Kiedy nie trzeba płacić akcyzy od ubytków i niedoborów w produkcji

Zasady zwolnienia ubytków i niedoborów wyrobów akcyzowych niezharmonizowanych określa ustawa i przepisy wykonawcze. Przepisy rozróżniają trzy sytuacje.

Pierwsze zwolnienie odnosi się do ubytków i niedoborów powstałych w czasie produkcji, magazynowania, przerobu, zużycia lub przewozu. Jest ono ograniczone limitami, a opodatkowaniu akcyzą podlegają nadmierne ubytki, tj. ponad wyznaczoną decyzją normę.

W całości zwolnione od akcyzy są ubytki wyrobów akcyzowych zharmonizowanych powstałe w procedurze zawieszenia poboru akcyzy. Obejmuje ono ubytki powstałe w produkcji, magazynowaniu, przerobie, zużyciu lub przewozie, a także wskutek zdarzenia losowego, siły wyższej lub innego zdarzenia wyłączającego bezprawność lub winę podatnika w rozumieniu przepisów prawa cywilnego. W tym przypadku zwolnienie uzależnione jest od tego, czy podatnik wykaże zaistnienie okoliczności, w jakich powstał ubytek. Inaczej mówiąc musi udowodnić, że ubytek powstały w procedurze zawieszenia poboru akcyzy wynikał np. ze zdarzenia losowego.

Ostatni rodzaj zwolnienia nie dotyczy bezpośrednio ubytków, ale wyrobów akcyzowych nieprzydatnych do spożycia, dalszego przerobu lub zużycia. W tym przypadku zwolnienie uzależnione jest od zniszczenia towarów z uwzględnieniem specjalnej procedury.

Ubytki i niedobory związane z produkcją, magazynowaniem itd. zwolnione są tylko do wysokości ustalonej przez właściwego naczelnika urzędu celnego dla danego podatnika akcyzy. Decyzja jest indywidualna. Może być wydana z urzędu lub na wniosek. Normy określone w decyzji indywidualnej nie mogą jednak przekraczać norm maksymalnych ustalonych przez ministra. Wydając indywidualną decyzję, organ celny musi uwzględnić:

rodzaj produkowanych wyrobów,

specyfikę poszczególnych etapów produkcji i pozostałych czynności,

technologię produkcji wyrobów.

Podstawą ustalania wysokości norm dopuszczalnych ubytków wyrobów akcyzowych zharmonizowanych jest zaś:

wysokość rzeczywistych ubytków w ostatnim okresie obrachunkowym lub

badanie rzeczywistych ubytków, lub

ocena zaawansowania technologicznego urządzeń przeznaczonych do produkcji, magazynowania, przerobu, zużycia lub przewozu.

Limit nie obowiązuje tylko podatników rozpoczynających działalność. Oni mają prawo rozliczać ubytki w wysokości równej rzeczywistym stratom. Nielimitowane zwolnienie stosuje się jednak tylko do czasu ustalenia norm dopuszczalnych ubytków przez organ celny. I nie dłużej niż przez okres sześciu miesięcy, licząc od miesiąca następującego po miesiącu, w którym rozpoczęto produkcję, magazynowanie, przerób, zużycie czy przewóz.

W niektórych przypadkach może nastąpić zmiana limitów ubytków. Stanie się tak np. po zastosowaniu nowych technologii lub kradzieży. Ponowne badanie wysokości ubytków jest niezbędne po remoncie i oddaniu do eksploatacji nowego działu produkcyjnego, wprowadzeniu zmian technicznych (technologicznych), rozpoczęcia produkcji nowego wyrobu lub w innych uzasadnionych przypadkach. Ponadto ubytki wynikające z kradzieży, zawinionego działania lub zaniechania podatnika, mogą doprowadzić do szacowania. Organ celny ma takie uprawnienie, jeśli ustalenie wielkości ubytku w takim przypadku nie jest możliwe.