Powstawanie obowiązku podatkowego

Oznacza to, że powstaje on:

1) z chwilą otrzymania przez dostawcę całości lub części zapłaty - w zakresie, w jakim zapłata otrzymywana jest przed dokonaniem dostawy towarów lub wykonaniem usługi (zob. art. 19a ust. 8 ustawy o VAT),

2) z chwilą dokonania dostawy towarów lub wykonania usługi - w pozostałym zakresie (zob. art. 19a ust. 1 ustawy o VAT).

PRZYKŁAD 14

Zaliczka

23 września 2017 r. czynny podatnik X otrzymał od czynnego podatnika Y zaliczkę w wysokości 20 proc. wartości zamówienia na poczet dostawy towarów wymienionych w załączniku nr 11 do ustawy o VAT. Dostawa tych towarów została dokonana 18 października 2017 r. W tej sytuacji obowiązek podatkowy (zarówno u dostawcy, jak i nabywcy) z tytułu dostawy towarów, dla której podatnikiem jest nabywca, powstał:

1) w 20 proc. - 23 września 2017 r.,

2) w 80 proc. - 18 października 2017 r.

Istotny wyjątek od tej zasady dotyczy świadczenia usług stanowiących roboty budowlane, dla których obowiązek podatkowy powstaje na szczególnych zasadach przewidzianych dla robót budowlanych (nie ma bowiem przepisu wyłączającego stosowanie tych szczególnych zasad powstawania obowiązku podatkowego do takich robót budowlanych). Wyjątek ten, zdaniem organów podatkowych, ma zastosowanie również w przypadkach gdy usługę stanowiącą robotę budowlaną świadczy podwykonawca rozliczający podatek VAT metodą kasową (zob. przykładowo interpretację indywidualną dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 14 lipca 2017 r., nr 0112-KDIL1-3.4012.191.2017.1.JN). A zatem (na podstawie art. 19a ust. 5 pkt 3 lit. a w zw. z art. 19a ust. 7 i 8 oraz w zw. z art. 106i ust. 3 pkt 1 ustawy o VAT) obowiązek podatkowy z tytułu świadczenia usług stanowiących roboty budowlane objętych mechanizmem odwrotnego obciążenia zawsze powstaje:

1) z chwilą otrzymania całości lub części zapłaty przez podwykonawcę - w zakresie, w jakim następuje przed wystawieniem faktury oraz wykonaniem usługi,

2) z chwilą wystawienia faktury - w zakresie, w jakim wcześniej nie powstał obowiązek podatkowy na skutek otrzymania zapłaty przez podwykonawcę, o ile nie nadszedł 30. dzień, licząc od dnia wykonania usługi,

3) 30. dnia, licząc od dnia wykonania usługi - w zakresie, w jakim wcześniej nie powstał obowiązek podatkowy na skutek otrzymania zapłaty lub wystawienia faktury.

PRZYKŁAD 15

Faktura zaliczkowa

7 lipca 2017 r. podwykonawca otrzymał zaliczkę w wysokości 30 proc. na poczet usługi stanowiącej robotę budowlaną, którą udokumentował fakturą zaliczkową wystawioną tego samego dnia. Usługę tę (dla głównego wykonawcy zarejestrowanego jako czynny podatnik VAT) podwykonawca wykonał 16 sierpnia 2017 r. i udokumentował fakturą wystawioną 5 września 2017 r. W tej sytuacji obowiązek podatkowy z tytułu świadczenia usługi budowlanej (zarówno u podwykonawcy, jak i u zobowiązanego do rozliczenia podatku VAT nabywcy) powstał w 30 proc. 7 lipca 2017 r. (w dniu otrzymania przez podwykonawcę zaliczki), zaś w pozostałych 70 proc. - 5 września 2017 r. (w dniu wystawienia faktury przez podwykonawcę).