Jak opodatkowane są umowy pożyczki

konsultant w TPA Horwath

Obowiązek podatkowy spoczywa na biorącym pożyczkę, który jest zobowiązany bez wezwania organu podatkowego do złożenia deklaracji na odpowiednim formularzu (PCC-3) w ciągu 14 dni od zawarcia umowy oraz do obliczenia i wpłacenia podatku w wysokości 2 proc. podstawy opodatkowania.

Nie zawsze jednak umowa pożyczki będzie opodatkowana PCC. Ustawodawca przewidział bowiem liczne zwolnienia. Podatku nie zapłacimy, np. gdy łączna wysokość pożyczki nie przekroczy 5 tys. zł od jednego podmiotu i 25 tys. zł od wielu podmiotów w okresie trzech kolejnych lat kalendarzowych, począwszy od 1 stycznia 2009 r. (zwolnienie to nie dotyczy pożyczek zawieranych między niektórymi osobami fizycznymi). Ponadto od 2009 roku pożyczki udzielane przez wspólnika (akcjonariusza) spółce kapitałowej korzystają również ze zwolnienia (wcześniej pożyczki takie traktowane były jako zmiana umowy spółki i podlegały opodatkowaniu stawką 0,5-proc.).

Należy także zwrócić uwagę na zależność między opodatkowaniem PCC a VAT. Mianowicie, w myśl ustawy o PCC podatkowi nie podlegają, co do zasady, czynności cywilnoprawne, jeżeli przynajmniej jedna ze stron z tytułu dokonywania tej czynności jest opodatkowana VAT bądź zwolniona z VAT. W profesjonalnym obrocie gospodarczym czynność udzielania pożyczek powinna być traktowana jako usługa pośrednictwa finansowego podlegająca opodatkowaniu VAT i jednocześnie zwolniona z tego podatku. Przy zastosowaniu tego podejścia, które jest ostatnio akceptowane przez organy podatkowe, udzielanie pożyczek między spółkami nie podlega opodatkowaniu PCC.

Innym ciekawym rozwiązaniem wykorzystywanym w obrocie gospodarczym jest zawieranie umów pożyczek za granicą, z tym zastrzeżeniem, że przedmiotem pożyczki są rzeczy znajdujące się również za granicą. Zgodnie z doktryną prawa cywilnego, pieniądze traktowane są jako rzeczy o szczególnych właściwościach, więc jeżeli tylko w momencie zawierania umowy pożyczki znajdują się one na zagranicznym koncie, a sama umowa zawarta została również za granicą, to taka pożyczka będzie poza zakresem ustawy o PCC bezpośrednio na podstawie jej przepisów.

Ustawa z 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (t.j. Dz.U. z 2007 r. nr 68, poz. 450 z późn. zm.).