Zakup śmigłowca zainteresuje fiskusa

Podatnik w deklaracji VAT-7 za listopad 2009 r. wykazał ponad 100 tys. zł podatku naliczonego do zwrotu. Urzędnicy przeprowadzili w jego firmie kontrolę i spytali o źródła finansowania zakupu śmigłowca, który wpisany był do ewidencji środków trwałych. Pełnomocnik podatnika wyjaśnił, że środki pochodziły ze sprzedaży mieszkania oraz pożyczek od osób fizycznych. To zainteresowało urząd, ponieważ przedłożonych umów pożyczek przedsiębiorca nie zgłaszał wcześniej do urzędu i nie zapłacił od nich daniny (2 proc. od wartości pożyczki, płatne w terminie 14 dni od zawarcia umowy). Naczelnik urzędu skarbowego zastosował więc art. 7 ust. 5 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 101, poz. 649 z późn. zm.).

Karny podatek

Z przepisu tego wynika, że stawka podatku wynosi 20 proc., jeżeli przed organem podatkowym lub organem kontroli skarbowej w toku czynności sprawdzających, postępowania podatkowego, kontroli podatkowej lub postępowania kontrolnego podatnik powołuje się na zawarcie umowy pożyczki, a należny podatek od niej nie został uregulowany.

Podatnik odwołał się od decyzji. Do akt postępowania dołączył pismo, że urzędnicy wymusili na nim i podyktowali treść oświadczenia dotyczącego źródeł finansowania zakupu helikoptera. Tym samym według niego oświadczenie zostało złożone pod wpływem błędu. Dyrektor izby skarbowej nie zmienił decyzji. Również sąd administracyjny nie dopatrzył się naruszenia prawa przez organy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu podkreślił, że w sprawie bezsporne jest to, że od umowy pożyczki podatnik nigdy wcześniej nie zapłacił podatku od czynności cywilnoprawnych, więc sankcyjna stawka może być w takiej sytuacji zastosowana. Sąd wyjaśnił, że użyte w art. 7 ust. 5 pkt 1 ustawy o PCC wyrażenie "powołanie się" powinno być rozumiane nie jako inicjowanie czegoś, lecz wskazywanie na coś niezależnie od formy, ujawnienie. Ponadto, podkreślił sąd I instancji, w tej sprawie nie mają znaczenia wywody podatnika co do rzekomego wymuszenia oświadczenia strony. W ocenie sądu istotne są zawarcie umowy pożyczki i brak zapłaty podatku.

Nie tylko ukryte dochody

Sprawa trafiła do NSA, ale ten nie zmienił rozstrzygnięcia sądu wojewódzkiego. Nie znalazł też podstaw do wystąpienia do Trybunału Konstytucyjnego z wnioskiem o zbadanie konstytucyjności regulacji wprowadzających 20-proc. stawkę PCC. Tego domagał się podatnik. Uważał, że przepisy te mogą być stosowane, o ile na fakt otrzymania pożyczki zainteresowany powołuje się w toku postępowania czy kontroli obejmujących wyłącznie dochody z nieujawnionych źródeł - by uchronić się przed nałożeniem jeszcze większego 75-proc. karnego podatku.

Ponadto, według podatnika, jeśli TK już zakwestionował przepisy odnoszące się do źródeł nieujawnionych (wyrok z 18 lipca 2013 r., sygn. akt SK 18/09), to tym samym są podstawy do stwierdzenianiekonstytucyjności także przepisu o PCC.

Naczelny Sąd Administracyjny nie zgodził się z tym. Orzekł, że art. 7 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych obejmuje nie tylko kontrolę dotyczącą nieujawnionych dochodów, ale również np. kontrolę dotyczącą rozliczeń VAT.

Wyrok jest prawomocny.

Sankcja zgodna z konstytucją

Trybunał Konstytucyjny o 20-proc. stawce podatku od ukrywanej pożyczki

Obowiązek zapłaty 20-proc. podatku od pożyczki wcześniej nieujawnionej urzędowi skarbowemu, jest zgodny z konstytucją i zasadą demokratycznego państwa prawnego, nawet gdy ma być zapłacony po pięcioletnim okresie przedawnienia zobowiązania podatkowego. Powoływanie się przez podatnika na zasadę lojalności państwa względem niego wymaga, aby on sam postąpił lojalnie wobec państwa.

Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 19 czerwca 2012 r. (sygn. akt P 41/10), jest ostateczny, było jedno zdanie odrębne.

Kiedy może być zastosowana 20-proc. stawka PCC od pożyczki

Jeżeli przed organem podatkowym lub kontroli skarbowej w toku czynności sprawdzających, postępowania podatkowego, kontroli podatkowej lub postępowania kontrolnego:

● podatnik powołuje się na fakt zawarcia umowy pożyczki, a należny podatek wcześniej od tej pożyczki nie został zapłacony,

● biorący pożyczkę od członków najbliższej rodziny (małżonka, dzieci, wnuków, rodziców, dziadków, pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę) powołał się na fakt zawarcia umowy pożyczki, ale nie zgłosił tego faktu w terminie 14 dni od dokonania czynności i nie udokumentował otrzymania pieniędzy na rachunek bankowy

Przemysław Molik

przemyslaw.molik@infor.pl

ORZECZNICTWO

Wyrok NSA z 22 stycznia 2014 r., sygn. akt II FSK 498/12.