Gminy nie chcą płacić za nie swoje błędy

Przedmiotem apelu był podatkowy ból głowy, jaki zafundowała zarówno jednostkom samorządu terytorialnego, jak i Ministerstwu Finansów uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 czerwca 2013 r. (sygn. akt I FPS 1/13). Sąd kasacyjny po rozpatrzeniu skargi kasacyjnej gminy Wrocław uznał wtedy, że gminne jednostki budżetowe nie są podatnikami VAT. Zdaniem NSA to samorządy powinny zbiorczo rozliczać daninę. Ministerstwo Finansów zapowiedziało 9 lipca 2013 r., że nie będzie kwestionować dotychczasowego sposobu rozliczeń samorządów i rozważy skutki, jakie przynosi treść uchwały.

Komunikat to za mało

Lipcowy komunikat Ministerstwa Finansów nie uspokoił samorządców, czego dowodem był apel wystosowany w Katowicach. Poprosili oni fiskusa, aby podjął z nimi poważną dyskusję, której elementem ma być doprecyzowanie (najlepiej w formie ustawy), co oznacza zapowiedź, że minister finansów nie będzie kwestionował dotychczasowych rozliczeń VAT. Przedstawicielom samorządów zależy też na szczegółowym określeniu, w jaki sposób na gruncie prawa gminy są chronione przed skutkami błędnego sposobu naliczania daniny. Samorządowcy podkreślili, że ich obawy budzi odpowiedzialność za powstałe zaległości podatkowe oraz ta przewidziana przez przepisy kodeksu karnego skarbowego (Dz.U. z 2013 r. poz. 186 z późn. zm.) i przede wszystkim odpowiedzialność z tytułu naruszenia dyscypliny finansów publicznych w sytuacji, gdy pojawią się zaległości podatkowe po dokonanych korektach rozliczeń.

Dodatkowo powinien zostać ustawowo wprowadzony odpowiedni okres przejściowy przygotowujący do zmiany sposobu rozrachunków. Zaproponowano termin 1 stycznia 2016 r. Podkreślono także, że uchwała sądu kasacyjnego wskazała jasno, iż dotychczasowy system rozliczeń z VAT był wadliwy, ale winy za to nie mogą ponosić samorządy.

Na spotkaniu zaapelowano także, aby Ministerstwo Finansów umożliwiło gminom wybór preferowanego przez nie systemu rozliczeń z daniny. W ten sposób część z nich mogłaby naliczać podatek w sposób zgodny z opisanym w uchwale NSA, a część mogłaby pozostać przy dotychczasowym modelu. Minister finansów powinien w tym zakresie wystosować wniosek do Komisji Europejskiej, przy sporządzeniu którego asystowaliby przedstawiciele samorządów. Ponadto w opinii samorządowców minister powinien szczegółowo wypowiedzieć się ona temat wielu problemów, jakie spowodowało rozstrzygnięcie NSA.

Co z dotacjami

Chodzi przede wszystkim o odpowiedź na pytania, do kiedy samorządy powinny wyrejestrować jednostki budżetowe jako podatników VAT, jak liczyć proporcję daniny w okresie przejściowym i czy obowiązują posiadane dotychczas interpretacje podatkowe. Samorządy zaapelowały także, aby fiskus rozstrzygnął kwestię unijnych dotacji przyznanych jednostkom budżetowym. Ich kwoty zawierały także sumę naliczonego VAT traktowanego jako możliwy do odliczenia. Po zmianie systemu rozliczeń nie byłoby takiej możliwości, co może prowadzić do obowiązku zwrotu dofinansowania z Unii Europejskiej.

Zdaniem Aleksandry Syguły, doradcy podatkowego w katowickim biurze PwC, postulaty samorządowców są w pełni zrozumiałe, bo uchwała NSA jest dla nich prawdziwą rewolucją. Ekspert podkreśla, że chodzi zarówno o wdrożenie na przyszłość nowych procedur i narzędzi informatycznych, jak i przede wszystkim odpowiednie przeszkolenie pracowników gminnych. Aleksandra Syguła jest zdania, że komunikat Ministerstwa Finansów, w którym zapowiedziano, że dotychczasowe metody rozliczeń z VAT nie będą kwestionowane, powinien oznaczać, iż resort finansów nie będzie podważać również poprawności rozliczenia otrzymanych już przez nie dotacji.

Mariusz Szulc

mariusz.szulc@infor.pl