Jak bronić się przed zarzutem nieujawnienia dochodów

W postępowaniu dotyczącym opodatkowania dochodów nieujawnionych organy podatkowe wymagają od podatników dwóch rodzajów oświadczeń: deklaracji majątkowej oraz oświadczenia majątkowego. Deklaracja jest formą wyjaśnień podatnika, natomiast oświadczenie majątkowe jest składane pod rygorem odpowiedzialności za składanie fałszywych zeznań. Oznacza to, że podatnik może w deklaracji majątkowej podawać dane w pewnym przybliżeniu, natomiast oświadczenie majątkowe musi zawierać precyzyjne dane.

Informacje dotyczące wydatków osobistych podatnika (konsumpcja) mają wpływ na wysokość podatku z tytułu dochodów nieujawnionych. Podatnicy powinni wykazywać wszelkie dane, które są w stanie udokumentować lub inaczej uwiarygodnić.

Oczywiście organy podatkowe mogą weryfikować prawdziwość podawanych informacji również poprzez kontrolowanie dochodów osób wskazanych jako darczyńcy lub członków rodziny podatnika.

Art. 20 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.).

Organ podatkowy zainteresuje się takimi wydatkami, jeśli uzna, że deklarowane przychody są niewystarczające, aby je pokryć. Wysokość przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych ustala się na podstawie poniesionych przez podatnika w roku podatkowym wydatków i wartości zgromadzonego w tym roku mienia, jeżeli wydatki te i wartości nie znajdują pokrycia w mieniu zgromadzonym przed poniesieniem tych wydatków lub zgromadzeniem mienia, pochodzącym z przychodów uprzednio opodatkowanych lub wolnych od opodatkowania.

Art. 20 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.).

Od dochodów z nieujawnionych źródeł przychodów lub nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach pobiera się zryczałtowany podatek dochodowy w wysokości 75 proc. dochodu. Jeżeli jakaś część wydatków podatnika nie ma pokrycia w ujawnionych przed organami podatkowymi przychodach - wydatki są wyższe niż przychody - to oznacza, że podatnik uzyskał dochód ze źródła, którego nie ujawnił. W takiej sytuacji organ podatkowy ma prawo wymierzyć podatek dochodowy, stosując stawkę w wysokości 75 proc.

Art. 30 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.).

Przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nie stosuje się do przychodów wynikających z czynności, które nie mogą być przedmiotem prawnie skutecznej umowy. NSA w wyroku z 10 maja 2007 r. (sygn. akt II FSK 643/06) wyjaśnił, że w pojęciu przychodów wolnych od opodatkowania mieszczą się także przychody z czynności niemogących być przedmiotem prawnie skutecznej umowy.

Warto jednak wiedzieć, że przepisy dotyczące przychodów nieujawnionych stosuje się tylko do przychodów, których pochodzenie nie jest znane. Jeśli podatnik podczas kontroli wskaże, że uzyskał dochody z przestępstwa, to w takiej sytuacji źródło dochodu jest znane organowi podatkowemu. Podatnik twierdzący, że jego majątek pochodzi z przestępstwa, będzie musiał ponieść konsekwencje karne. Ponadto taki majątek podlega przepadkowi.

Art. 20 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.).

W przypadku ustalenia przez organ podatkowy, że poniesione wydatki przekraczają źródła przychodów oraz zgromadzone wcześniej zasoby finansowe, powstała różnica stanowi przychód podatnika nieznajdujący pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzący ze źródeł nieujawnionych.

Art. 20 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.).

Organy podatkowe, które badają podatnika pod kątem nieujawnionych źródeł przychodów, określają przede wszystkim wysokość tych przychodów. Po pierwsze ustalają wysokość wydatków i wartość mienia zgromadzonego w danym roku (koszty utrzymania, wydatki na zakup domu, jachtu, samochodu). Po drugie sprawdzają, czy wydatki mają pokrycie albo w przychodach opodatkowanych lub wolnych od opodatkowania, ale poniesionych przed poniesieniem wydatków albo w mieniu zgromadzonym wcześniej - pochodzącym z przychodów uprzednio opodatkowanych lub wolnych od opodatkowania.

Art. 20 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.).

Dla opodatkowania przychodów niemających pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych nie ma decydującego znaczenia, w jakim okresie zostało zgromadzone mienie, lecz czy pochodzi ze źródeł opodatkowanych lub wolnych od opodatkowania. Organ podatkowy wydaje decyzję podatkową zależnie od tego, kiedy zostanie ujawniony fakt uzyskania przychodu z nieujawnionych źródeł. W efekcie może to być decyzja za rok podatkowy, w którym podatnik uzyskał taki przychód, jak również za rok, w którym pokrył tymi przychodami wydatki lub ujawnił je, lokując w banku.

Art. 20 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.).

Urzędnicy mogą sprawdzać, czy kontrolowani wywiązują się z obowiązków wynikających z przepisów podatkowych. Czynności kontrolne muszą być dokonywane w obecności kontrolowanego. Dotyczy to także wstępu na grunt oraz do budynków, lokali lub innych pomieszczeń kontrolowanego. Urzędnik może też wejść do lokali mieszkalnych, żądać okazania majątku podlegającego kontroli w celu dokonania jego oględzin. Ma też prawo żądać udostępniania akt, ksiąg i wszelkiego rodzaju dokumentów związanych z przedmiotem kontroli i sporządzania z nich odpisów, kopii, wyciągów, notatek, wydruków oraz udokumentowanego pobierania danych w formie elektronicznej. Pracownicy fiskusa mogą również zbierać inne niezbędne materiały w zakresie objętym kontrolą, zabezpieczać zebrane dowody, legitymować osoby w celu ustalenia ich tożsamości, jeżeli jest to niezbędne dla potrzeb kontroli, przesłuchiwać świadków i kontrolowanego, zasięgać opinii biegłych. Co więcej, mogą także wezwać do pomocy policję, straż graniczną lub straż miejską.

Ustawa z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 z późn. zm.).

Ustawa z 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej (t.j. Dz.U. z 2004 r. nr 8, poz. 65 z późn. zm.).

Ewa Matyszewska

ewa.matyszewska@infor.pl