Jakie elementy lub konstrukcje podlegają opodatkowaniu tak jak budowle

W przypadku budowli podatek od nieruchomości może stanowić co roku poważne obciążenie finansowe dla przedsiębiorstw. Wynika to ze szczególnej konstrukcji podatku od budowli. W tym wypadku nie mamy do czynienia ze stawką uzależnioną od powierzchni, ale stawką uzależnioną od wartości. Zgodnie z art. 5 ustawy z 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 95, poz. 613), maksymalna stawka podatku od budowli lub ich części zajętych na prowadzenie działalności wynosi 2 proc. ich wartości określonej na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 3 i ust. 3 - 7 ustawy. Co więcej, wartość budowli zazwyczaj jest znaczna, a roczny koszt podatku może sięgać milionów złotych.

Opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają jedynie budowle lub ich części zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej. Jak wynika z art. 1a ust. 1 pkt 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, budowlą jest obiekt budowlany w rozumieniu przepisów prawa budowlanego niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury, a także urządzenie budowlane w rozumieniu przepisów prawa budowlanego związane z obiektem budowlanym, które zapewnia możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem. Ustawa podatkowa odsyła więc do prawa budowlanego. Zgodnie z art. 3 ust. 3 ustawy z 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2006 r. nr 156, poz. 1118 z późn. zm.) przez budowle należy rozumieć każdy obiekt budowlany niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury, jak: lotniska, drogi, linie kolejowe, mosty, wiadukty, estakady, tunele, przepusty, sieci techniczne, wolno stojące maszty antenowe, wolno stojące trwale związane z gruntem urządzenia reklamowe, budowle ziemne, obronne (fortyfikacje), ochronne, hydrotechniczne, zbiorniki, wolno stojące instalacje przemysłowe lub urządzenia techniczne, oczyszczalnie ścieków, składowiska odpadów, stacje uzdatniania wody, konstrukcje oporowe, nadziemne i podziemne przejścia dla pieszych, sieci uzbrojenia terenu, budowle sportowe, cmentarze, pomniki, a także części budowlane urządzeń technicznych (kotłów, pieców przemysłowych, elektrowni wiatrowych i innych urządzeń) oraz fundamenty pod maszyny i urządzenia, jako odrębne pod względem technicznym części przedmiotów składających się na całość użytkową. A zatem w wypadku obiektów wymienionych w powyższym katalogu nie ma wątpliwości, że podlegają opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości. Są to więc różnego rodzaju instalacje przemysłowe, urządzenia techniczne, części budowlane urządzeń technicznych, fundamenty pod maszyny i inne urządzenia. W orzecznictwie sądowym podkreśla się, że obiekty wymienione w powyższej definicji są jedynie katalogiem przykładowym. A zatem również inne obiekty lub ich części mogą stanowić budowle.

W praktyce wiele firm toczy boje z fiskusem dotyczące wyłączenia danego obiektu z kategorii budowli. W konsekwencji takiego wyłączenia podatnik nie płaciłby podatku od nieruchomości, co może oznaczać setki tysięcy lub miliony oszczędności rocznie.

Spory dotyczą m.in. linii telekomunikacyjnych, sieci energetycznych, niektórych tablic reklamowych, kontenerów, czy elementów elektrowni wiatrowych.

Zgodnie z ustawą o podatkach i opłatach lokalnych opodatkowaniu podlegają nie tylko całe konstrukcje, ale również ich poszczególne elementy (części). Dobrym przykładem są elektrownie wiatrowe. Opodatkowaniu podlegają jedynie ich fundamenty i maszty. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 28 listopada 2006 r. (sygn. akt II FSK 1403/05), przykładowe wskazanie rodzajów budowli zawarte w art. 3 pkt 3 prawa budowlanego wskazuje nie na rozbieżności definicyjne, ale na możliwość, że pewne obiekty budowlane mogą występować jako odrębne budowle (instalacje przemysłowe, urządzenia techniczne, części budowlane urządzeń technicznych, fundamenty pod maszyny i urządzenia), a mogą też w konkretnych sytuacjach tworzyć jedną budowlę, ze względu na zachodzącą pomiędzy nimi spójność techniczno-użytkową. Opodatkowaniu mogą więc podlegać konstrukcje składające się z wielu połączonych ze sobą części, jak również poszczególne części (np. wspomniane fundamenty elektrowni wiatrowych). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego przy dokonywaniu kwalifikacji obiektów do budowli należy zawsze mieć na uwadze ich elementy funkcjonalne, czyli przeznaczenie, wyposażenie oraz sposób i możliwość wykorzystania tego obiektu jako całości.

W przypadku budowli wiele urządzeń jest opodatkowanych w całości. Dotyczy to przykładowo tablic reklamowych, które są trwale związane z gruntem. Mimo że tablica składa się z kilku elementów, takich jak fundament, maszt, tablica ogłoszeniowa, to traktujemy ją jak jedną budowlę.

Kolejnym przykładem są sieci telekomunikacyjne i energetyczne. Jak wynika z wyroku NSA z 3 lutego 2006 roku (sygn. akt II FSK 656/05), znaczenie pojęcia budowli wyjaśnia wystarczająco definicja z art. 3 pkt 3 i 9 prawa budowlanego, do którego odsyła art. 1a ust. 1 pkt 2 ustawy podatkowej. Zdaniem sądu bez znaczenia jest to, że linie telekomunikacyjne nie zawsze są umieszczone w kanalizacji. Nawet jeśli kable nie są w kanalizacji, to nie znaczy, że nie są budowlą. Sąd przyznał, że sieci telekomunikacyjne to sieć techniczna, która niewątpliwie jest budowlą. Są nią również kable i kanały połączone w całość techniczno-użytkową. Podobne ustalenia dotyczą sieci energetycznych.

Wiele sporów dotyczy również budowli w budynku. Z wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 stycznia 2008 r. (sygn. akt II FSK 1310/07) wynika, że w sytuacji, gdy dany budynek wykracza poza ustawowo określone elementy, bo wypełniono go urządzeniami energetycznymi kubaturowo zajmującymi jego przestrzeń w znacznym stopniu, to wówczas przestaje być budynkiem w rozumieniu art. 1a ust. 1 pkt 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych i staje się obiektem budowlanym ze wszystkimi cechami budowli. Wyrok dotyczył stacji transformatorowej. Zdaniem NSA obiekt taki jest budowlą w rozumieniu art. 1a ust. 1 pkt 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych i podlega opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości.

Nowelizacja prawa budowlanego, która weszła w życie w tym roku, zdaniem ekspertów doprecyzowuje, że budowle znajdujące się w budynku są opodatkowane. Musi być jednak spełniony warunek, zgodnie z którym budowle są odrębnym obiektem od budynku.

Ważne Opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają jedynie budowle lub ich części zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej

Wyliczenie w art. 3 ust. 3 prawa budowlanego obiektów, które uznaje się za budowle, to katalog otwarty. Budowlą mogą być również inne obiekty niebędące budynkiem lub obiektem małej architektury

Łukasz Zalewski

lukasz.zalewski@infor.pl

Art. 1a ust. 1 pkt 1 i 2, art. 5 ustawy z 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 95, poz. 613).

Art. 3 ust. 3 ustawy z 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2006 r. nr 156, poz. 1118 z późn. zm.).