Kiedy członek zarządu nie odpowie za długi

Jedną z przesłanek uwalniających członka zarządu od odpowiedzialności za zaległości podatkowe firmy jest złożenie w odpowiednim czasie wniosku o ogłoszenie upadłości lub wszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe). Członek zarządu może również uwolnić się od odpowiedzialności w sytuacji, gdy wykaże, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez jego winy.

A zatem jeśli firma posiada od pewnego czasu zaległości podatkowe i nie ma szans na uregulowanie tych zobowiązań, to członek zarządu uniknie odpowiedzialności za długi, jeśli złoży wniosek o upadłość firmy. Ordynacja podatkowa nie określa, w jakim czasie trzeba złożyć wniosek o upadłość. Sądy administracyjne zwracają uwagę, że wniosek powinien być zgłoszony w takim czasie, aby wszyscy wierzyciele mieli możliwość uzyskania równomiernego zaspokojenia z majątku spółki (np. sygn. akt I FSK 701/09, prawomocny).

Jeśli spółka już po odwołaniu członka zarządu złożyła korekty faktur, w wyniku których powstały zaległości podatkowe, a egzekucja tych należności okazała się bezskuteczna, to odwołana osoba nie poniesie odpowiedzialności za te długi. Organ podatkowy nie może w takiej sytuacji pociągnąć do odpowiedzialności za zaległości podatkowe członka zarządu, który wcześniej został odwołany z funkcji. Osoba może odpowiadać jedynie za okres, w którym pełniła funkcję członka zarządu. Na taką wykładnię zwracają również uwagę sądy (np. NSA w wyroku o sygn. akt II FSK 1013/09, prawomocny).

Odpowiedzialność za zaległości podatkowe spółki jest odpowiedzialnością solidarną. Oznacza to, że organ podatkowy nie może wszcząć postępowania wobec jednego z członków zarządu. Postępowanie musi dotyczyć wszystkich członków.

Jak wynika z jednego z wyroków WSA w Warszawie (sygn. akt III SA/Wa 1697/10, nieprawomocny), decyzje o odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki muszą zostać skutecznie doręczone wszystkim członkom zarządu.

W przypadku gdy postępowanie dotyczy jednego z członków lub gdy decyzja zostanie doręczona np. dwóm z trzech członków, to postępowanie takie jest wadliwe. Dopiero po usunięciu tej wady można przypisać osobom odpowiedzialność za zaległości podatkowe.

Art. 116 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 z późn. zm.).

lukasz.zalewski@infor.pl