Czy urząd skarbowy może wezwać kontrahenta

doradca podatkowy w Kancelarii Prawnej Witold Modzelewski

Przede wszystkim organ podatkowy lub kontrolny w wezwaniu do kontrahenta musi podać podstawę prawną do takiego żądania i postępowanie, w ramach którego to czyni. Najczęściej stosowaną formą są czynności sprawdzające na podstawie art. 274c Ordynacji podatkowej, zwane popularnie (z przyczyn historycznych), choć nieprawidłowo, kontrolą krzyżową. Przepis ten pozwala na żądanie - w związku z prowadzonym postępowaniem podatkowym lub kontrolą podatkową - od kontrahentów podatnika wykonujących działalność gospodarczą przedstawienia dokumentów, w zakresie objętym kontrolą u podatnika, w celu sprawdzenia ich prawidłowości i rzetelności. Z czynności tych sporządza się protokół.

Z powyższego przepisu wynika jednoznacznie, że organ musi wskazać, w związku z jakim postępowaniem formułuje przedmiotowe żądanie, jak też wyjaśnić związek żądania z przedmiotem tego postępowania. Z przepisu tego wynika również, iż organy nie mogą na tej podstawie prawnej żądać składania wyjaśnień, przesłuchiwać świadków i przeprowadzać wszelkich innych dowodów, poza żądaniem dokumentów (a nie żądaniem ich sporządzania). Praktyka jednak w tym zakresie jest krańcowo odmienna, tym bardziej że nie została ona poddana dotychczas kontroli sądowej. Kontrahent podatnika może zatem odmówić składania wyjaśnień, gdyż tych musi udzielać wyłącznie we właściwej kontroli podatkowej lub w postępowaniu podatkowym.

(ŁZ)

Art. 274c ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 z późn. zm.).