Resort finansów musi ustalić, jaki VAT od samochodów i jakie stawki

Nowelizacja ustawy o VAT wchodzi w życie etapami. Część zmian obowiązuje od 1 stycznia tego roku, kolejna została wprowadzona od 1 kwietnia, ale najbardziej daleko idące zmiany zostaną wprowadzone dopiero 1 stycznia 2014 r. Eksperci wskazują, że w związku z nowymi procedurami zmieni się podejście podatników do rozliczania podatku od towarów i usług.

Najbardziej doniosłe zmiany dotyczą podstawy opodatkowania w VAT oraz momentu powstania obowiązku podatkowego.

Najważniejsze zmiany

Obecnie podstawą opodatkowania w VAT jest obrót, czyli kwota należna z tytułu sprzedaży, pomniejszona o kwotę należnego podatku. Kwota należna obejmuje całość świadczenia należnego od nabywcy lub osoby trzeciej. Obrót zwiększa się o otrzymane dotacje, subwencje i inne dopłaty o podobnym charakterze mające bezpośredni wpływ na cenę (kwotę należną) towarów dostarczanych lub usług świadczonych przez podatnika, pomniejszone o kwotę należnego podatku.

Po zmianach, które przewidziane są na 1 stycznia 2014 r. (wynika to z nowelizacji ustawy o VAT), podstawą opodatkowania będzie wszystko, co stanowi zapłatę, którą dokonujący dostawy towarów lub usługodawca otrzymał lub ma otrzymać z tytułu sprzedaży od nabywcy, usługobiorcy lub osoby trzeciej.

Zmieni się również przepis dotyczący momentu powstania obowiązku podatkowego. Dziś obowiązek ten powstaje z chwilą wystawienia faktury, nie później jednak niż w 7. dniu od dnia wydania towaru lub wykonania usługi. Nowa regulacja przewiduje, że obowiązek podatkowy powstanie z chwilą dokonania dostawy towarów lub wykonania usługi (z wyjątkami), a więc moment powstania tego obowiązku będzie niezależny od wystawienia faktury. Jak wyjaśnia Ministerstwo Finansów, oznacza to że podatek stanie się wymagalny w miesiącu dokonania dostawy towaru lub wykonania usługi i będzie rozliczany za ten okres rozliczeniowy. Co więcej, zmiana dotycząca momentu powstania obowiązku podatkowego będzie oznaczała zmianę terminu rozliczenia podatku, ale jedynie w odniesieniu do przypadków, gdy - zgodnie z przepisami obowiązującymi do końca 2013 r. - dla sprzedaży dokonywanej pod koniec miesiąca, możliwe było wystawienie faktury w następnym miesiącu (najpóźniej 7 dnia od sprzedaży). W takiej sytuacji termin rozliczenia podatku zostanie przesunięty o jeden okres rozliczeniowy. Resort finansów wskazuje, że jest to jedyny przypadek, kiedy dojdzie do przesunięcia rozliczenia VAT. Natomiast w sytuacji, gdy dojdzie do zapłaty przed dokonaniem transakcji, VAT trzeba będzie odprowadzić już w momencie otrzymania zapłaty.

Przepisy, które zaczną obowiązywać od 1 stycznia 2014 r., przewidują też, że usługę uznaje się również za wykonaną w przypadku jej częściowego wykonania i częściowej zapłaty za nią. W takim przypadku zastosowanie będzie miała zasada ogólna, a więc obowiązek podatkowy powstanie w momencie wykonania części usługi (VAT trzeba będzie odprowadzić od otrzymanej kwoty za wykonanie tej części).

Nowelizacja przewiduje również szczególne rozwiązanie w przypadku usług ciągłych. Zgodnie z nowym art. 19a ust. 3 ustawy o VAT w przypadku usług, dla których ustalane są następujące po sobie terminy płatności lub rozliczeń, uznaje się za wykonane z upływem każdego okresu, do którego odnoszą się te płatności lub rozliczenia (np. miesięczne), do momentu zakończenia świadczenia tej usługi. Usługę świadczoną w sposób ciągły przez okres dłuższy niż rok, dla której w związku z jej świadczeniem w danym roku nie upływają terminy płatności lub rozliczeń, uznaje się za wykonaną z upływem każdego roku podatkowego, do momentu zakończenia świadczenia tej usługi. Resort precyzuje, że takie określenie momentu powstania obowiązku podatkowego usług ciągłych jest zgodne z dyrektywą 112.

W przypadku ciągłej dostawy towarów obowiązek podatkowy powstanie w tej samej chwili, co w przypadku usług ciągłych. Ministerstwo zwraca uwagę, że przepis dotyczy np. takiego towaru jak energia elektryczna.

Z kolei w sytuacji, gdy podatnik dostaje całość lub część zapłaty przed dokonaniem dostawy lub wykonaniem usługi, to zapłata będzie powodowała powstanie obowiązku podatkowego w VAT (w chwili jej otrzymania). Zapłatą może być np.: przedpłata, zaliczka, zadatek, rata, wkład budowlany lub mieszkaniowy przed ustanowieniem spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego lub lokalu o innym przeznaczeniu. Zasada ta będzie dotyczyła np. zaliczek wpłacanych na dostawę energii elektrycznej.

Od 1 stycznia przyszłego roku będą również obowiązywały szczególne momenty powstania obowiązku podatkowego, ale nie będzie ich tak dużo jak obecnie. Przykładowo, szczególny moment będzie dotyczył wydania towarów przez komitenta komisantowi na podstawie umowy komisu.

Zwróćmy też uwagę, że od 1 stycznia 2014 r. przepisy dotyczące fakturowania zostaną przeniesione z rozporządzeń ministra finansów do ustawy o VAT. Obowiązywał będzie też nowy termin wystawiania faktur. Co do zasady trzeba ją będzie wystawić najpóźniej 15. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano dostawy towaru lub wykonano usługę (przepisy przewidują wyjątki od tej zasady).

Zmiana przepisów wymaga więc od podatników dostosowania procedur wewnętrznych oraz zmiany oprogramowania do rozliczeń VAT.

Samochody osobowe

Resort finansów zamierza również uregulować przepisy dotyczące możliwości odliczenia VAT od samochodów i paliwa do nich. Z końcem tego roku kończy się bowiem derogacja (wyjątek), zgodnie z którą podatnicy VAT nabywający samochody do działalności gospodarczej, mogą odliczać 60 proc. podatku naliczonego przy nabyciu, nie więcej niż 6 tys. zł. Obecnie można również odliczyć 100 proc. podatku od wydatków związanych z eksploatacją samochodów firmowych. Nie można natomiast w ogóle odliczać VAT od paliwa.

Ministerstwo Finansów wystąpiło już do Komisji Europejskiej z wnioskiem o kolejną derogację dotyczącą odliczania VAT od nabycia samochodów o dopuszczalnej masie całkowitej do 3,5 tony. Od zgody Komisji zależy, czy nowe regulacje będzie można wprowadzić w życie. Resort nie chce więc pozwolić na to, aby podatnicy VAT mogli odliczać cały VAT od samochodów. Jak wyjaśniła DGP Wiesława Dróżdż, rzecznik prasowy Ministerstwa Finansów, złożony przez Polskę wniosek obejmuje swym zakresem pojazdy samochodowe, w tym motocykle oraz samochody osobowe o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony. Derogacja dotyczy wprowadzenia limitu odliczeń w wysokości 50 proc. kwoty podatku naliczonego określonej w fakturze z tytułu nabycia samochodów, ale nie więcej niż 8 tys. zł. Resort proponuje też wprowadzenie częściowego odliczenia (50 proc.) przy nabyciu paliw wykorzystywanych do napędu tych pojazdów oraz przy nabyciu towarów (innych niż paliwa) i usług związanych z ich eksploatacją. Eksperci podatkowi zwracają uwagę, że na zmianach stracą m.in. osoby, które ponoszą wydatki eksploatacyjne.

Jazda po pracy

Kolejne zmiany dotyczące samochodów zaproponowało Ministerstwo Gospodarki. Chodzi o opodatkowanie pracowników, którzy korzystają z aut służbowych do celów prywatnych. Początkowo resort proponował opodatkowanie ryczałtowe takiego wykorzystania samochodów służbowych. Stawka miała wynieść 45 lub 90 zł miesięcznie, w zależności od pojemności silnika. W przypadku aut z silnikami powyżej 2000 cm sześc. stawka byłaby wyższa. Podatek pracodawca doliczałby do miesięcznego podatku pracownika za pracę. Propozycja taka znalazła się w kolejnej ustawie o deregulacji w gospodarce, ale ostatecznie została ona z niego wyłączona. Ostatnio jednak wicepremier i minister gospodarki Janusz Piechociński poinformował w Radiu TOK FM, że stawka podatku z tytułu używania samochodów służbowych może wynieść od 20 do 40 zł miesięcznie. Projekt stosownej ustawy ma być ogłoszony na początku czerwca.

Niewątpliwie podatnicy mogą się spodziewać zmian w tym zakresie, chociaż opodatkowanie ryczałtem tych aut nie przyniesie budżetowi państwa znacznych wpływów (zgodnie z pierwotną wersją zmian miałyby wynieść 40 mln zł).

Stawki VAT

Zgodnie z obecnie obowiązującą ustawą o VAT oraz wcześniejszymi zapowiedziami rządu i premiera, od nowego roku powinny się zmniejszyć stawki VAT - do 22, 7 i 5 proc. Niestety, ze względu na spowolnienie gospodarcze w Polsce oraz mniejsze wpływy budżetowe stawki podatku od towarów i usług mają pozostać na obecnym poziomie - 23, 8 i 5 proc. Podatnicy nie będą musieli zmieniać systemów finansowo-księgowych, ale będą musieli naliczać podatek według wyższych stawek.

MF proponuje wprowadzenie limitu odliczeń w wysokości 50 proc. kwoty podatku naliczonego określonej w fakturze z tytułu nabycia samochodów, ale nie więcej niż 8 tys. zł

Łukasz Zalewski

 lukasz.zalewski@infor.pl