Jak bronić się przed zarzutami urzędnika o zatajenie dochodów

Do zakresu kontroli skarbowej należy m.in. ujawnianie i kontrola niezgłoszonej do opodatkowania działalności gospodarczej, a także dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów oraz kontrola źródeł pochodzenia majątku, w przypadku niezgłoszenia do opodatkowania działalności gospodarczej, a także dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów.

Z tych regulacji wynika, że urząd kontroli skarbowej ma prawo sprawdzić pochodzenie majątku podatnika, za który podatnik kupił mieszkanie. Jednak jeśli podatnik wykaże, że środki na taki zakup pochodziły z oszczędności (posiada np. wyciągi bankowe z lokat), to nie powinien mieć żadnych kłopotów. Przedstawi dowody potwierdzające swoje racje i urząd zakończy czynności kontrolne.

Art. 2 ustawy z 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej (t.j. Dz.U. z 2004 r. nr 8, poz. 65 z późn. zm.).

Podatnik deklarując przychody, powinien określić ich źródło. Musi wskazać, czy jest to np. stosunek pracy, pozarolnicza działalność gospodarcza, najem, wolny zawód itp., gdyż jest to niezbędne do prawidłowego obliczenia podatku. Od źródła przychodów zależy m.in. sposób opodatkowania, wysokość kosztów uzyskania przychodów czy stawka podatkowa.

Art. 10 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.).

Organ podatkowy zainteresuje się takimi wydatkami, jeśli uzna, że deklarowane przychody są niewystarczające, aby je pokryć. Wysokość przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych ustala się na podstawie poniesionych przez podatnika w roku podatkowym wydatków i wartości zgromadzonego w tym roku mienia, jeżeli wydatki te i wartości nie znajdują pokrycia w mieniu zgromadzonym przed poniesieniem tych wydatków lub zgromadzeniem mienia, pochodzącym z przychodów uprzednio opodatkowanych lub wolnych od opodatkowania.

Jeśli więc podatnik nie wykazywał żadnych dochodów lub były one na tyle niskie, że kupno jachtu i samochodu nie mogło być z nich pokryte, zapewne urząd skarbowy zapyta podatnika, skąd wziął środki na takie zakupy.

Art. 20 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.).

Dla opodatkowania przychodów niemających pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych nie ma decydującego znaczenia, w jakim okresie zostało zgromadzone mienie, lecz czy pochodzi ze źródeł opodatkowanych lub wolnych od opodatkowania. Organ podatkowy wydaje decyzję zależnie od tego, kiedy zostanie ujawniony fakt uzyskania przychodu z nieujawnionych źródeł. Może to być decyzja za rok podatkowy, w którym podatnik uzyskał taki przychód, jak również za rok, w którym pokrył tymi przychodami wydatki lub je ujawnił.

Art. 20 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.).

Od dochodów z nieujawnionych źródeł przychodów lub nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach pobiera się zryczałtowany podatek dochodowy w wysokości 75 proc. dochodu. Stawka ta jest więc dużo wyższa niż dla dochodów wskazanych przez podatnika. Jeżeli jakaś część wydatków podatnika nie ma pokrycia w ujawnionych przed organami podatkowymi przychodach - wydatki są wyższe niż dochody - to oznacza, że podatnik uzyskał dochód ze źródła, którego nie ujawnił. W takiej sytuacji organ podatkowy ma prawo wymierzyć podatek dochodowy, stosując stawkę w wysokości 75 proc.

W naszym przykładzie podatnik będzie musiał więc zapłacić 78 750 zł podatku dochodowego.

Art. 30 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.).

Organy podatkowe, które badają podatnika pod kątem nieujawnionych źródeł przychodów, określają przede wszystkim wysokość tych przychodów. Po pierwsze, ustalają wysokość wydatków i wartość mienia zgromadzonego w danym roku (koszty utrzymania, wydatki na zakup np. domu, jachtu, samochodu). Po drugie, sprawdzają, czy wydatki mają pokrycie albo w przychodach opodatkowanych lub wolnych od opodatkowania, ale poniesionych przed poniesieniem wydatków, albo w mieniu zgromadzonym wcześniej, pochodzącym z przychodów uprzednio opodatkowanych lub wolnych od opodatkowania.

Art. 20 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.).

Przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nie stosuje się do przychodów wynikających z czynności, które nie mogą być przedmiotem prawnie skutecznej umowy. NSA w wyroku z 10 maja 2007 r. (sygn. akt II FSK 643/06) wyjaśnił, że w pojęciu przychodów wolnych od opodatkowania mieszczą się także przychody z czynności niemogących być przedmiotem prawnie skutecznej umowy.

Przepisy dotyczące przychodów nieujawnionych stosuje się tylko do przychodów, których pochodzenie nie jest znane. Jeśli podatnik podczas kontroli wskaże, że uzyskał dochody z przestępstwa, to w takiej sytuacji źródło dochodu jest znane organowi podatkowemu. Jednak jeśli podatnik zadeklaruje, że majątek pochodzi z przestępstwa, będzie musiał ponieść konsekwencje karne. Ponadto taki majątek podlega przepadkowi.

Art. 20 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.).

W postępowaniu dotyczącym opodatkowania dochodów nieujawnionych organy podatkowe wymagają od podatników dwóch rodzajów oświadczeń: deklaracji majątkowej oraz oświadczenia majątkowego. Deklaracja jest formą wyjaśnień podatnika, natomiast oświadczenie majątkowe jest składane pod rygorem odpowiedzialności za składanie fałszywych zeznań, co oznacza, że podatnik może w deklaracji majątkowej podawać dane w pewnym przybliżeniu, natomiast oświadczenie majątkowe musi zawierać precyzyjne dane.

Informacje dotyczące wydatków osobistych podatnika (konsumpcja) mają wpływ na wysokość podatku z tytułu dochodów nieujawnionych. Podatnicy powinni wykazywać wszelkie dane, które są w stanie udokumentować lub inaczej uwiarygodnić.

Oczywiście organy podatkowe mogą weryfikować prawdziwość podawanych informacji również przez kontrolowanie dochodów osób wskazanych jako darczyńcy lub członków rodziny podatnika.

Art. 20 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.).

Przez mienie należy rozumieć tzw. czysty dochód, majątek, którym podatnik może dysponować po poniesieniu kosztów uzyskania przychodów z działalności gospodarczej.

Art. 20 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.).

Ewa Matyszewska

ewa.matyszewska@infor.pl