ustawa o VAT nie przewiduje zwolnienia świadczonej nieodpłatnie pomocy prawnej. Czynność ta - w zależności od towarzyszących jej okoliczności - będzie uznana albo za odpłatne świadczenie usług, albo nie będzie mieściła się w katalogu czynności podlegających opodatkowaniu VAT. Warunkiem uznania świadczonej nieodpłatnie usługi za podlegającą VAT jest wykonywanie jej w celu innym niż działalność gospodarcza podatnika.

Zmiany nie widać

Informacja ministerialna z 16 kwietnia 2012 r. powiela dotychczasowe stanowisko fiskusa. Nowością jest poszerzenie wykładni o pewne przykłady.

Według MF świadczenie pomocy prawnej na zasadzie pro publico bono, a zatem w sposób dobrowolny i nieodpłatny, w interesie publicznym - w szczególności na rzecz osób, których na te usługi nie stać - jest publicznie odbierane jako bezinteresowna działalność prospołeczna. Działalność taka kreuje pozytywny wizerunek przedsiębiorcy wśród obecnych i potencjalnych jego klientów. Zatem ministerstwo uznało, że tak określona działalność pro bono wpisuje się w zakres prowadzonej działalności gospodarczej i nie podlega opodatkowaniu VAT.

Jeżeli natomiast podatnik udziela bezpłatnych porad prawnych, które nie wpisują się w cel prowadzonej przez niego działalności, czynności takie podlegają opodatkowaniu. Nie oznacza to jednak, że w każdym przypadku tego rodzaju czynności zostaną obciążone VAT.

Zdaniem urzędników aby VAT został naliczony, podatnik musiałby ponieść koszty w związku ze świadczeniem tych czynności. W praktyce oznacza to, że prawnik, który prowadzi działalność jednoosobowo, nie naliczy podatku od bezpłatnej usługi, gdyż nie ponosi w związku z jej świadczeniem z reguły żadnych kosztów.

Decydują przesłanki

Mogą również wystąpić przypadki, gdy podmiot wykonujący określone czynności nie działa w charakterze podatnika VAT. Wówczas nie wystąpią przesłanki do uznania tego rodzaju czynności za świadczenie podlegające opodatkowaniu.

Przykładowo nie podlegają VAT czynności wykonywane przez podmiot, który nie jest podatnikiem tego podatku, nawet jeśli czynności te wykonywane są przez zatrudnionych w tym podmiocie prawników.

Opodatkowaniu nie podlega również np. nieodpłatna pomoc prawna świadczona we własnym imieniu przez prawników na etatach, którzy poza tą nieodpłatną działalnością nie wykonują innych czynności poza etatem.

Na końcu informacji resort finansów radzi prawnikom, aby w sytuacjach wątpliwych co do opodatkowania usług pro bono wnioskowali do ministra finansów o wydanie interpretacji indywidualnych.

Ważne

Podatkowi od towarów i usług podlega m.in. odpłatne świadczenie usług na terytorium Polski

Ewa Matyszewska

ewa.matyszewska@infor.pl

Podstawa prawna

Art. 5, 8, 15 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 177, poz. 1054 z późn. zm.).