Przedsiębiorca słono zapłaci za fałszywe faktury

@RY1@i02/2017/113/i02.2017.113.13000040f.801.jpg@RY2@

Ewelina Nowakowska partner, doradca podatkowy, HLB M2 Audyt sp. z o.o. sp.k

Jak podaje Ministerstwo Finansów, w trakcie kontroli skarbowych w 2016 r. inspektorzy wykryli 421 tys. pustych faktur, wystawionych na prawie 104 mld zł. Wynikający z nich podatek od towarów i usług powinien wynieść ok. 19,4 mld zł, czyli ok. 15 proc. faktycznych dochodów budżetu państwa z VAT. Stąd też wdrażane są dalsze środki prawne, mające na celu uszczelnienie systemu i odstraszenie przestępców.

Nowelizacja kodeksu karnego skarbowego (dalej KKS) przewiduje uzależnienie długości kary od wartości sfałszowanych faktur. Maksymalnie pozbawienie wolności będzie mogło wynieść nawet 25 lat. Z analogicznymi sankcjami wiąże się wystawienie lub używanie faktury (faktur), poświadczającej nieprawdę co do okoliczności faktycznych mogących mieć znaczenie dla określenia wysokości podatku lub jego zwrotu. Sankcje przewidziane za takie przestępstwa uzależniono od kwoty należności ogółem na fakturze (fakturach).

Kara pozbawienia wolności za fałszowanie faktur VAT będzie mogła wynieść od trzech do 15 lat w przypadku fałszowania faktur o wartości powyżej 5 mln zł i 25 lat w przypadku fałszowania faktur o wartości powyżej 10 mln zł. Podobne kary przewidziane zostały w przypadku podrobienia, przerobienia lub użycia faktury poświadczającej nieprawdę.

Dopuszczalne będzie także orzeczenie, obok kary pozbawienia wolności, grzywny w wysokości do 3 tys. stawek dziennych (od 100 zł do 6 mln zł).

Nowe przepisy przewidują możliwość nadzwyczajnego złagodzenia kary, gdy sprawca ujawni wszystkie okoliczności przestępstwa oraz wskaże osoby współdziałające, a w razie zwrócenia korzyści majątkowej osiągniętej z przestępstwa, nawet odstąpienia od wymierzenia kary. Ma to m.in. na celu rozbicie mafijnych powiązań w grupach przestępczych, na co wskazuje uzasadnienie nowelizacji KKS.

Obowiązująca od początku bieżącego roku nowelizacji ustawy o VAT przewiduje także sporo mechanizmów mających na celu zapobieganie wyłudzeniom podatku. W przypadku posługiwania się fikcyjnymi fakturami ustawa o VAT wprowadza dodatkowe, dotkliwe sankcje dla podatników.

Stosowanie przez przedsiębiorców pustych faktur może wiązać się także z możliwością wykreślenia przez naczelnika urzędu skarbowego z rejestru podatników VAT. Z rejestru będą usuwani m.in. podatnicy wystawiający puste faktury lub puste korekty faktur, czyli takie, które nie dokumentowały rzeczywistej sprzedaży. Zastrzeżono przy tym, że przepis nie będzie miał zastosowania, o ile wystawienie faktury lub faktury korygującej było wynikiem pomyłki lub nastąpiło bez wiedzy podatnika.

Tak jak dotychczas pusta faktura nie daje prawa do odliczenia VAT naliczonego. Nowelizacja ustawy wprowadza podwyższoną stawkę sankcji w wysokości 100 proc., w odniesieniu do przypadków świadomego uczestnictwa w oszustwach podatkowych i osiągania nieuprawnionych korzyści majątkowych kosztem budżetu państwa. Sankcje te będą stosowane w przypadku, gdy zawyżona kwota podatku naliczonego wykazana przez podatnika w deklaracji podatkowej wynika z faktur:

● wystawionych przez podmiot nieistniejący,

● stwierdzających czynności, które nie miały miejsca,

● podających kwoty niezgodne z rzeczywistością, potwierdzających czynności, do których mają zastosowanie przepisy art. 58 i art. 83 kodeksu cywilnego (np. czynności pozorne, mające na celu obejście przepisów).

Sankcja w wysokości 100 proc. będzie nakładana w przypadku ujęcia w rozliczeniach powyższych kategorii faktur, niezależnie od dokonania późniejszej korekty rozliczeń przez podatnika.

Dotkliwa sankcja powinna dotyczyć przede wszystkim podmiotów uczestniczących w transakcjach noszących znamiona oszustwa podatkowego. Nie można jednak wykluczyć, że dotknie również uczciwych podatników, którzy nieświadomie ujmą w rozliczeniach np. fakturę wystawioną przez fikcyjny podmiot.

Praktyka kontaktów z organami skarbowymi wskazuje, że wykazanie dobrej wiary i należytej staranności w weryfikacji kontrahentów jest bardzo trudne, w momencie gdy nieprawidłowości zostaną wykryte. Częstokroć to właśnie nabywcy, nieświadomi np. wyrejestrowania się z VAT dostawcy, płacą później brakiem prawa do odliczenia, pomimo iż transakcja faktycznie miała miejsce.

Należy pamiętać, że w sytuacji gdy w naszych rozliczeniach znajdą się fikcyjne faktury, zasłanianie się nieświadomością, brakiem wiedzy lub pomyłką może nie zostać uwzględnione. Potwierdza to wyrok NSA z 23 listopada 2016 roku (sygn. akt I FSK 566/15), gdzie wskazano, że dobra wiara i należyta staranność są brane pod uwagę tylko wtedy, gdy towarem rzeczywiście obracano, a jedynie nie zgadzają się np. dane kontrahentów na fakturze. Kwestie te nie mają żadnego znaczenia, jeśli transakcji nie było, a doszło tylko do obrotu fakturami.

MW