Zwrot opłaty skarbowej po terminie razem z odsetkami

Kupując grunt czy mieszkanie, trzeba liczyć się z dodatkowymi kosztami. Istotną część tzw. kosztów związanych z transakcją stanowi obecnie podatek od czynności cywilnoprawnych. Do końca 2000 roku umowa sprzedaży podlegała opłacie skarbowej, która pełniła też funkcję podatku od czynności cywilnoprawnych. Podatnik, który kupił nieruchomość na rynku wtórnym, od umowy sprzedaży płacił zatem opłatę skarbową.

Przepisy prawa cywilnego przewidują jednak, że kupujący może uchylić się od skutków umowy, np. jeśli został wprowadzony w błąd. W praktyce sprowadza się to do tego, że transakcja jest anulowana. W okresie gdy od czynności cywilnoprawnych odprowadzana była opłata skarbowa, podatnicy mieli problem z wyegzekwowaniem oprocentowania za jej nieterminowy zwrot. Co prawda ustawa regulowała przypadki, kiedy opłata skarbowa podlegała zwrotowi. Jednak nie wskazywała ani jak, ani w jakim terminie należy dokonać jej zwrotu. Co więcej zgodnie z Ordynacją podatkową nadpłatą jest m.in. nadpłacony lub nienależnie zapłacony podatek. Ustawa w tym zakresie nie wymienia opłat, więc nieterminowo zwrócona opłata skarbowa nie podlega oprocentowaniu jak inne nadpłaty.

Stanowisko organów podatkowych nie spotkało się jednak z aprobatą sądów administracyjnych. W jednym z ostatnich wyroków korzystną dla podatników interpretację potwierdził też Naczelny Sąd Administracyjny (wyrok NSA z 13 sierpnia 2009 r., II FSK 596/08, niepublikowany). Sąd nie zgodził się z organami podatkowymi, że w przypadku opłaty skarbowej zastosowania nie miały przepisy Ordynacji podatkowej o nadpłacie. Ordynacja podatkowa opłaty traktuje jak podatek. Nadpłatą jest nadpłacony lub nienależnie zapłacony podatek. Sąd nie miał też wątpliwości, że nadpłata powstaje także wtedy, gdy w późniejszym czasie odpada podstawa do świadczenia, np. zostaje orzeczona niekonstytucyjność przepisu czy dochodzi do uchylenia się od skutków oświadczenia woli.

Wyrok NSA potwierdzający korzystną dla podatników interpretacje w praktyce będą mogli wykorzystać ci, którzy zapłacili opłatę skarbową, a później zaistniały okoliczności powodujące jej zwrot. Jeżeli taka osoba nadal pozostaje w sporze z fiskusem, stanowisko NSA będzie dobrym argumentem. Natomiast dla osób, które nie domagały się wcześniej prawa do odsetek, wyrok będzie raczej bezużyteczny. Dotyczy on stanu prawnego do końca 2000 roku. Potem od czynności cywilnoprawnych płacony jest podatek.

Prawo do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty wygasa po upływie terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Zasadniczo upływa on po 5 latach. W przypadku opłat skarbowych uiszczonych w 2000 roku, termin przedawnienia minął w 2005 r. Należy uznać, że termin do żądania oprocentowania jest taki sam jak termin do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty. Zgodnie z prawem cywilnym odsetki dzielą bowiem los należności głównej. Korzystny wyrok nie jest też podstawą do wznowienia postępowania ani stwierdzenia nieważności.