Kiedy fiskus zainteresuje się oszczędnościami

Do zakresu kontroli skarbowej należy m.in. ujawnianie i kontrola niezgłoszonej do opodatkowania działalności gospodarczej, a także dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów oraz kontrola źródeł pochodzenia majątku w przypadku niezgłoszenia do opodatkowania działalności gospodarczej, a także dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów.

Z tych regulacji wynika, że urząd kontroli skarbowej ma prawo sprawdzić pochodzenie majątku podatnika, za który podatnik kupił mieszkanie. Jednak jeśli podatnik wykaże, że środki na taki zakup pochodziły z oszczędności (posiada np. wyciągi bankowe z lokat), to nie powinien mieć żadnych kłopotów w kontaktach ze skarbówką. Przedstawi dowody potwierdzające swoje racje i urząd zakończy czynności kontrolne.

Jeśli jednak nie uda mu się udowodnić pochodzenia pieniędzy, za które kupił nieruchomość, urząd wyda decyzję, w której określi wysokość zatajonych dochodów, od których naliczy 75-proc. podatek dochodowy.

Art. 2 ustawy z 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej (t.j. Dz.U. z 2004 r. nr 8, poz. 65 z późn. zm.).

Podatnik, deklarując przychody, powinien określić ich źródło. Musi wskazać, czy jest to np. stosunek pracy, pozarolnicza działalność gospodarcza, najem, wolny zawód itp., gdyż jest to niezbędne do prawidłowego obliczenia podatku. Od źródła przychodów zależą m.in. sposób opodatkowania, wysokość kosztów uzyskania przychodów czy stawka podatkowa.

W naszym przypadku podatnik w zeznaniu wykaże dochody z umowy o pracę i umowy cywilnoprawnej. Nie musi jednak wykazywać odsetek od lokat bankowych. Tu zryczałtowany 19-proc. PIT pobierze bank. Kwot odsetek nie wykazuje się w zeznaniu podatkowym.

Art. 10 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.).

Organ podatkowy zainteresuje się takimi wydatkami, jeśli uzna, że deklarowane przychody są niewystarczające, aby je pokryć. Wysokość przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych ustala się na podstawie poniesionych przez podatnika w roku podatkowym wydatków i wartości zgromadzonego w tym roku mienia, jeżeli wydatki te i wartości nie znajdują pokrycia w mieniu zgromadzonym przed poniesieniem tych wydatków lub zgromadzeniem mienia, pochodzącym z przychodów uprzednio opodatkowanych lub wolnych od opodatkowania.

Jeśli więc podatnik nie wykazywał żadnych dochodów lub były one na tyle niskie, że kupno dwóch drogich aut nie mogło być z nich pokryte, zapewne urząd skarbowy zapyta podatnika, skąd wziął środki na takie zakupy.

Art. 20 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.).

W przypadku ustalenia przez organ podatkowy, że poniesione wydatki przekraczają źródła przychodów oraz zgromadzone wcześniej zasoby finansowe, zasadne jest przyjęcie, że powstała różnica stanowi przychód podatnika nieznajdujący pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzący ze źródeł nieujawnionych.

Art. 20 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.).

Przez mienie należy rozumieć tzw. czysty dochód, majątek, którym podatnik może dysponować, po poniesieniu kosztów uzyskania przychodów z działalności gospodarczej, a nie przychód.

Art. 20 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.).

Dla opodatkowania przychodów niemających pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzącego ze źródeł nieujawnionych nie ma decydującego znaczenia, w jakim okresie zostało zgromadzone mienie, lecz czy pochodzi ze źródeł opodatkowanych lub wolnych od opodatkowania. Organ podatkowy wydaje decyzję zależnie od tego, kiedy zostanie ujawnione uzyskanie przychodu z nieujawnionych źródeł. Może to być decyzja za rok podatkowy, w którym podatnik uzyskał taki przychód, jak również za rok, w którym pokrył tymi przychodami wydatki lub ujawnił je.

Art. 20 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.).

Przepisy podatkowe przewidują, że od dochodów z nieujawnionych źródeł przychodów lub nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach pobiera się zryczałtowany podatek dochodowy w wysokości 75 proc. dochodu. Stawka ta jest więc dużo wyższa niż dla dochodów wskazanych przez podatnika. Jeżeli jakaś część wydatków podatnika nie ma pokrycia w ujawnionych przed organami podatkowymi przychodach - wydatki są wyższe niż przychody - to oznacza, że podatnik uzyskał dochód ze źródła, którego nie ujawnił. W takiej sytuacji organ podatkowy ma prawo wymierzyć podatek dochodowy, stosując stawkę w wysokości 75 proc.

W naszym przykładzie podatnik będzie musiał więc zapłacić 75 tys. zł podatku dochodowego.

Art. 30 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.).

Organy podatkowe, które badają podatnika pod kątem nieujawnionych źródeł przychodów, określają przede wszystkim wysokość tych przychodów. Po pierwsze, ustalają wysokość wydatków i wartość mienia zgromadzonego w danym roku (koszty utrzymania, wydatki na zakup np. domu, jachtu, samochodu). Po drugie, sprawdzają, czy wydatki mają pokrycie albo w przychodach opodatkowanych lub wolnych od opodatkowania, ale poniesionych przed poniesieniem wydatków albo w mieniu zgromadzonym wcześniej, pochodzącym z przychodów uprzednio opodatkowanych lub wolnych od opodatkowania.

Art. 20 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.).

Ewa Matyszewska

ewa.matyszewska@infor.pl