Nadpłatę stwierdza organ właściwy w momencie transakcji

Organem podatkowym właściwym miejscowo w sprawie stwierdzenia nadpłaty w podatku od czynności cywilnoprawnych (dalej PCC) jest organ, który był właściwy w momencie powstania obowiązku podatkowego w PCC.

Wspólnicy spółki w 2007 roku przyjęli uchwałę o podwyższeniu kapitału zakładowego poprzez utworzenie nowych udziałów, które w całości objął jedyny wspólnik spółki i który pokrył je wkładem niepieniężnym w postaci przedsiębiorstwa. W związku z tym płatnik, czyli notariusz, pobrał PCC. Następnie spółka złożyła wniosek o stwierdzenie nadpłaty w PCC, ponieważ uznała, że przepisy ustawy z 9 września 2000 r. o PCC (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 101, poz. 649 z późn. zm.) dotyczące podwyższenia kapitału zakładowego są sprzeczne z przepisami wspólnotowymi, a ponadto organem właściwym dla PCC jest organ inny, niż przyjął notariusz, ponieważ zmieniło się miejsce siedziby spółki. Naczelnik urzędu skarbowego właściwy dla miejsca starej siedziby spółki odmówił stwierdzenia nadpłaty, a dyrektor izby skarbowej, który rozpatrywał odwołanie spółki, podtrzymał jego stanowisko. Przyznał też, że naczelnik właściwy miejscowo ze względu na starą siedzibę spółki, a więc ten, który wydał decyzję, był właściwy do jej podjęcia. Wyjaśnił, że naczelnik urzędu skarbowego właściwy miejscowo w sprawach PCC (w momencie dokonania czynności) pozostaje właściwy w sprawie stwierdzenia nadpłaty również w sytuacji zmiany adresu siedziby strony czynności cywilnoprawnej, a także gdy adres siedziby następcy prawnego strony czynności jest inny niż adres spółki będącej stroną tej czynności.

Spółka złożyła skargę, w której zarzuciła, że decyzja naczelnika jest nieważna, bo powinien ją wydać naczelnik właściwy dla nowej siedziby spółki. Ponadto uważała, że podatek nie powinien zostać w ogóle zapłacony, a więc organ powinien stwierdzić nadpłatę i ją zwrócić spółce.

Sąd przyznał rację dyrektorowi izby skarbowej. Wyjaśnił, że spór o właściwość organu nie dotyczy tego, czy notariusz wpłacił PCC od transakcji do właściwego organu, bo to jest jasne. Problem polegał na tym, czy ten sam naczelnik (pierwszego urzędu), do którego wpłynął podatek, jest właściwy do stwierdzenia nadpłaty w PCC, czy też powinien o tym orzec już inny naczelnik, właściwy dla nowej siedziby spółki. Zdaniem sądu właściwy do stwierdzenia nadpłaty jest ten sam organ, który był właściwy w momencie powstania obowiązku podatkowego (w momencie dokonania czynności cywilnoprawnej, czyli podwyższenia kapitału zakładowego). Sąd uzasadnił, że przesądza o tym par. 16 ust. 3 rozporządzenia ministra finansów z 22 sierpnia 2005 r. w sprawie właściwości organów podatkowych (Dz.U. nr 165, poz. 1371 z późn. zm.). Zgodnie z nim w przypadku PCC pobieranego przez płatników (notariusza) właściwe w sprawie stwierdzenia nadpłaty są organy podatkowe właściwe miejscowo w sprawach tego podatku. Sąd stwierdził więc, że organem właściwym miejscowo w sprawie stwierdzenia nadpłaty jest ten sam organ, który był właściwy w dacie powstania obowiązku podatkowego w PCC, czyli naczelnik pierwszego urzędu.

Sąd odniósł się do zarzutu naruszenia art. 18a ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 749 z późn. zm.). W jego ocenie przepis ten odnosi się do sytuacji, gdy po zakończeniu roku podatkowego lub innego okresu rozliczeniowego nastąpi zdarzenie powodujące zmianę właściwości miejscowej organu podatkowego. Wtedy decyzję może wydać organ właściwy po tych zdarzeniach. WSA wskazał jednak, że obowiązek podatkowy w PCC zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy o PCC powstał w czerwcu 2007 r., w związku z podjęciem uchwały o podwyższeniu kapitału zakładowego spółki, a więc wiązał się ze zdarzeniem jednorazowym. Tym samym art. 18a ordynacji nie miał zastosowania, ponieważ w 2007 roku, po zakończeniu okresu rozliczeniowego nie nastąpiło zdarzenie, które mogłoby wpłynąć na zmianę właściwości organu podatkowego.

WSA orzekł też, że polski przepis nakazujący zapłatę PCC od podwyższenia kapitału zakładowego nie był sprzeczny z prawem wspólnotowym, co przesądził m.in. NSA w kilku wyrokach (sygn. akt: II FSK 1243/10, II FSK 1826/10 oraz II FSK 564/12) oraz Trybunał Sprawiedliwości UE (w sprawie C-372/10 z 16 lutego 2012 r.). W konsekwencji podwyższenie kapitału zakładowego było opodatkowane PCC, a organy prawidłowo odmówiły stwierdzenia nadpłaty w PCC.

Wyrok WSA w Białymstoku z 29 października 2012 r., sygn. akt I SA/Bk 271/12, nieprawomocny

Oprac. Łukasz Zalewski