Podatnik nie może sam prowadzić postępowania

I SA/Bk 179/08

Organ celny wezwał podatnika do osobistego stawiennictwa w celu dostarczenia szeregu dokumentów. Wezwany nie dokonał tych czynności. W konsekwencji organ nałożył na niego karę porządkową.

Postanowienie o nałożeniu kary ostatecznie zostało zaskarżone do sądu administracyjnego. Sąd przypomniał, że podstawową przesłanką nałożenia kary porządkowej jest wystosowanie przez organ podatkowy prawidłowego wezwania. Wezwanie takie powinno spełniać wymogi określone w art. 155-159 Ordynacji podatkowej. Ponadto powinno być skutecznie doręczone adresatowi. Z prawidłowością wezwania wiąże się również kwestia merytorycznego zakresu zachowań adresata wezwania, których obowiązek realizacji nakłada na wzywanego organ podatkowy. Obowiązek ten może sprowadzać się do trzech różnych rodzajowo czynności: złożenia wyjaśnień, złożenia zeznań, dokonania określonej czynności. W ocenie sądu art. 155 par. 1 Ordynacji podatkowej stanowi podstawę do nałożenia obowiązku wzięcia udziału w innych czynnościach procesowych oraz dokonania innych czynności, które nie zostały wprost wymienione w przepisach, gdy są konieczne. Ale nie oznacza to, że organ podatkowy posiada niczym nieograniczone uprawnienia dotyczące zakresu żądanego zachowania się przez osobę wzywaną.

Analizując zakres czynności, do dokonania których został wezwany skarżący, sąd uznał, że zastrzeżenie budzi przede wszystkim nałożenie obowiązku dostarczenia do organu podatkowego wykazu faktur potwierdzających sprzedaż oleju. Przepisy bowiem nie przewidują takiego obowiązku. Brak jest podstawy prawnej do sporządzania i przechowywania takiego dokumentu.

W ocenie sądu organy podatkowe faktycznie przerzuciły na skarżącego realizację czynności kontrolnych, które z natury rzeczy są podejmowane przez władzę skarbową, a nie przez podatnika. To organy skarbowe w toku postępowania sporządzają zestawienia dokumentów źródłowych celem przeprowadzenia ich analizy.