Zastaw minimalny można odnieść do łącznej wartości rzeczy

Ustawodawca w art. 41 par. 1 Ordynacji podatkowej (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 749 z późn. zm.) nie ograniczył Skarbu Państwa bądź jednostki samorządu terytorialnego w możliwości łączenia wartości udziałów w danej spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w celu przyjęcia wartości tych udziałów jako jednego prawa majątkowego do ustanowienia na nim zastawu skarbowego.

Naczelnik urzędu skarbowego dokonał w listopadzie 2010 r. zabezpieczenia zobowiązania podatkowego z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2003 rok poprzez ustanowienie prawa zastawu skarbowego na posiadanych przez podatnika udziałach w spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością.

Podatnik złożył skargę do sądu. Zarzucił w niej, że dokonany zastaw skarbowy nie znajduje uzasadnienia w przepisach Ordynacji podatkowej, ponieważ wartość poszczególnych udziałów zabezpieczonych wpisem wynosi 1000 zł w przypadku jednej spółki i 500 zł w przypadku drugiej spółki. Według pełnomocnika podatnika zgodnie z art. 41 Ordynacji podatkowej wartość jednostkowa prawa majątkowego w dniu dokonania zastawu musi wynosić co najmniej 11 300 zł (w 2013 roku kwota ta wynosi 12 300 zł). Ponadto pełnomocnik strony poinformował, że podatnik nie posiada już udziałów w trzeciej spółce, które również zostały objęte zastawem.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z 20 kwietnia 2011 r. (sygn. akt I Sa/Gl 124/11) oddalił skargę podatnika. WSA podkreślił, że przedmiotem zastawu skarbowego są rzeczy ruchome i zbywalne prawa majątkowe. Z kodeksu spółek handlowych (Dz.U. z 2000 r. nr 94, poz. 1037 z późn. zm.) wynika natomiast, że udział w spółce z o.o. ma charakter prawa majątkowego. Jest to również prawo zbywalne, a zatem może zostać obciążone zastawem skarbowym. Reasumując, sąd administracyjny wskazał, że ustawodawca normuje udział wspólnika w spółce jako jego prawo majątkowe, który rozróżnia od udziału jednostkowego.

Podatnik złożył skargę kasacyjną. Zarzucił w niej, że przepis art. 41 par. 1 Ordynacji podatkowej należy odczytywać w ten sposób, że podana w nim kwota, uprawniająca do objęcia zastawem skarbowym danego prawa majątkowego, jest kwotą, której powinna odpowiadać wartość jednostkowego, zbywalnego udziału prawa majątkowego, tj. wartość jednego z wielu posiadanych przez wspólnika udziałów w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę.

NSA przypomniał, że zgodnie z art. 41 par. 1 Ordynacji podatkowej Skarbowi Państwa i jednostkom samorządu terytorialnego z tytułu zobowiązań podatkowych, a także z tytułu zaległości podatkowych stanowiących ich dochód oraz odsetek za zwłokę od tych zaległości, przysługuje zastaw skarbowy na wszystkich będących własnością podatnika oraz stanowiących współwłasność łączną podatnika i jego małżonka rzeczach ruchomych oraz zbywalnych prawach majątkowych, jeżeli wartość poszczególnych rzeczy lub praw wynosi w dniu ustanowienia zastawu co najmniej 11 300 zł (w 2013 r. - 12 300 zł).

Według Naczelnego Sądu Administracyjnego nie ma wątpliwości, że pod pojęciem zbywalnych praw majątkowych należy rozumieć zarówno wartość jednego udziału w danej jednej spółce z ograniczoną odpowiedzialnością, jak i wartość łączną poszczególnych udziałów w tej spółce.

Nie ma jakichkolwiek przeszkód prawnych do połączenia poszczególnych udziałów w tej określonej spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w celu utworzenia wartości minimalnej wymaganej dla możliwości ustanowienia zastawu skarbowego - podkreślił w swoim uzasadnieniu sąd.

Wyrok NSA z 17 lipca 2013 r. (sygn. akt II FSK 2119/11), prawomocny.

Oprac. Przemysław Molik