Majątek po likwidacji spółki bez podatku

Przekazanie majątku likwidowanej spółki wspólnikowi nie stanowi czynności podlegającej VAT. Według Marcina Zawadzkiego, eksperta w Ernst & Young, nie dość, że takiego obowiązku nie przewidują przepisy ustawy o VAT, to gdyby on wystąpił, to naruszałby regułę, zgodnie z którą VAT powinien obciążać konsumpcję. Takie stanowisko zajął NSA w wyroku z 1 grudnia 2011 r. (sygn. akt I FSK 300/11).

Artykuł 14 ustawy o VAT (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 177, poz. 1054 z późn. zm.) zezwala na opodatkowanie zatrzymania towarów przez podatnika lub jego następców prawnych w przypadku zaprzestania działalności, jeżeli przy nabyciu tych towarów VAT podlegał odliczeniu po stronie podatnika. Przepis ten jednak ma zastosowanie tylko w przypadku rozwiązania spółki cywilnej lub handlowej niemających osobowości prawnej bądź zaprzestania przez osobę fizyczną prowadzącą działalność gospodarczą.

- W rezultacie, przepisu tego nie można stosować do sytuacji, w której likwidowana osoba prawna wydaje własny majątek na rzecz dotychczasowego wspólnika - stwierdza Marcin Zawadzki.

Ekspert wskazuje również, że opcyjny art. 18 lit. c) dyrektywy VAT będący podstawą wprowadzenia art. 14 ustawy o VAT nie wyklucza opodatkowania likwidacji osoby prawnej. Wobec tego, mając na uwadze orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości UE, np. w sprawie C-497/01 (Zita Modes), pewne zastrzeżenia może budzić pominięcie tego rodzaju transakcji w ustawie o VAT, skoro są one objęte zakresem regulacji zawartej w dyrektywie VAT. W myśl tego orzecznictwa implementacja przepisów unijnych do prawa krajowego powinna być pełna. Jednak skoro krajowy ustawodawca nie zdecydował się na wprowadzenie odpowiedniej regulacji do ustawy o VAT, to bezpodstawne są próby opodatkowania czynności przekazania majątku likwidowanej osoby prawnej na rzecz wspólnika.

- W przypadku błędnej implementacji regulacji unijnych tylko podatnik może bowiem powoływać się bezpośrednio na przepisy dyrektywy. Prawo takie nie przysługuje organom podatkowym - dodaje Marcin Zawadzki.

Jak uznał NSA, w tej sytuacji nie znajdzie również zastosowania art. 7 ust. 2 ustawy o VAT dotyczący opodatkowania nieodpłatnych przekazań towarów, bowiem naruszałoby to zasadę neutralności VAT. Samoopodatkowanie likwidowanej spółki w związku z wydaniem majątku wspólnikowi byłoby niezasadne, bo majątek ten nie ma wartości konsumpcyjnej dla wspólnika. W efekcie na samej likwidacji osoby prawnej nie powinien wystąpić VAT.

Ewa Matyszewska

ewa.matyszewska@infor.pl