Kiedy i jak występuje o NIP student lub uczeń

Numer identyfikacji podatkowej jest zestawem cyfr tak dobranych, że wyklucza powtórzenie się takiej samej kombinacji dla dwóch różnych podmiotów. NIP jest nadawany danej osobie tylko raz w jej życiu. W sprawach dotyczących zobowiązań podatkowych oraz niepodatkowych należności budżetowych podatnicy mają obowiązek podawać NIP na żądanie niektórych organów.

O nadanie NIP będą musieli wystąpić podatnicy, którzy np. po raz pierwszy podejmują pracę zarobkową. Ten sam obowiązek dotyczy także studentów czy uczniów. Warto jednak wiedzieć, że takie osoby mogą złożyć zgłoszenie identyfikacyjne o nadanie NIP za pośrednictwem swojego pracodawcy (patrz kroki).

Obowiązkowi posiadania NIP podlegają osoby fizyczne, osoby prawne oraz jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, które na podstawie odrębnych przepisów są podatnikami. Numer podatkowy muszą także posiadać zakłady (oddziały) osób prawnych oraz płatnicy podatków, a także podmioty będące płatnikami składek na ubezpieczenia społeczne lub zdrowotne. W zakresie identyfikacji podatkowej obowiązków za podatnika może dopełnić płatnik podatku.

Ewidencji podatników, płatników podatków i płatników składek ubezpieczeniowych dokonują naczelnicy urzędów skarbowych. Nadanie NIP następuje w drodze decyzji wydanej przez tego naczelnika. Dla płatników podatków oraz płatników składek ubezpieczeniowych właściwym organem będzie naczelnik urzędu skarbowego właściwy ze względu na miejsce zamieszkania lub siedzibę płatnika.

Aby student lub uczeń otrzymał NIP, musi złożyć do urzędu skarbowego zgłoszenie identyfikacyjne, które składa się tylko raz. Na podstawie złożonego zgłoszenia danemu podmiotowi zostaje nadany numer podatkowy. Niezależnie od ilości i rodzajów ciążących na danym podmiocie obowiązków posługuje się on tym samym NIP. Zgłoszenia identyfikacyjnego trzeba dokonać w określonych terminach.

Gdy z przepisów wynikają różne terminy dokonania zgłoszenia identyfikacyjnego, podatnik, płatnik podatku oraz płatnik składek ubezpieczeniowych dokonuje zgłoszenia jeden raz, w terminie najwcześniejszym.

Rodzaj druku, na którym trzeba zawnioskować do urzędu skarbowego o nadanie NIP, zależy od tego, kto o nadanie takiego numeru występuje.

Minister finansów w rozporządzeniu dotyczącym wzorów formularzy NIP określił wzory:

1) zgłoszenia identyfikacyjnego osoby fizycznej prowadzącej samodzielnie działalność gospodarczą - niebędącej przedsiębiorcą (NIP-1);

2) zgłoszenia identyfikacyjnego osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, będącej podatnikiem lub płatnikiem (NIP-2);

3) zgłoszenia identyfikacyjnego osoby fizycznej nieprowadzącej samodzielnie działalności gospodarczej (NIP-3);

4) załączników do zgłoszenia NIP-1 i NIP-2:

a) informacji o rachunkach bankowych (NIP-B);

b) informacji o miejscach prowadzenia działalności (NIP-C);

5) załączników do zgłoszenia NIP-2:

a) informacji o wyodrębnionych jednostkach wewnętrznych podmiotu podlegających obowiązkowi ewidencyjnemu (NIP-2/A);

b) informacji o wspólnikach spółki cywilnej, jawnej, partnerskiej, komandytowej, komandytowo-akcyjnej lub o spółkach tworzących podatkową grupę kapitałową (NIP-D).

Zgłoszenie o nadanie NIP trzeba też złożyć do odpowiedniego naczelnika urzędu skarbowego. Przepisy wskazują, że w sprawach m.in. o nadanie NIP właściwymi naczelnikami urzędów skarbowych są:

1) dla podatników podatku od towarów i usług, niekorzystających ze zwolnienia od tego podatku - naczelnik urzędu skarbowego właściwy w sprawach VAT;

2) dla jednostek organizacyjnych niemających osobowości prawnej, korzystających ze zwolnienia od podatku od towarów i usług - naczelnik urzędu skarbowego właściwy ze względu na siedzibę jednostki lub miejsce wykonywania działalności;

3) dla pozostałych podatników:

a) będących podatnikami podatku dochodowego - naczelnik urzędu skarbowego właściwy w sprawach tego podatku,

b) niebędących podatnikami podatku dochodowego - naczelnik urzędu skarbowego właściwy ze względu na miejsce zamieszkania lub siedzibę podatnika, a jeżeli podatnik nie ma miejsca zamieszkania lub siedziby w Polsce - naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego Warszawa-Śródmieście;

4) dla płatników podatków oraz płatników składek ubezpieczeniowych niebędących jednocześnie podatnikami, o których mowa w pkt 1 - 3 - naczelnik urzędu skarbowego właściwy ze względu na miejsce zamieszkania lub siedzibę płatnika; w pozostałych przypadkach właściwym naczelnikiem urzędu skarbowego jest naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego Warszawa-Śródmieście.

Ewidencji podatników, płatników podatków i płatników składek ubezpieczeniowych dokonują naczelnicy urzędów skarbowych.

Postępowanie w sprawie nadania NIP jest prowadzone na podstawie ustawy - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U z 2005 r. nr 8, poz. 60 z późn. zm.), z tym że w sprawach o stwierdzenie nieważności decyzji o nadaniu NIP nie stosuje się art. 249 i art. 338.

W przypadku umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o nadaniu NIP postępowanie to wznawia się z urzędu. Nadanie NIP następuje w drodze decyzji wydanej przez naczelnika urzędu skarbowego.

W przypadku osób fizycznych rozpoczynających działalność gospodarczą decyzję o nadaniu NIP wydaje się w terminie trzech dni roboczych. Decyzja zawiera numer PESEL, o ile osoba fizyczna taki posiada. Na wydanie decyzji w sprawie NIP dla osób fizycznych nieprowadzacych działalności gospodarczej - np. dla uczniów i studentów - fiskus ma miesiąc. Warto wiedzieć, że za wydanie decyzji o NIP nie płaci się opłaty skarbowej.

W przypadku umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o nadaniu NIP postępowanie to wznawia się z urzędu

Podatniczka od października rozpoczyna studia w Warszawie. Podejmie też swoją pierwszą pracę. Czy może wysłać zgłoszenie o nadanie NIP drogą elektroniczną?

Tak. Zgłoszenia identyfikacyjne oraz zgłoszenia aktualizacyjne mogą być składane za pomocą środków komunikacji elektronicznej. W ten sposób może być składane zgłoszenie aktualizacyjne osoby fizycznej nieprowadzącej samodzielnie działalności gospodarczej (NIP-3).

Naczelnik urzędu skarbowego lub elektroniczna skrzynka podawcza systemu teleinformatycznego administracji podatkowej potwierdza - w formie elektronicznej - złożenie zgłoszenia za pomocą środków komunikacji elektronicznej.

Warto wiedzieć, że zgłoszenie składane za pomocą środków komunikacji elektronicznej powinno zawierać dane w ustalonym formacie elektronicznym, jeden podpis elektroniczny.

Podatnik zamierza zmienić miejsce zamieszkania. Wie, że będzie musiał ten fakt zgłosić w urzędzie skarbowym. Czy przepisy określają terminy na aktualizację danych objętych NIP?

Tak. Podatnicy zgłoszenie aktualizacyjne składają do właściwego naczelnika urzędu skarbowego w odpowiednich terminach:

● podatnicy podatku od towarów i usług lub podatku akcyzowego - nie później niż w terminie 7 dni od dnia, w którym nastąpiła zmiana danych,

● pozostali podatnicy - nie później niż w terminie 30 dni od dnia, w którym nastąpiła zmiana danych (z pewnymi zastrzeżeniami),

● podatnicy będący wyłącznie podatnikami podatków stanowiących dochody budżetów gmin - wraz ze złożeniem pierwszej w roku podatkowym deklaracji podatkowej lub w terminie dokonania pierwszej w roku podatkowym wpłaty podatku.

Płatnicy są zobowiązani do zaopatrzenia się w formularze zgłoszeń w urzędzie skarbowym właściwym ze względu na ich siedzibę.

Płatnik w terminie 7 dni od dnia potrącenia pierwszej zaliczki na podatek dochodowy lub od dnia złożenia oświadczenia w sprawie rozliczenia rocznego dostarcza podatnikowi formularz zgłoszenia identyfikacyjnego.

W terminie 14 dni od dnia otrzymania formularza zgłoszenia podatnik powinien złożyć płatnikowi zgłoszenie identyfikacyjne.

Płatnik jest zobowiązany przekazać - osobiście lub za pośrednictwem placówki pocztowej operatora publicznego - zgłoszenie identyfikacyjne naczelnikowi urzędu skarbowego właściwemu dla podatnika w terminie 14 dni od dnia złożenia formularza zgłoszenia przez podatnika.

W przypadku zmiany danych podanych w zgłoszeniu identyfikacyjnym należy zaktualizować dane objęte tym zgłoszeniem. Aktualizacji dokonuje się przez złożenie zgłoszenia aktualizacyjnego do właściwego naczelnika urzędu skarbowego. Robi się to na takim samym formularzu NIP jak ten, na którym dokonywane jest zgłoszenie w celu uzyskania NIP, zaznaczając na formularzu, że dokonuje się aktualizacji.

Również przy aktualizacji danych należy przestrzegać odpowiednich terminów.

Dokumentacja związana z nadaniem NIP oraz aktualizowaniem danych zawartych w zgłoszeniach identyfikacyjnych jest gromadzona i przechowywana w urzędach skarbowych. Dokumentacja ta nie podlega przekazaniu do archiwów państwowych.

Na wniosek podatnika naczelnik urzędu skarbowego zobowiązany jest do potwierdzenia faktu nadania NIP podmiotowi, który się nim posługuje. Zainteresowanym potwierdzenie NIP może być zarówno sam podatnik, którego potwierdzenie dotyczy, jak i osoba trzecia mająca interes prawny w złożeniu wniosku.

Na wniosek podatnika naczelnik urzędu skarbowego, który wydał decyzję o nadaniu NIP, wydaje duplikat decyzji o nadaniu NIP.

Dane zawarte w dokumentacji są objęte tajemnicą skarbową. Do przestrzegania tajemnicy skarbowej w zakresie dokumentacji są zobowiązani: pracownicy urzędów skarbowych oraz izb skarbowych, minister finansów oraz pracownicy Ministerstwa Finansów, osoby odbywające staż, praktykę zawodową lub studencką w urzędzie obsługującym ministra finansów lub w innych organach podatkowych oraz sędziowie i pracownicy organów pośredniczących w składaniu zgłoszeń identyfikacyjnych i aktualizacyjnych.

Ewa Matyszewska

ewa.matyszewska@infor.pl

Ustawa z 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników (t.j. Dz.U. z 2004 r. nr 269, poz. 2681 z późn. zm.).