Jak podatnicy mogą odwołać się od decyzji ostatecznej wydanej przez organ podatkowy

doradca w Grant Thornton Frąckowiak

@RY1@i02/2009/223/i02.2009.223.086.012a.001.jpg@RY2@

Dorota Borkowska, doradca w Grant Thornton Frąckowiak

Mogą skorzystać z trybu przewidzianego w rozdziale 17 Ordynacji podatkowej i złożyć wniosek o wznowienie postępowania. Warunkiem koniecznym jest, aby decyzja, w stosunku do której postępowanie ma być wznowione, była decyzją ostateczną, a więc taką, od której nie przysługuje już środek odwoławczy.

We wniosku należy wskazać przyczynę, która powoduje, że postępowanie powinno zostać wznowione, a decyzja ostateczna uchylona. Przesłanki uprawniające do wznowienia postępowania są wymienione w art. 240 par. 1 Ordynacji podatkowej. Jest ich 11, z czego w przypadku wskazanym w punkcie 4, 8, 9 i 11 wznowienie postępowania następuje wyłącznie na wniosek podatnika, natomiast w pozostałych przypadkach wznowienie postępowania może również nastąpić z urzędu.

Równocześnie z wnioskiem o wznowienie postępowania można wnioskować o wstrzymanie wykonania decyzji ostatecznej, jeżeli okoliczności sprawy wskazują na prawdopodobieństwo uchylenia takiej decyzji. Może tego dokonać także organ podatkowy z urzędu.

Tak. Postępowanie wznawia się, jeżeli:

1) dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe;

2) decyzja wydana została w wyniku przestępstwa;

3) decyzja wydana została przez pracownika lub organ podatkowy, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 130-132 Ordynacji podatkowej;

4) strona nie z własnej winy nie brała udziału w postępowaniu (podatnik ma miesiąc na złożenie wniosku, licząc od dnia powzięcia wiadomości o wydaniu decyzji);

5) wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję;

6) decyzja wydana została bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska innego organu;

7) decyzja została wydana na podstawie innej decyzji lub orzeczenia sądu, które zostały następnie uchylone lub zmienione w sposób mogący mieć wpływ na treść wydanej decyzji;

8) została wydana na podstawie przepisu, o którego niezgodności z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej, ustawą lub ratyfikowaną umową międzynarodową orzekł Trybunał Konstytucyjny (podatnik ma miesiąc na złożenie wniosku, licząc od dnia wejścia w życie orzeczenia TK);

9) ratyfikowana umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania lub inna ratyfikowana umowa międzynarodowa, której stroną jest Polska, ma wpływ na treść wydanej decyzji;

10) wynik zakończonej procedury wzajemnego porozumiewania lub procedury arbitrażowej, prowadzonych na podstawie ratyfikowanej umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania lub innej ratyfikowanej umowy międzynarodowej, której stroną jest Polska, ma wpływ na treść wydanej decyzji;

11) orzeczenie Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości ma wpływ na treść wydanej decyzji (podatnik ma miesiąc na złożenie wniosku, licząc od dnia publikacji orzeczenia w Dz.Urz. UE).

Pierwszą czynnością organu, który wydał decyzję ostateczną (co do zasady, to on jest właściwym do prowadzenia postępowania w sprawie wznowienia postępowania), jest wydanie postanowienia stanowiącego podstawę do przeprowadzenia postępowania i wydania decyzji. Jeśli na skutek weryfikacji wniosku okaże się, że np. wnioskodawca nie jest stroną, wówczas zostanie wydana decyzja odmawiająca wznowienia.

Jeśli więc nie zajdą okoliczności powodujące odmowę wznowienia postępowania i organ podatkowy wyda stosowne postanowienie o wszczęciu postępowania w sprawie wznowienia postępowania, następuje etap, w którym organ weryfikuje stan faktyczny objęty decyzją ostateczną, w odniesieniu do przesłanki wskazanej przez wnioskodawcę. W efekcie końcowym może dojść do:

● uchylenia w całości lub części dotychczasowej decyzji poprzez orzeczenie co do istoty sprawy lub umorzenia postępowania w sprawie; lub

● odmowy uchylenia dotychczasowej decyzji ze względu na:

- nieistnienie przesłanek uprawniających do zmiany decyzji;

- istnienie przesłanek, jednakże:

a) w wyniku uchylenia mogłaby zostać wydana decyzja tak samo rozstrzygająca sprawę;

b) nie może to nastąpić z uwagi na upływ terminu przedawnienia.

Instytucja wznowienia może być wykorzystana w szczególności w przypadku podatników dokonujących dostaw wewnątrzwspólnotowych. Jeżeli na skutek decyzji ostatecznej określono podatnikowi zobowiązanie w zakresie podatku od towarów i usług, odmawiając prawa do zastosowania stawki 0 proc., z uwagi na brak dokumentów potwierdzających, że dostawa wewnątrzwspólnotowa miała miejsce, a podatnik po otrzymaniu takiej decyzji jest już w posiadaniu dokumentów, nie ma on możliwości dokonania korekty, o której mowa w art. 42 ust. 12a i 13 ustawy o VAT. Jak wynika z art. 81b par. 1 pkt 2 lit. b) Ordynacji podatkowej uprawnienie do skorygowania deklaracji przysługuje nadal po zakończeniu postępowania podatkowego, ale w zakresie nieobjętym decyzją określającą wysokość zobowiązania podatkowego.

W przypadku występowania w obrocie prawnym decyzji określającej zobowiązanie niedopuszczalne jest, aby za ten sam okres funkcjonowała także deklaracja podatkowa wskazująca prawidłowe zobowiązanie. Dlatego też w takim przypadku należałoby złożyć wniosek o wznowienie postępowania i powołać się na przesłankę wynikającą z punktu 5.

Podatnik dysponuje bowiem już dowodami, które istniały w dniu wydania decyzji ostatecznej, lecz nie były przedstawione organom orzekającym w postępowaniu zwykłym. Na takie postępowania wskazał ostatnio Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 8 października 2009 r. (sygn. akt I FSK 728/09).

Tryb wznowienia postępowania ma charakter nadzwyczajny i ma na celu stworzenie prawnej możliwości ponownego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i podjęcia ponownego rozstrzygnięcia sprawy zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie podatkowe było dotknięte kwalifikowanymi wadami procesowymi wyliczonymi wyczerpująco w art. 240 par. 1 Ordynacji podatkowej.

Oczywiście zarówno od decyzji odmawiającej uchylenia decyzji ostatecznej, jak i od decyzji odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji, podatnik ma prawo złożyć odwołanie, a także, w następstwie nieuznania zarzutów odwołania, wnieść skargę.

Do wniesienia odwołania mają zastosowanie takie same zasady, jak w odniesieniu do odwołania wnoszonego od decyzji wydawanych w tradycyjnych postępowaniach wymiarowych. Jednak należy pamiętać, że decyzja organu I instancji została wydana w trybie szczególnym, zatem zarzuty powinny odnosić się wyłącznie do sposobu prowadzenia tego postępowania oraz do jego uzasadnienia.

Podatnik nie musi sam uczestniczyć w postępowaniach. Począwszy od sporządzenia wniosku, jak również w zakresie sporządzenia odwołania (skargi) może skorzystać z reprezentacji przez pełnomocnika.

Ustawa z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 z późn. zm.).