Czy hipoteka podlega opodatkowaniu

konsultant podatkowy w kancelarii Nowakowski i Wspólnicy

Ustawa o podatku od czynności cywilnoprawnej (dalej: ustawa o PCC) stanowi, że opodatkowaniu tym podatkiem podlega m.in. ustanowienie hipoteki. Instytucja hipoteki została uregulowana w ustawie o księgach wieczystych i hipotece, która to ustawa wyróżnia jej dwa rodzaje:

● hipotekę ustanawianą w celu zabezpieczenia oznaczonej wierzytelności poprzez obciążenie nieruchomości prawem, na mocy którego wierzyciel może dochodzić zaspokojenia z nieruchomości bez względu na to, czyją stała się własnością, i z pierwszeństwem przed wierzycielami osobistymi właściciela nieruchomości;

● hipotekę kaucyjną, tzn. w sytuacji gdy wierzytelność nie ma określonej wysokości, może ona być zabezpieczona hipoteką do oznaczonej sumy najwyższej.

Należy zauważyć, że przedmiotem opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych jest tylko i wyłącznie ustanowienie hipoteki w ramach czynności cywilnoprawnej, a więc poprzez wyrażenie woli stron co do jej ustanowienia. Konsekwencją tego jest brak opodatkowania PCC hipotek przymusowych, które są tworzone zazwyczaj wbrew woli podatnika, na podstawie autorytatywnej decyzji organu.

Obowiązek podatkowy powstaje z momentem złożenia oświadczenia o ustanowieniu hipoteki lub zawarcia umowy ustanowienia hipoteki i ciąży on na składającym oświadczenie woli o ustanowieniu hipoteki. Podstawą opodatkowania jest kwota zabezpieczonej wierzytelności.

Stawka podatku od ustanowienia hipoteki wynosi:

● w przypadku zabezpieczenia wierzytelności istniejących - 0,1 proc. od kwoty zabezpieczonej wierzytelności;

● w przypadku zabezpieczenia wierzytelności o wysokości nieustalonej (hipoteka kaucyjna) - 19 zł.

Podatnik jest zobowiązany w ciągu 14 dni od dnia powstania obowiązku podatkowego złożyć deklarację PCC-3 oraz wpłacić wynikający z niej podatek. Organem właściwym dla złożenia deklaracji i uiszczenia podatku jest naczelnik urzędu skarbowego właściwy ze względu na miejsce zamieszkania lub adres siedziby podatnika.

W przypadku gdy podatnik nie złożył w terminie deklaracji oraz nie wpłacił należnego podatku, powinien niezwłocznie złożyć deklarację, dołączając do niej tzw. czynny żal, w którym wyjaśni przyczyny niedopełnienia swoich obowiązków. Jednocześnie należy wpłacić kwotę należnego podatku wraz z odsetkami za zwłokę.

Opracowała Aleksandra Tarka

Ustawa z 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (t.j. Dz.U. z 2007 r. nr 68, poz. 450 z późn. zm).