Sądy przyznają zwrot nadpłaconego podatku

Trwa sądowa batalia producentów energii o zwrot akcyzy, którą faktycznie powinni płacić konsumenci, czyli ostateczni odbiorcy energii. Pod koniec lutego Naczelny Sąd Administracyjny przedstawił do rozstrzygnięcia składowi siedmiu sędziów NSA pytanie prawne. Odpowiedź na nie może ostatecznie rozwiązać sprawę zwrotu akcyzy producentom. Poszerzony skład sędziów ma odpowiedzieć, czy w świetle art. 72 par. 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej (t.j. Dz.U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 z późn. zm.) powstaje nadpłata w podatku akcyzowym, podlegająca zwrotowi w sytuacji, gdy ciężar podatku poniósł nabywca opodatkowanego towaru. Wojewódzkie sądy administracyjne twierdzą, że u producentów powstaje nadpłata, a więc fiskus powinien im zwrócić nienależnie pobrany podatek akcyzowy.

Orzecznictwo WSA w sprawie zwrotu akcyzy producentom energii elektrycznej jest rozbieżne, choć dominuje wykładnia, że producenci nie powinni płacić akcyzy. Przypomnijmy, że w sprawie wypowiedział się również ETS (sprawa C-475/07 z 12 lutego 2009 r.). Trybunał potwierdził, że zgodnie z art. 21 ust. 5 dyrektywy energetycznej akcyzę za energię elektryczną powinni płacić konsumenci energii, ponieważ obowiązek podatkowy powstaje dopiero w momencie dostawy energii przez dystrybutora lub redystrybutora, a nie jak stanowią polskie przepisy, z dniem wydania energii. W rezultacie braku implementacji dyrektywy (Polska powinna dostosować przepisy krajowe do 1 stycznia 2006 r., a faktycznie uczyniła to dopiero 1 marca 2009 r.) producenci energii zaczęli występować do organów podatkowych z wnioskami o nadpłatę akcyzy. Ponieważ organy podatkowe odmawiały stwierdzenia nadpłaty, sprawa zwrotu akcyzy za energię pojawiła się na wokandzie sądowej. Z informacji uzyskanych przez GP wynika, że obecnie sądy muszą rozpatrzyć kilkadziesiąt skarg producentów energii.

W orzecznictwie WSA dominują wyroki korzystne dla producentów energii, choć zdarzają się też wyroki przeciwne. Przykładowo WSA w Gliwicach w wyroku z 20 lutego 2009 r. (sygn. akt III SA/Gl 1324/08, nieprawomocny) uznał, że po 1 stycznia 2006 r. w przypadku sprzedaży energii elektrycznej przedmiotem opodatkowania podatkiem akcyzowym objęta jest dopiero sprzedaż energii elektrycznej na ostatnim etapie obrotu, tzn. sprzedaż przez dystrybutora (redystrybutora) ostatecznemu odbiorcy (konsumentowi). Opodatkowaniu akcyzą - twierdził WSA - nie podlega wcześniejszy etap obrotu, np. między producentem energii elektrycznej a jej dystrybutorem (redystrybutorem). W takim przypadku obowiązek podatkowy powstaje w momencie dostawy energii elektrycznej konsumentowi. Ten sam sąd podobnie uzasadniał wyrok z 29 sierpnia 2008 r. (sygn. akt III SA/Gl 105/08, prawomocny).

Do podobnych wniosków doszedł także WSA we Wrocławiu w wyroku z 29 września 2008 r. (sygn. akt I SA/Wr 730/08, nieprawomocny), który stwierdził, że w konsekwencji braku implementacji dyrektywy energetycznej producent energii poniósł konkretnie określony ciężar podatkowy, do którego nie był zobowiązany.

Kolejny wyrok, WSA w Lublinie z 20 maja 2008 r. (sygn. akt I SA/Lu 80/08, nieprawomocny), wpisuje się w dominującą linię orzeczniczą. Sąd uznał, że producenci energii elektrycznej mogą zgodnie z jego postanowieniami nie płacić podatku akcyzowego od wyrobu sprzedanego dystrybutorom/redystrybutorom.

Wyrok niekorzystny wydał z 13 czerwca 2008 r. WSA w Poznaniu (sygn. akt I SA/Po 433/08), od którego złożono skargę do NSA. Zdaniem poznańskiego sądu art. 21 ust. 5 dyrektywy energetycznej nie może stanowić podstawy do odstąpienia od zastosowania przepisu krajowego określonego w art. 6 ust. 5 ustawy o podatku akcyzowym. Skoro polski przepis nie jest sprzeczny z dyrektywą - stwierdza sąd - to nie można uznać, że podatek był nienależny.

Z orzecznictwa WSA i ETS wynika, że producenci energii elektrycznej mogą liczyć na zwrot akcyzy nienależnie zapłaconej po 1 stycznia 2006 r. Ostatecznie jednak kwestię tę powinien rozstrzygnąć NSA.