Kiedy można nadać decyzji nieostatecznej rygor natychmiastowej wykonalności

doradca podatkowy, partner, Doradztwo Podatkowe KPMG

@RY1@i02/2009/194/i02.2009.194.086.0008.001.jpg@RY2@

Dariusz Malinowski, doradca podatkowy, partner, Doradztwo Podatkowe KPMG

Zgodnie z obowiązującymi od początku 2009 r. przepisami Ordynacji podatkowej wykonaniu podlegają, co do zasady, decyzje ostateczne. Decyzjami ostatecznymi są decyzje organu I instancji, co do których nie wniesiono odwołania oraz, w przypadku wniesienia odwołania, decyzje organu II instancji rozstrzygające sprawę co do istoty. W takich sytuacjach istnieje domniemanie, że obowiązek nałożony decyzją jest zasadny i w braku dobrowolnego wykonania przez podatnika, powinien być wykonany w trybie egzekucji.

Powyższa regulacja wskazuje, że regułą jest, że podatnik, który zamierza kwestionować decyzję organu I instancji, nie musi obawiać się wszczęcia egzekucji do czasu zakończenia postępowania odwoławczego. Trzeba jednak podkreślić, że ustawa przewiduje sytuacje, w których organ podatkowy może nadać decyzji nieostatecznej rygor natychmiastowej wykonalności. Ustawodawca uznaje bowiem, że w określonych przypadkach w interesie Skarbu Państwa jest szybkie wykonanie decyzji, gdyż ewentualne opóźnienia mogłyby w ogóle uniemożliwić skuteczne wyegzekwowanie należności.

Decyzji nieostatecznej może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności, gdy organ podatkowy posiada informacje, że wobec strony toczy się postępowanie egzekucyjne w zakresie innych należności pieniężnych. A zatem podatnik wiedząc, że nie wykonał dobrowolnie obowiązku nałożonego inną decyzją ostateczną i że toczy się wobec niego inne postępowanie egzekucyjne, musi liczyć się z natychmiastowym wykonaniem także nowej decyzji. Kolejną przesłanką jest brak majątku o wartości odpowiadającej wysokości zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, na którym można ustanowić hipotekę przymusową lub zastaw skarbowy, a więc środki zabezpieczenia, które skutecznie chronią interes Skarbu Państwa. Trzecia przesłanka zachodzi, gdy organ podatkowy stwierdzi, że strona dokonuje czynności polegających na zbywaniu majątku znacznej wartości. Ostatnia przesłanka dotyczy upływu okresu przedawnienia. Organ podatkowy może nadać decyzji rygor natychmiastowej wykonalności, jeżeli okres do upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego jest krótszy niż trzy miesiące. W takiej sytuacji w przypadku wniesienia odwołania sprawa może nie zakończyć się przed upływem terminu przedawnienia, więc egzekwowanie obowiązku na podstawie decyzji ostatecznej byłoby niemożliwe.

Stwierdzenie i udowodnienie przez organ, że zachodzi przynajmniej jedna z opisanych przesłanek, nie jest jeszcze wystarczające dla nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Organ podatkowy musi dodatkowo uprawdopodobnić, że wskutek tego zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane. Nie wystarczy zatem ogólne stwierdzenie, że np. podatnik zbył ostatnio nieruchomość o znacznej wartości, wskutek czego jego majątek uległ uszczupleniu. Organ powinien wiarygodnie i szczegółowo uzasadnić, że w konkretnej sprawie, w związku z zaistnieniem określonych okoliczności, zachodzi ryzyko, że adresat nie wykona decyzji ostatecznej. Organ powinien mieć przy tym na uwadze, że nadanie decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności jest odstępstwem od reguły i powinno mieć zastosowanie jedynie w sytuacjach wyjątkowych. Jako że omawiane przepisy obowiązują od niedawna, praktyka organów podatkowych w tym zakresie nie jest jeszcze wyraźnie ukształtowana.

Od postanowienia w sprawie nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności służy zażalenie, które jednak nie wstrzymuje wykonania decyzji. Należy także pamiętać, że nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności nie skraca terminu płatności zobowiązania, tzn. podatnik ma, co do zasady, 14 dni na zapłatę zaległości podatkowej wynikającej z decyzji i dopiero po tym okresie decyzja z rygorem natychmiastowej wykonalności może zostać wykonana w drodze egzekucji administracyjnej.