Komentarze

Rozpoczynamy cykl komentarzy do ustawy o podatku od towarów i usług. Kierując się systematyką tej ustawy, w pierwszej kolejności omówione zostały przepisy ogólne, regulacje wskazujące na to, jakie czynności podlegają opodatkowaniu VAT, a także, kogo i w jakich okolicznościach obciąża ta danina.

Jak pokazuje praktyka, przepisy ogólne to ta część ustawy, która, jako stanowiąca swoiste wprowadzenie do całego aktu prawnego i niezawierająca rozstrzygnięć wprost i bezpośrednio determinujących treści składanych deklaracji podatkowych, jest niekiedy dość pobieżnie analizowana nie tylko przez podatników, a także organy podatkowe. Jak się jednak niejednokrotnie okazuje, może to prowadzić do błędnego stosowania norm prawnych zawartych w kolejnych przepisach ustawy. Dlatego w niniejszym komentarzu, w przystępny sposób przedstawione zostały najważniejsze i najistotniejsze zagadnienia zapisane w części ogólnej ustawy o VAT. Aby uniknąć sytuacji, w której ta część omówienia byłaby potraktowana podobnie jak same regulacje, w omówieniu przedstawiona jest istota, ale i wskazówki, jak na inne przepisy oddziałują poszczególne, zawarte w nich, definicje czy zasady, oraz ich praktyczne zastosowanie.

Z uwagi na zamknięty charakter katalogu czynności opodatkowanych VAT niezwykle ważne jest wyznaczenie grupy świadczeń i zdarzeń, których wystąpienie wiąże się z obowiązkiem zapłaty, a czasami tyko rozliczenia VAT. Niewątpliwie dział ustawy definiujący zakres opodatkowania VAT jest jednym z tych, do którego nawiązanie jest konieczne przy weryfikacji kolejnych części ustawy. Aby bowiem ustalić, kiedy, od jakiej kwoty obliczyć podatek, należy najpierw zbadać, czy w ogóle wystąpiła czynność opodatkowana - a o tym traktują właśnie przepisy odnoszące się do zakresu opodatkowania.

Czynności opodatkowane to nie tylko odpłatna dostawa czy odpłatne świadczenie usług w kraju, lecz także czynności nieodpłatne, transakcje towarowe w obrocie międzynarodowym czy wreszcie likwidacja spółki osobowej, jak również formalne albo już nawet faktyczne zakończenie wykonywania działalności gospodarczej przez osobę fizyczną. Jak pokazuje praktyka, prawidłowe zdefiniowanie i zaklasyfikowanie podatkowe czynności może przysporzyć trudności, zwłaszcza wówczas gdy wychodzimy poza standardowe sytuacje i np. dostawa nie jest typową sprzedażą z wynagrodzeniem w formie pieniężnej. Z tego właśnie powodu, omawiając zakres opodatkowania VAT, przedstawiłem również te nieco mniej typowe świadczenia, posługując się przy tym praktycznymi przykładami pozwalającymi na pełniejsze zobrazowanie istoty interpretowanych regulacji. Biorąc pod uwagę to, że niespełna półtora roku temu prawodawca w niezwykle istotny sposób zmodyfikował zasady opodatkowania czynności nieodpłatnych, za konieczne uznałem przybliżenie, jak należy sklasyfikować poszczególne działania nieodpłatne, nie tylko po to, aby pokazać te opodatkowane VAT, lecz także by wyeliminować wątpliwości co do tego, że niektóre nie powinny być obciążane taką daniną.

Mimo 10 lat funkcjonowania w polskiej rzeczywistości podatkowej transakcji towarowych wewnątrzwspólnotowych wciąż jeszcze występują dyskusje dotyczące charakteru poszczególnych czynności. Z tego powodu za niezbędne uznałem zaprezentowanie i zobrazowanie przykładami takich transakcji.

Jeśli określimy już, co należy opodatkować, warto wiedzieć, kto musi tego dokonać. Dlatego właśnie w komentarzu tym prezentuję krąg podmiotów zobligowanych do realizacji obowiązków w zakresie VAT, wyraźnie wskazując, kto jest podatnikiem, a kto tylko płatnikiem tego podatku.

Uwaga! Komentarz do ustawy o VAT publikowaliśmy już w 2012 roku. Jednak po obszernych nowelizacjach w latach 2013 i 2014 treść ustawy znacznie się zmieniła. Dlatego uznaliśmy, że należy ją omówić jeszcze raz.

@RY1@i02/2014/144/i02.2014.144.07100010a.803.jpg@RY2@

Radosław Kowalski doradca podatkowy

Radosław Kowalski

doradca podatkowy