Czy organ podatkowy ma prawo oszacować obrót przedsiębiorcy

Podatnik prowadzi działalność gospodarczą.

- Nie ewidencjonowałem jednak całości obrotu, a organy podatkowe postanowiły mnie skontrolować. Gdy wyszło na jaw, że świadczyłem usługi poza ewidencją, organ stwierdził, że oszacuje mi obrót. Czy ma takie prawo - pyta pan Andrzej z Białej Podlaskiej.

Tak. Organy podatkowe mogą oszacować obrót, gdy podatnik nie ewidencjonował całości sprzedaży lub świadczenia usług oraz nie da się ustalić obrotu na podstawie innych dowodów.

Na możliwość szacowania obrotu wskazał ostatnio Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku (wyrok z 15 czerwca 2011 r., I SA/Bk 546/10, nieprawomocny).

Sprawa dotyczyła podatnika, który podobnie jak pan Andrzej nie ewidencjonował całości obrotu.

Skarżący nawet nie ukrywał, że sprzedawał części samochodowe poza oficjalną ewidencją. Organom podatkowym udało się to ustalić po przeprowadzeniu kontroli krzyżowej, czyli kontroli u kontrahenta podatnika, oraz przesłuchaniu świadków.

Spór, który rozstrzygnął sąd, dotyczył tego, czy organy podatkowe mogły oszacować obrót.

Sąd, odpowiadając na to pytanie, stwierdził najpierw, że zgodnie z art. 109 ust. 3 ustawy o VAT (Dz.U. nr 54, poz. 535 z późn. zm.) skarżący miał obowiązek prowadzić ewidencję zawierającą m.in. dane niezbędne do określenia przedmiotu i podstawy opodatkowania, wysokość podatku należnego, kwoty podatku naliczonego obniżające kwotę podatku należnego oraz kwotę podatku podlegającą wpłacie do urzędu skarbowego lub zwrotowi z tego urzędu oraz inne dane służące do prawidłowego sporządzenia deklaracji podatkowej. Jeśli jednak podatnik sprzedawał towary poza ewidencją, to nie odzwierciedlały one stanu rzeczywistego. WSA wyjaśnił, że w takiej sytuacji organy podatkowe mają kilka możliwości działania. Mogą określić podstawę opodatkowania w drodze oszacowania. Mogą również ustalić rzeczywisty obrót na podstawie danych zawartych w księgach podatkowych, które nie zostały całkowicie zakwestionowane jako dowód w sprawie. Jak wskazał sąd, zgodnie z art. 23 par. 2 Ordynacji podatkowej, organ podatkowy odstępuje od określenia podstawy opodatkowania w drodze oszacowania, jeżeli dane wynikające z ksiąg podatkowych, uzupełnione dowodami uzyskanymi w toku postępowania, pozwalają na określenie tej podstawy. Jeśli jednak nie ma możliwości ustalenia w ten sposób podstawy opodatkowania, to organ ma pełne prawo do szacowania. Nie oznacza to jednak, że organ podatkowy ma w tym zakresie swobodę. Przede wszystkim musi rozstrzygnąć, czy można zastosować metody szacowania określone w art. 23 par. 3 Ordynacji podatkowej (6 metod). Przykładowo, zgodnie z metodą porównawczą wewnętrzną organ podatkowy porówna wysokości obrotów w tym samym przedsiębiorstwie za poprzednie okresy, w których znana jest wysokość obrotu. Jednak - jak dodał sąd - jeśli nie można zastosować żadnej z metod określonych w tym przepisie, to organ podatkowy może zastosować własną metodę.

lukasz.zalewski@infor.pl

Art. 23 par. 2 i 3 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 z późn.zm.).