Korekta zeznania: samodzielna i z urzędu

Jeżeli odrębne przepisy nie stanowią inaczej, podatnicy, płatnicy i inkasenci mogą skorygować uprzednio złożoną deklarację (w tym również zeznania, wykazy oraz informacje, do których składania są zobowiązani, co następuje przez złożenie deklaracji korygującej wraz z dołączonym pisemnym uzasadnieniem przyczyn korekty.

Korekta deklaracji ma na celu poprawienie błędu, który został popełniony przy poprzednim jej sporządzeniu i może dotyczyć każdej jej pozycji. Skorygowanie deklaracji polega więc na ponownym - już poprawnym - wypełnieniu jej formularza z zaznaczeniem, że w tym przypadku mamy do czynienia z korektą uprzednio złożonej deklaracji.

Korekta deklaracji jest uprawnieniem podatnika. Na jej złożenie podatnik ma pięć lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Po tym czasie zobowiązanie podatkowe się przedawnia.

Złożenie deklaracji czy jej korekty jest aktem stosowania prawa podatkowego, zaś skutkiem tego jest skonkretyzowanie zobowiązania podatkowego. Jak podkreślił NSA w wyroku z 13 września 2007 r. (sygn. akt I FSK 1161/06), w przypadku korekty deklaracji nie jest to nowe w dosłownym tego słowa znaczeniu zdarzenie prawne, a jedynie zmiana brzmienia poprzednio złożonego rozliczenia za dany okres. Niemniej jednak to nowe skonkretyzowanie nie może działać wstecz, tak jak nie może działać wstecz żadne oświadczenie wiedzy czy woli. Następstwa takich zdarzeń powstają od chwili ich zaistnienia, a nie od powstania zdarzeń, do których się odnoszą.

Podatnik do każdej korekty zeznania musi dołączyć pisemne uzasadnienie, w którym wyjaśni, dlaczego zeznanie składa po raz kolejny.

Przepisy Ordynacji podatkowej wskazują również na sytuacje, gdy prawo do poprawienia deklaracji podatkowej będzie zawieszone. Otóż uprawnienie do skorygowania deklaracji:

1) ulega zawieszeniu na czas trwania postępowania podatkowego lub kontroli podatkowej - w zakresie objętym tym postępowaniem lub kontrolą;

2) przysługuje nadal po zakończeniu:

a) kontroli podatkowej,

b) postępowania podatkowego - w zakresie nieobjętym decyzją określającą wysokość zobowiązania podatkowego.

Jeśli mimo zawieszenia podatnik złoży korektę deklaracji, będzie ona bezskuteczna.

Nie tylko podatnik ma prawo do korekty swoich rozliczeń podatkowych. Takie uprawnienia mają również same organy podatkowe. Będzie tak jednak tylko przy niewielkich pomyłkach.

W razie stwierdzenia, że deklaracja zawiera błędy rachunkowe lub inne oczywiste pomyłki bądź że wypełniono ją niezgodnie z ustalonymi wymaganiami, organ podatkowy w zależności od charakteru i zakresu uchybień:

1) koryguje deklarację, dokonując stosownych poprawek lub uzupełnień, jeżeli zmiana wysokości zobowiązania podatkowego, kwoty nadpłaty, kwoty zwrotu podatku lub wysokości straty w wyniku tej korekty nie przekracza kwoty 1 tys. zł;

2) zwraca się do składającego deklarację o jej skorygowanie oraz złożenie niezbędnych wyjaśnień, wskazując przyczyny, z powodu których informacje zawarte w deklaracji podaje się w wątpliwość.

W sytuacji gdy korekty dokona za podatnika fiskus, organ podatkowy uwierzytelnia kopię skorygowanej deklaracji i doręcza ją podatnikowi. Do takiej korekty urząd dodatkowo dołączy informację o związanej z korektą deklaracji zmianie wysokości zobowiązania podatkowego, kwoty nadpłaty lub zwrotu podatku lub wysokości straty bądź informację o braku takich zmian.

Podatnik może - ale nie musi - zgodzić się z urzędem. Może wnieść sprzeciw do organu, który dokonuje korekty, w terminie 14 dni od dnia doręczenia uwierzytelnionej kopii skorygowanej deklaracji. Wniesienie sprzeciwu anuluje korektę urzędową.

Gdy podatnik nie zdecyduje się na wniesienie sprzeciwu w ciągu 14 dni, korekta fiskusa wywołuje skutki prawne jak korekta deklaracji złożona przez podatnika.

Warto pamiętać, że organ podatkowy może zażądać złożenia wyjaśnień w sprawie przyczyn niezłożenia deklaracji lub wezwać do jej złożenia, jeżeli deklaracja nie została złożona mimo takiego obowiązku.

W razie wątpliwości co do poprawności złożonej deklaracji organ podatkowy może wezwać do udzielenia, w wyznaczonym terminie, niezbędnych wyjaśnień lub uzupełnienia deklaracji, wskazując przyczyny podania w wątpliwość rzetelności danych w niej zawartych.

Podatnik, który w składanej korekcie wykaże nadpłatę podatku, powinien razem z nią złożyć wniosek o stwierdzenie nadpłaty podatku.

Podatnicy, którzy składają korekty deklaracji podatkowych, muszą liczyć się z tym, że ponowne wypełnienie zeznania może wiązać się z powstaniem albo nadpłaty podatku, albo dopłaty podatku. W przypadku nadpłaty urząd zwróci należne środki podatnikowi. Natomiast gdy wystąpi dopłata, podatnik musi liczyć się z zapłatą odsetek od zaległości podatkowych. Od 1 stycznia 2009 r. obowiązuje nowa regulacja, która po spełnieniu pewnych warunków pozwala podatnikowi na zastosowanie niższej stawki odsetek. Normalnie wysokość odsetek za zwłokę wynosi 200 proc. podstawowej stopy oprocentowania kredytu lombardowego, ustalanej zgodnie z przepisami o Narodowym Banku Polskim. Obecnie jest to 10,5 proc. w skali roku. Jednak w przypadku złożenia prawnie skutecznej korekty deklaracji wraz z uzasadnieniem przyczyn korekty i zapłaty w całości, w ciągu siedmiu dni od dnia złożenia korekty, zaległości podatkowej stosuje się obniżoną stawkę odsetek za zwłokę w wysokości 75 proc. stawki. Zatem obecnie obniżona stawka to 7,88 proc.

Na koniec warto jeszcze dodać, że przy błędnych rozliczeniach podatkowych fiskus ma prawo ukarać podatnika sankcjami wynikającymi z kodeksu karnego skarbowego. Jednak nie podlega karze za przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe sprawca, który po popełnieniu czynu zabronionego zawiadomił o tym organ powołany do ścigania, ujawniając istotne okoliczności tego czynu, w szczególności osoby współdziałające w jego popełnieniu. To nic innego jak tzw. czynny żal.

Co ważne, nie podlega karze za przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe ten, kto złożył prawnie skuteczną, w rozumieniu Ordynacji podatkowej lub ustawy o kontroli skarbowej, korektę deklaracji podatkowej wraz z uzasadnieniem przyczyny korekty i w całości uiścił, niezwłocznie lub w terminie wyznaczonym przez uprawniony organ, należność publicznoprawną uszczuploną lub narażoną na uszczuplenie.