Najpierw się wyjaśnia, dopiero potem wykreśla

Krążą opinie, że wykreślacie z rejestru VAT tych, którzy nie zdążą odebrać telefonu...

Nie podzielam tej opinii. Urzędnicy stosują przepisy dla dobra podatników, a nie tylko z tego powodu, że mogą je stosować. Owszem, przepis daje możliwość, ale organy wykorzystują ją po to, żeby usuwać z rejestru firmy, które stanowią realne zagrożenie. Podatnicy mają pełne prawo do uzyskania wiarygodnej i aktualnej informacji, czy firma, z którą zamierzają kooperować, działa cały czas jako zarejestrowany podatnik VAT.

Nie ma więc mowy o tym, że z rejestru zniknie ten, kto wyjedzie na urlop i w związku z tym nie stawi się na wezwanie?

Oczywiście, że nie. Przed wykreśleniem wszystko dokładnie sprawdzamy. W województwie małopolskim takie sprawdzanie wygląda następująco: jeśli podatnik nie reaguje na wezwania, to urzędnicy udają się do siedziby firmy. Jeśli nie ma nikogo w siedzibie, to szukają pod każdym zgłoszonym do rejestru adresem. Próbują kontaktować się z pełnomocnikiem. W przypadku osób prawnych szukają nawet członków zarządu pod ich adresami zamieszkania. Może się przecież okazać, że ktoś popełnił błąd, że nie zaktualizował danych w Krajowym Rejestrze Sądowym, a firma przeniosła się do innego miasta. Pilnujemy, żeby nikogo nie wykreślić omyłkowo. Weryfikacja zawsze odbywa się na kilku poziomach: dzwonimy, wzywamy, udajemy się do siedziby firmy. Brak aktualizacji danych zdarza się wręcz nagminnie w przypadku jednoosobowych firm, ale nie jest to powód wykreślenia. Jeśli urzędnicy widzą, że taki podatnik składa deklaracje, to po prostu wzywają go do aktualizacji danych.

Czy podatnicy są informowani o tym, że wykreślacie ich z rejestru VAT? Czy dowiadują się o tym ostatni?

Wszystko zależy od tego, jaki jest powód wykreślenia. Jeśli są to przesłanki z art. 96 ust. 9 ustawy o VAT, a więc podatnik nie istnieje, nie ma możliwości skontaktowania się z nim lub jego pełnomocnikiem, dane ze zgłoszenia rejestracyjnego są nieprawdziwe i podatnik albo jego pełnomocnik nie stawiają się na wezwania, to nie informujemy. No bo kogo w takiej sytuacji mielibyśmy poinformować?

W przypadku przesłanek z art. 96 ust. 9a ustawy o VAT, a więc np. wtedy, gdy podatnik zawiesił działalność na co najmniej 6 miesięcy, nie składa deklaracji VAT albo wystawione przez niego faktury dokumentują czynności, które nie zostały dokonane, jest inaczej. Generalnie w województwie małopolskim przyjęliśmy taką zasadę, że wysyłamy do takich podatników pismo informujące o wykreśleniu. Co prawda z przepisu nie wynika jasno, że mamy taki obowiązek, ale nie wynika też z niego, że go nie mamy. Staramy się więc takich podatników informować o podejmowanych przez nas czynnościach.

Przepisy przepisami, ale urzędnicy też są przecież ludźmi i zależy im na tym, żeby podatnicy nie byli zaskakiwani. Krajowa Administracja Skarbowa jest instytucją przyjazną podatnikom, tam gdzie to możliwe staramy się im pomagać.

Uprawnienia naczelników urzędów skarbowych wywołują jednak wiele kontrowersji...

Poruszenie wśród opinii publicznej w zakresie uprawnień naczelników urzędów skarbowych wynika z faktu, że rzeczywiście podatnicy są z rejestru VAT wykreślani, ale przed 2017 r. również byli. Owszem, nowelizacja wprowadziła kilka dodatkowych przesłanek uprawniających do wykreślenia, ale baza jest generalnie taka sama. Art. 96 ust. 9 ustawy o VAT w zasadzie uległ tylko rozszerzeniu. Już w brzmieniu sprzed zmian przepis mówił, że naczelnik urzędu skarbowego wykreśla z urzędu podatnika z rejestru jako podatnika VAT, bez konieczności zawiadamiania podatnika, jeżeli w wyniku podjętych czynności sprawdzających okaże się, że podatnik nie istnieje lub mimo podjętych udokumentowanych prób nie ma możliwości skontaktowania się z podatnikiem lub pełnomocnikiem. Po nowelizacji przepis mówi to samo plus dodaje dwa dodatkowe punkty, które stanowią jedynie uszczegółowienie poprzednich. Zgodnie z nimi do wykreślenia może dojść także wtedy, gdy dane podatnika w zgłoszeniu rejestracyjnym okażą się niezgodne z prawdą albo podatnik lub pełnomocnik nie stawiają się na wezwania. Dopiero art. 96 ust. 9a dodaje kilka dodatkowych przesłanek, ale przed 2017 r. niektórzy wymienieni tam podatnicy również byli usuwani z rejestru.

Jak to również byli usuwani?

Przed 2017 r. co do zasady wykreślano podatników, z którymi nie było kontaktu, nie składali deklaracji VAT przez 6 miesięcy lub 2 kwartały lub składali deklaracje, ale nie stawiali się na wezwania do przeprowadzenia czynności sprawdzających na podstawie wniosków innych organów (kontrole krzyżowe). Korzystano również z art. 96 ust. 8 ustawy o VAT i wykreślano - po poinformowaniu podatnika przy braku VAT-Z po zaprzestaniu wykonywania działalności lub przy braku wznowienia działalności po upływie 24 miesięcy zawieszenia.

Podatników wystawiających puste faktury lub odliczających VAT z takich faktur wykreślano zwykle na podstawie udokumentowanych prób braku możliwości kontaktu, bo ci po prostu nie istnieli lub nie reagowali na wezwania. Rzeczywiście katalog przesłanek uprawniających do wykreślenia został rozszerzony, niemniej jednak w poprzednich latach przy wykreślaniu brano pod uwagę podobne argumenty.

Czy często zdarzają się takie sytuacje, że najpierw kogoś wykreślacie, a potem okazuje się, że popełniliście błąd i przywracacie go do rejestru?

Zgodnie z moją wiedzą takie sytuacje właściwie nie mają miejsca. Powodem jest to, że przed wykreśleniem urzędnicy bardzo dokładnie weryfikują sytuację podatników i nie wykreślają nikogo pochopnie. Być może teraz - po nowelizacji - liczba przywracanych podatników wzrośnie ze względu na wykreślanie z rejestru firm prowadzących działalność sezonową, ale to pokaże dopiero praktyka.

Ważne - i to trzeba podkreślić - że nawet jeśli ktoś zostanie wykreślony niesłusznie, to - poza kilkoma przypadkami - może zostać do rejestru przywrócony. Wykreślenie nie jest nieodwracalne w skutkach. ⒸⓅ

Generalnie w województwie małopolskim przyjęliśmy zasadę, że wysyłamy do podatników pismo informujące o wykreśleniu

@RY1@i02/2017/064/i02.2017.064.18300090d.801.jpg@RY2@

fot. Materiały prasowe

Konrad Zawada rzecznik prasowy Izby Administracji Skarbowej w Krakowie

Rozmawiała Patrycja Dudek